مطالبی پیرامون تصوف باطله و عرفان های نوظهور

طعن و رد ابوهاشم کوفی توسط امام صادق(ع)

طعن و رد ابوهاشم کوفی توسط امام صادق(ع)

کوفی نخستین کسی است که در دوره اسلام به صوفی مشهور گردیده است. قبل از او کسی به این نام خوانده نشده بود.[۱] از امام حسن عسکری(ع) روایت کرده‌اند که فرمود: از امام صادق(ع) از حال ابوهاشم کوفی سؤال کردند، فرمود: «إنه کان فاسد العقیده جداً و و هو الذى إبتدع مذهباً یقال له التصوف و جعله مفراً لعقیدته الخبیثه» در بعضی از روایات به سند دیگر آمده است که فرمود: «و جعله مفرّاً لنفسه الخبیثه واکثر الملاحده و جنه لعقائدهم الباطله»؛[۲] ابوهاشم کوفی جداً فاسد العقیده است و او همان کسی است که از روی بدعت مذهبی اختراع کرد که به آن تصوف گفته می‌شود و آن را قرارگاه عقیده خبیث خود ساخت و آن را گریزگاهی برای نفس خبیث خود و اکثر بی‌دینان و سپری برای عقاید باطل ایشان قرار داد.

بر اساس این روایت، ابوهاشم کوفی شخصی با انحراف شدید عقیدتی بوده است که برای توجیه باورهای باطل خود، مذهبی ساختگی به نام تصوف را پدید آورد. امام(ع) درباره او فرمودند که او این راه را «مفراً لنفسه الخبیثه» و پناهگاهی برای بیشتر ملحدان قرار داد، تا انحراف خویش را در لباس زهد و معرفت پنهان سازد. خداوند نیز در نکوهش چنین بدعت‌گذاران می‌فرماید: «أَمْ لَهُمْ شُرَکَاءُ شَرَعُوا لَهُم مِّنَ الدِّینِ مَا لَمْ یَأْذَن بِهِ اللَّهُ»؛[۳] یعنی آنان در برابر خدا صف کشیده‌اند و دین را بر پایه خواسته‌های خود ساخته‌اند. بدعت در دین، نشانه آشکارِ شرک عملی است، زیرا مسیر تشریع تنها از سوی خدا و رسول تعیین می‌گردد و هرگونه ساخت دین تازه، خروج از صراط مستقیم الهی است.

تصوفی که ابوهاشم بنیاد نهاد نه راهی برای معرفت خدا، بلکه پوششی برای القای مفاهیم انحرافی بود. امامان معصوم(ع) این جریان را گریزگاهی برای نفس‌های اماره و پناهگاهی برای بی‌دینان خوانده‌اند؛ کسانی که با لباس زهد و گوشه‌نشینی، حقیقت ولایت را پنهان می‌کردند و مردم را از مسیر حق منحرف می‌ساختند. قرآن کریم در توصیف چهره‌های ظاهرنما می‌فرماید: «وَإِذَا رَأَیْتَهُمْ تُعْجِبُکَ أَجْسَامُهُمْ وَإِنْ یَقُولُوا تَسْمَعْ لِقَوْلِهِمْ کَأَنَّهُمْ خُشُبٌ مُسَنَّدَهٌ»؛[۴] چون آنان را ببینی جسم و ظاهرشان [از آراستگی و وقار] تو را به شگفت آورد، و اگر سخن گویند [به علت شیرینی و جذابیّت کلام] به سخنانشان گوش فرا می دهی [اما از پوچی باطن، سبک مغزی و دورویی] گویی چوب‌های خشکی هستند که به دیواری تکیه دارند؛ یعنی پوسته‌ای زیبا دارند اما از درون تهی هستند. تصوفِ مبتنی بر ظاهرسازی همین کارکرد را یافت؛ آن‌که وانمود می‌کند هدفی الهی دارد، در واقع پوششی برای فرار از حقیقت توحید و امامت فراهم ساخته است.

