مطالبی پیرامون تصوف باطله و عرفان های نوظهور

روش ارتزاق صوفیان

روش ارتزاق صوفیان

برخی از بزرگان صوفیه به انحاء مختلف در مدح بیکاری و تکدی‌گری و مذمت کسب و کار و تلاش برای معیشت، مطالبی گفته‌اند؛ حلاج می‌گوید: «در دنیا هیچ حرفت نیست نیکوتر از گدائی کردن» روزبهان بقلی بعد از نقل این سخن می‌گوید: «یعنی بر صوفیان دریوزه کردن نیکوست.»[۱] حسن بصری در پاسخ سؤالی درباره برتری «عبادت» یا «کار»، گفت: «سبحان الله، این دو مساوی نیستند. کسی که خود را وقف عبادت کرده است، افضل از کسی است که مشغول کار است!» سپس در تبیین چرایی این مسئله گفت: «کسی که کار را رها می کند و خود را وقف عبادت می‌کند، خداوند متکفل رزق و روزی او در دنیا شده است؛ اما کارهای مربوط به آخرت را به خود او واگذار نموده است. اگر انسان به همان کاری که بر عهده او نهاده شده است، یعنی کارهای اخروی بپردازد، خداوند کسی که امور دنیای او را برایش اداره کند، به خدمت او برمی‌انگیزد. اگر انسان به امور دنیایی‌اش نپردازد، کسانی هستند که این کار را به جای او انجام دهند. اما اگر به امور اخروی‌اش نپردازد، کسی نمی‌تواند به جای او متکفل این امر شود.»[۲]

بر اساس این تلقی انحرافی، کسب و کار صرفاً بعد مادی و دنیوی دارد و نماز و روزه اعمالی اخروی اند؛ یعنی کسب و کار نمی‌تواند در مسیر آخرت و به قصد ثواب و بهره اخروی صورت گیرد. اما این برداشت نه‌تنها مورد پذیرش دین مبین اسلام نیست؛ بلکه آنچه در قرآن کریم و روایات ائمه اطهار علیهم السلام وجود دارد، دقیقا مخالف با این معناست. یکی از یاران امام صادق ﷺ می‌گوید: «قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام رَجُلٌ قَالَ لَأَقْعُدَنَّ فِی بَیْتِی وَ لَأُصَلِّیَنَّ وَ لَأَصُومَنَّ وَ لَأَعْبُدَنَّ رَبِّی فَأَمَّا رِزْقِی فَسَیَأْتِینِی فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع هَذَا أَحَدُ الثَّلَاثَهِ الَّذِینَ لَا یُسْتَجَابُ لَهُمْ»؛[۳] از آن حضرت درباره شخصی پرسیدم که می‌خواهد در خانه خود بنشیند و به نماز و روزه و عبادت خداوند بپردازد و از تلاش برای کسب درآمد خودداری کند و معتقد است که به هر حال خداوند روزی او را به گونه‌ای تأمین خواهد کرد. حضرت در پاسخ فرمودند: این شخص از کسانی است که دعای آنان به اجابت نمی‌رسد؛ یعنی مورد توجه خداوند قرار نمی‌گیرند.

خداوند متعال در قرآن کریم می‌فرماید: «فَإِذَا قُضِیَتِ الصَّلَاهُ فَانْتَشِرُوا فِی الْأَرْضِ وَابْتَغُوا مِنْ فَضْلِ اللَّهِ»؛[۴] پس هنگامی که نماز پایان یافت، در زمین پراکنده شوید و از فضل خدا روزی بجویید. این آیه به‌وضوح ترک کار و سکون پس از عبادت را نفی می‌کند. و نیز در آیه‌ای دیگر می‌فرماید: « وَأَنْ لَیْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلَّا مَا سَعَىٰ»؛[۵] و برای انسان جز آنچه تلاش کرده [هیچ نصیب و بهره ای] نیست. این آیه به روشنی بر اقدام و تلاش و تدبیر تاکید می‌کند.

بر اساس روایات، پاداش کسانی که در راه تأمین معاش خود و خانواده‌شان تلاش می‌کنند، همسنگ پاداش مجاهدان و رزمندگان راه خدا و بلکه بالاتر از اجر آنان قرار داده شده است، همچنان‌که امام رضاﷺ فرمودند: «الَّذِی یَطْلُبُ مِنْ فَضْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مَا یَکُفُّ بِهِ عِیَالَهُ أَعْظَمُ أَجْراً مِنَ الْمُجَاهِدِ فِی سَبِیلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ»؛[۶] کسی که به منظور تأمین مایحتاج خانواده‌اش در پی کسب روزی الهی است، پاداشی برتر از پاداش مجاهد در راه خداوند دارد.

