مطالبی پیرامون تصوف باطله و عرفان های نوظهور

روایاتی در باب تصوف بخش ششم

روایاتی در باب تصوف (۶)

المفید بسنده عن محمّد بن الحسین بن أبی الخطاب و کان من خواصّ أصحاب الأئمّه علیهم السّلام قال: «کنت مع الهادى علیّ بن محمّد علیهما السّلام فی مسجد النّبی صلّى اللّه علیه و آله و سلّم … ثمّ دخل المسجد جماعه من الصوفیّه و جلسوا فی جانبه مستدیرا و أخذوا بالتهلیل.

فقال علیه السّلام: لا تلتفتوا بهؤلاء الخدّاعین فانّهم‏ خلفاء الشیاطین‏ و مخرّبوا قواعد الدّین، یتزهّدون لراحه الأجسام و یتهجّدون لتصیید الأنعام، یتجوّعون عمرا حتّى یذبحوا للایکاف حمرا، لا یهلّلون إلّا لغرور النّاس و لا یقلّلون الغذاء إلّا لملاء العساس، و اختلاس قلب الدّفناس یتکلّمون النّاس باملائهم فی الحبّ، و یطرحونهم بادلائهم فی الجبّ، أورادهم الرقص و التّصدیه، و أذکارهم الترنّم و التّغنیه، فلا یتّبعهم إلّا السّفهاء، و لا یعتقدهم إلا الحمقاء، فمن ذهب إلى زیاره أحد منهم حیّا أو میّتا فکأنّما ذهب إلى زیاره الشّیطان و عبده الأوثان، و من أعان أحدا منهم فکانّما أعان یزید و معاویه و أباسفیان.

فقال رجل من أصحابه: و إن کان معترفا بحقوقکم؟ قال: فنظر الیه شبه المغضب و قال علیه السّلام: دع ذا عنک، من اعترف‏ بحقوقنا لم یذهب فى عقوقنا، أما تدرى انّهم أخسّ طوائف الصّوفیّه، و الصّوفیّه کلّهم من مخالفینا، و طریقتهم مغایره لطریقتنا، و إن هم إلّا نصارى و مجوس هذه الأمه، أولئک الذین یجهدون فى إطفاء نور اللّه، «و اللّه متم نوره و لو کره الکافرون»؛[۱]»؛[۲]

شیخ مفید به سند صحیح از امام هادی(ع) روایت کرده است که محمد بن حسین بن ابی‌الخطاب می‌گوید: در خدمت امام هادی(ع) در مسجدالنبی بودم … در این هنگام جمعی از صوفیه داخل مسجد شدند و حلقه زدند و مشغول ذکر گردیدند. حضرت (ع) فرمود: به این حیله‌گران اعتنا نکنید، زیرا آنها جانشینان شیاطین و خراب‌کننده قواعد دین هستند؛ برای راحتی بدن خود زهد می‌ورزند و برای صید کردن عوام، تهجد و شب‌زنده‌داری می‌کنند. عمری را در گرسنگی به سر برند تا عوام و نادانی را مانند خرها پالان کنند و زین بر پشت آنان گذارند. ذکر نمی‌گویند مگر برای فریب مردم و خوراک خود را کم نمی‌کنند مگر برای پر کردن قدح و ربودن دل احمقان. با مردم دم از دوستی خدا می‌زنند تا ایشان را به چاه اندازند و وردهای ایشان، رقص و کف زدن و غنا و آوازخوانی است. کسی به سوی آنها میل نکند و تابع ایشان نگردد، مگر آن‌که از جمله سفیهان و احمقان باشد. هر کس به زیارت یکی از آنان در حیات و یا بعد از مرگ برود، مانند آن است که به زیارت شیطان و بت‌پرستان رفته باشد و هرکس یاری ایشان کند، گویا یزید و معاویه و ابوسفیان را یاری کرده است.

در همان موقع یکی از اصحاب آن حضرت عرض کرد: اگرچه آن کس به حقوق شما اقرار داشته باشد؟ حضرت نگاه تندی به او کردند و فرمودند: این سخن را ترک کن! مگر نمی‌دانی هر کس حق ما را بشناسد مخالفت امر ما نمی‌کند؟ آیا نمی‌دانی ایشان پست‌ترین طوائف صوفیه می‌باشند و تمام صوفیان مخالف ما هستند و طریقه آنها باطل و برخلاف طریقت ماست و این گروه، نصارا و مجوس امت هستند و برای خاموش کردن نور خدا (محو اسلام) سعی می‌کنند و خداوند نور خود را تمام می‌کنند، هرچند کافران خوش ندارند.

امام هادی‌(ع) در نقد صوفیه، آنان را اهل فریب و ریا در دینداری می‌داند؛ کسانی که با ظاهری زاهدانه و درونی دنیاخواه، مردم را به دام تظاهر می‌کشانند. آنچه از گرسنگی و شب‌زنده‌داری نشان می‌دهند، نه از روی محبت الهی، بلکه برای جلب دل عوام و کسب اعتبار است. قرآن درباره چنین ریاکارانی می‌فرماید: «یُرَاؤُونَ النَّاسَ وَلا یَذْکُرُونَ اللَّهَ إِلَّا قَلِیلًا»؛[۳] یعنی یاد خدا نمی‌کنند مگر اندکی و هدفشان نمایش دینداری است. این زهدِ نمایشی، صورت عبادت دارد ولی حقیقتش دوری از خداست، زیرا نیت، آلوده به غیر خدا شده و عمل، برای فریب مردم سامان یافته است.