از این رو، پیروی از ابوهاشم و مسلک او چیزی جز گام‌نهادن در مسیر ضلالت نیست. اهل‌بیت(ع) همواره امت را از این انحراف برحذر داشته‌اند تا دین ناب از آلودگی خرافات و بدعت‌ها محفوظ ماند. قرآن کریم می‌آموزد که: «قُلْ إِنَّ صَلَاتِی وَنُسُکِی وَمَحْیَایَ وَمَمَاتِی لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ»؛[۵] بگو: مسلماً نماز و عبادتم و زندگی کردن و مرگم برای خدا پروردگار جهانیان است؛ یعنی بندگی و حیات مؤمن باید با معرفت ولایت الهی همراه باشد، نه با راه‌های باطل و ساختگی. راه نجات در تمسک به قرآن و عترت طاهرین(ع) است، نه در پیروی از مکتب‌هایی که از زهد، مسلک انحراف ساخته و حقیقت ایمان را به پوششی برای کفر و نفاق بدل کرده‌اند.

[۱] جامی، نفحات الانس، ص ۳۴٫

[۲] شیخ عباس قمی، سفینه البحار، ج۵، ص ۱۹۸٫

[۳] شوری، آیۀ ۲۱٫

[۴] منافقون، آیۀ ۴٫

[۵] انعام، آیۀ ۱۶۲٫

لینک کوتاه : https://www.komeily.com/?p=33731

مطالب مشابه

اشتباه در نماز عید فطر فرقه نعمت‌اللهی گنابادیه

بوسیدن دست زنان توسط یوسف مردانی

جنایتی داعش‌گونه در غائله گلستان هفتم

نقد سجده بر قطب

نقدی بر کثرت‌گرایی صوفیان

نقد بر پرداخت عشریه

ضعف ارتباط و معرفت حسن بصری نسبت به امیرالمؤمنین(ع)

روایاتی در باب تصوف بخش ششم

روایاتی در باب تصوف بخش پنجم

روایاتی در باب تصوف بخش چهارم

نظرات

کلام استاد

کلیپ صوتی

زیارت و دیدار حضرت صاحب الزمان (عج)

ویژه نامه

امام رضا علیه السلام، نماد فضیلت‌ها

تقویم سلوکی

اعمال ماه ذی القعده

مناسبات ماه ذی القعده

ماه ذى القعده ، نخستین ماه ازماههاى حرام است که در آنها جنگ، حتّى با دشمنان اسلام حرام است; مگر این که جنگ برمسلمین تحمیل شود (سه ماه دیگر از ماههاى حرام، ذى الحجّه، محرّم و رجب است) آتش بس در این چهار ماه وسیله اى براى آرامش جامعه و توفیق براى حجّ وعبادت، حلّ مشکلات اقتصادى و بازنگرى در امر جنگ و یافتن نقطه پایان براى آن و سپس مرهم نهادن بر زخم هاى جانکاه ناشى از آن است. ماهى است که زوّار خانه خدا از اطراف و اکنافِ جهان به سوى خانه خدا حرکت مى کنند، گروهى به مدینه مى روند و قبر پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله) و قبور ائمّه هدى(علیهم السلام) را زیارت مى کنند و آثار تاریخى که در جاى جاى این خاستگاه اسلامى وجود دارد را مى بینند و غرق لذّات روحانى مى شوند (هرچند نابخردان و جاهلان، بسیارى از این آثار عظیم و گرانقدر را از میان برده اند) گروه دیگرى راهى مکّه مى شوند و با انجام مناسک «عمره تمتّع» در انتظار مراسم بزرگ عبادى سیاسى حج مى نشینند و با طواف کعبه و شرکت درصفوف پرشکوه جماعت، روح و جانشان را تازه مى کنند . سیّد بن طاووس در فضیلت این ماه مى گوید: «ماه ذى القعده ماهى است که به هنگام شدّت و گرفتارى، زمان خوبى براى دعاست، و براى رفع ظلم و ستم و دعا بر ضد ظالم مؤثّر است. همچنین مى گوید: «این ماه «ماه اجابت دعاها» نامیده شده است; لذا باید اوقاتش را غنیمت شمرد و در آن روزه حاجت گرفت.