در نتیجه اسلام هرگز کار کردن و تلاش برای تأمین معاش را جدا از عبادت و پرستش نمی‌داند و در مقابل، انسان‌های بیکار و کسانی که بار زندگی خود را بر دوش دیگران می‌اندازند و از زیر کار و فعالیت شانه خالی می‌کنند، مورد لعن و نفرین اسلام و اولیای اسلام واقع شده‌اند. رسول خدا صلی الله علیه و آله نیز در روایتی می‌فرماید: «مَلْعُونٌ مَلْعُونٌ مَنْ أَلْقَى کَلَّهُ عَلَى اَلنَّاسِ»؛[۷] ملعون است کسی که بار زندگی خود را بر دوش دیگر بیاندازد. همچنین در سیره زندگی ائمه اطهار علیهم السلام و اولیای الهی تلاش برای امور زندگی دنیا و معیشت به وفور دیده می‌شود. همه پیامبران و امامان ﷺ برای تأمین مخارج زندگی خود و خانواده‌شان کار می‌کردند. هیچ‌یک از ایشان، علی‌رغم وجود افرادی که حاضر بودند با افتخار برای آنان و به جای آنان کار کنند و به‌رغم وجود امکانات و داشتن منابع مالی لازم، خود را از کار و تلاش مستغنی نمی‌دیدند.[۸]

[۱] بقلی شیرازی، شرح شطحیات، ص ۴۳۷٫

[۲] مکی، قوت القلوب، ج۲، ص۴۷٫

[۳] کلینی؛ الکافی، ج۵، ص۷۷٫

[۴] جمعه، آیه ۱۰٫

[۵] نجم، آیه ۳۹٫

[۶] کلینی؛ الکافی، ج۵، ص۸۸٫

[۷] کلینی، الکافی، ج۴، ص ۱۲٫

[۸] احمدحسین شریفی، آسیب‌شناسی عرفان و تصوف، ص ۱۰۷٫

لینک کوتاه : https://www.komeily.com/?p=33704

مطالب مشابه

اشتباه در نماز عید فطر فرقه نعمت‌اللهی گنابادیه

بوسیدن دست زنان توسط یوسف مردانی

جنایتی داعش‌گونه در غائله گلستان هفتم

نقد سجده بر قطب

نقدی بر کثرت‌گرایی صوفیان

نقد بر پرداخت عشریه

طعن و رد ابوهاشم کوفی توسط امام صادق(ع)

ضعف ارتباط و معرفت حسن بصری نسبت به امیرالمؤمنین(ع)

روایاتی در باب تصوف بخش ششم

روایاتی در باب تصوف بخش پنجم

نظرات

کلام استاد

کلیپ صوتی

زیارت و دیدار حضرت صاحب الزمان (عج)

ویژه نامه

امام رضا علیه السلام، نماد فضیلت‌ها

تقویم سلوکی

اعمال ماه ذی القعده

مناسبات ماه ذی القعده

ماه ذى القعده ، نخستین ماه ازماههاى حرام است که در آنها جنگ، حتّى با دشمنان اسلام حرام است; مگر این که جنگ برمسلمین تحمیل شود (سه ماه دیگر از ماههاى حرام، ذى الحجّه، محرّم و رجب است) آتش بس در این چهار ماه وسیله اى براى آرامش جامعه و توفیق براى حجّ وعبادت، حلّ مشکلات اقتصادى و بازنگرى در امر جنگ و یافتن نقطه پایان براى آن و سپس مرهم نهادن بر زخم هاى جانکاه ناشى از آن است. ماهى است که زوّار خانه خدا از اطراف و اکنافِ جهان به سوى خانه خدا حرکت مى کنند، گروهى به مدینه مى روند و قبر پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله) و قبور ائمّه هدى(علیهم السلام) را زیارت مى کنند و آثار تاریخى که در جاى جاى این خاستگاه اسلامى وجود دارد را مى بینند و غرق لذّات روحانى مى شوند (هرچند نابخردان و جاهلان، بسیارى از این آثار عظیم و گرانقدر را از میان برده اند) گروه دیگرى راهى مکّه مى شوند و با انجام مناسک «عمره تمتّع» در انتظار مراسم بزرگ عبادى سیاسى حج مى نشینند و با طواف کعبه و شرکت درصفوف پرشکوه جماعت، روح و جانشان را تازه مى کنند . سیّد بن طاووس در فضیلت این ماه مى گوید: «ماه ذى القعده ماهى است که به هنگام شدّت و گرفتارى، زمان خوبى براى دعاست، و براى رفع ظلم و ستم و دعا بر ضد ظالم مؤثّر است. همچنین مى گوید: «این ماه «ماه اجابت دعاها» نامیده شده است; لذا باید اوقاتش را غنیمت شمرد و در آن روزه حاجت گرفت.