در نگاه امام هادی‌(ع) صوفیان اهل بدعت در عبادت و تحریف رسوم دینی هستند. آنان به جای ذکر خاشعانه و عبادت عقلانی، اوراد و اذکار خود را با رقص، موسیقی، و آواز درآمیخته‌اند؛ چنان‌که حضرت فرمودند: «أورادهم الرقص و التصدیه و أذکارهم الترنّم و التغنیه». این رفتار نه‌تنها با روح عبودیت منافات دارد، بلکه مصداقی از آن است که خداوند در قرآن نکوهش کرده: «أَمْ لَهُمْ شُرَکَاءُ شَرَعُوا لَهُمْ مِنَ الدِّینِ مَا لَمْ یَأْذَنْ بِهِ اللَّهُ»؛[۴] آیا مشرکان و کافران معبودانی دارند که بی اذن خدا آیینی را برای آنان پایه گذاری کرده اند؟ عبادت در مکتب اهل‌بیت(ع) بر سکون و خشوع بنا شده است در حالی‌که صوفیان عبادت را به هیجان جسم و تحریک احساسات فروکاسته‌اند و این، دین را از مسیر وحی به سوی لذت و نمایشی پوچ منحرف می‌کند.

مسئله دیگری که امام هادی(ع) به آن پرداخته‌اند، انحراف اعتقادی و فاصله گرفتن صوفیه از خط ولایت است. ایشان صوفیان را «نصارى و مجوسِ این امت» می‌نامند؛ یعنی گروهی که در اظهار دوستی خدا دارند ولی در باطن در پی خاموش کردن نور اویند. مسیر آنان از ولایت اهل‌بیت(ع) جداست و جدایی از ولایت، ریشه همه انحرافات فکری و اخلاقی آنان به‌شمار می‌آید. یاری صوفیان، در نگاه امام، همانند یاری دشمنان ائمه اطهار(ع) چون یزید و معاویه است، زیرا آنان نه‌تنها از هدایت اهل‌بیت(ع) فاصله گرفته‌اند، بلکه راهی ساختگی برای نجات ارائه داده‌اند؛ راهی که ظاهراً معنویت دارد، اما حقیقتش دوری از خدا و دشمنی با اولیای الهی است.

[۱] صف، آیۀ ۱۴٫

[۲] شیخ عباس قمی، سفینه البحار، ج۵، ص ۲۰۰؛ میرزا حبیب‌الله خویی، منهاج البراعه، ج۱۴، ص۱۶٫

[۳] نساء، آیۀ ۱۴۲٫

[۴] شوری، آیۀ ۲۱٫

لینک کوتاه : https://www.komeily.com/?p=33727

مطالب مشابه

اشتباه در نماز عید فطر فرقه نعمت‌اللهی گنابادیه

بوسیدن دست زنان توسط یوسف مردانی

جنایتی داعش‌گونه در غائله گلستان هفتم

نقد سجده بر قطب

نقدی بر کثرت‌گرایی صوفیان

نقد بر پرداخت عشریه

طعن و رد ابوهاشم کوفی توسط امام صادق(ع)

ضعف ارتباط و معرفت حسن بصری نسبت به امیرالمؤمنین(ع)

روایاتی در باب تصوف بخش پنجم

روایاتی در باب تصوف بخش چهارم

نظرات

کلام استاد

کلیپ صوتی

زیارت و دیدار حضرت صاحب الزمان (عج)

ویژه نامه

امام رضا علیه السلام، نماد فضیلت‌ها

تقویم سلوکی

اعمال ماه ذی القعده

مناسبات ماه ذی القعده

ماه ذى القعده ، نخستین ماه ازماههاى حرام است که در آنها جنگ، حتّى با دشمنان اسلام حرام است; مگر این که جنگ برمسلمین تحمیل شود (سه ماه دیگر از ماههاى حرام، ذى الحجّه، محرّم و رجب است) آتش بس در این چهار ماه وسیله اى براى آرامش جامعه و توفیق براى حجّ وعبادت، حلّ مشکلات اقتصادى و بازنگرى در امر جنگ و یافتن نقطه پایان براى آن و سپس مرهم نهادن بر زخم هاى جانکاه ناشى از آن است. ماهى است که زوّار خانه خدا از اطراف و اکنافِ جهان به سوى خانه خدا حرکت مى کنند، گروهى به مدینه مى روند و قبر پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله) و قبور ائمّه هدى(علیهم السلام) را زیارت مى کنند و آثار تاریخى که در جاى جاى این خاستگاه اسلامى وجود دارد را مى بینند و غرق لذّات روحانى مى شوند (هرچند نابخردان و جاهلان، بسیارى از این آثار عظیم و گرانقدر را از میان برده اند) گروه دیگرى راهى مکّه مى شوند و با انجام مناسک «عمره تمتّع» در انتظار مراسم بزرگ عبادى سیاسى حج مى نشینند و با طواف کعبه و شرکت درصفوف پرشکوه جماعت، روح و جانشان را تازه مى کنند . سیّد بن طاووس در فضیلت این ماه مى گوید: «ماه ذى القعده ماهى است که به هنگام شدّت و گرفتارى، زمان خوبى براى دعاست، و براى رفع ظلم و ستم و دعا بر ضد ظالم مؤثّر است. همچنین مى گوید: «این ماه «ماه اجابت دعاها» نامیده شده است; لذا باید اوقاتش را غنیمت شمرد و در آن روزه حاجت گرفت.