آثار و تاليفات حضرت آيت الله كميلي خراساني (حفظه الله)/ کتابخانه

12 ژانویه, 2026

کد مطلب : 33507

اهمیت شریعت در عرفان عملی

سالک راه خدا همۀ افعال، احوال و آن‌چه از خواطر بر قلب او وارد می‌شود، باید با میزان کتاب و سنّت محک زده و حق را از باطل جدا کند

اهمیت شریعت در عرفان عملی

شریعت، طریقت و حقیقت امور سه گانه‌ای هستند که لازم و ملزوم یک‌دیگر بوده و در سیر روحی و عملی سالکان الی الله، هرگز از یک‌دیگر جدا نمی‌شوند.

چرا ما باید بر احکام و علم شریعت احاطه داشته باشیم؟ احاطه به‌ وسیلۀ اجتهاد باشد یا احتیاط و یا تقلید؟ چرا باید شریعت، مقدمه‌ای برای طریقت باشد؟ چرا سالک باید تمامی دستورها و احکام دینی را در عبادات و معاملات شرعی که به صورت روزمره‌ نیاز دارد، یاد گرفته و سپس به آن‌ها عمل نماید؟

چون رسیدن به بالاترین مقام؛ یعنی توحید، بدون مطابقت عملی با تعالیم شرعی امکان‌پذیر نیست. دلیل اهمیت شریعت این است که ما بدون شریعت نمی‌توانیم به خدا برسیم. آیا می‌شود با تعالیم خرافه‌ای، بدعت‌گونه و یا مطالبی که در قرآن و سنت و گفته‌های فقیهان نیامده به خدا رسید؟ قطعاً نمی‌شود؛ زیرا این‌گونه تعالیم، نفسانی و شیطانی هستند.

انسان چگونه می‌تواند از راه شیطان به خدا برسد؟ چاره‌ای نیست جز این‌که احکام مورد نیاز خود را یاد گرفته، سپس به آن عمل کند؛ چون در علم به احکام، وظیفۀ دانستن و در عمل‌ به احکام، وظیفۀ راه افتادن را بر عهده داریم. در طریق کمال و عبودیّت، «شریعت» تنها راه و گذرگاه امن برای وصول به «حقیقت» بوده و حقیقت مطلوب جز از طریق شریعت حاصل نمی‌شود.

سالک راه خدا همۀ افعال، احوال و آن‌چه از خواطر بر قلب او وارد می‌شود، باید با میزان کتاب و سنّت محک زده و حق را از باطل جدا کند. به تعبیر آیت الحق سید هاشم حداد(قدس سره):

«الشَّریعَهُ مِنْ غَیرِ حَقیقَهٍ فَغَیرُ مَقْبولٍ وَالْحَقیقَهُ مِنْ غَیرِ شَریعَهٍ فَغَیرُ مَحْصولٍ»؛ شریعت بدون حقیقت پذیرفته نیست و حقیقت بدون شریعت حاصل نمی‌گردد.

هم‌چنین در عبارت دیگری می‌فرماید:

«مَنْ لَمْ یزِنْ أفْعالَهُ وَأحْوالَهُ فى کلِّ وَقْتٍ بِالْکتابِ وَالسُّنَّهِ وَلَمْ یتَّهِمْ خَواطِرَهُ، فَلا تَعُدَّهُ فى دیوانِ الرِّجالِ»؛ هرکس افعال و احوال خویش را در هر زمان با کتاب و سنّت نسنجد و در صدق و صحّت خواطر خود تردید ننموده و به آن بدگمان نباشد، او را از مردان خدا مشمار.

پس به کارگیری شریعت، راه را برای ما روشن می‌کند. وقتی راه، نورانی شد کم‌کم به حقیقت خواهیم رسید؛ از این‌رو شریعت، طریقت و حقیقت ملازم یک‌دیگر می‌باشند. بنابراین از علم صحیح به شریعت، هر قدر سالک بتواند شریعت را به اجرا دربیاورد، به همان‌ مقدار، راهِ پیش‌رویِ او روشن شده و به همان مقدار به حقایق راه پیدا می‌کند.

شریعت را بیاموز و بکن آن را که فرماید

ز استادى که در افعال او تصدیق آن بینى

پس آنگه در طریقت آى و دل را صاف کن از غش‏

در اخلاص عمل مى‏کوش تا انوار جان بینى

درون را تا نسازى پاک، پاکان را نشاید دید

درون را پاک چون سازى حقایق را عیان بینى‏

برگرفته از کتاب مشکات دل شرح «المطالب السلوکیه»

تألیف حضرت آیت الله کمیلی خراسانی

علاقه مندان جهت خریدو مطالعه کتاب می توانند از لینک زیر اقدام نمایند:

https://shop.anwartohid.ir/product/%da%a9%d8%aa%d8%a7%d8%a8-%d9%85%d8%b4%da%a9%d8%a7%d8%aa-%d8%af%d9%84/

لینک کوتاه : https://www.komeily.com/?p=33507

مطالب مشابه

برتری لذت معنوی

لزوم توجه به شریعت

عشق سید هاشم حداد (رحمه الله علیه) به اهل‌بیت(علیهم السلام)

بزرگان عرفان در کلام آیه الحق سید هاشم حداد (رحمه الله علیه)

آیه الحق سید هاشم حداد (ره) در کلام عرفا

در باب تفاوت عرفان و تصوف

راه رسیدن به عشق الهی

تفاوت تصوف با مکتب عرفانی نجف

چاپ کتاب ارزشمند «تسبیحات کائنات»

ترک دنیا طلبی مذموم

نظرات

کلام استاد

کلیپ صوتی

زیارت و دیدار حضرت صاحب الزمان (عج)

ویژه نامه

امام رضا علیه السلام، نماد فضیلت‌ها

تقویم سلوکی

اعمال ماه ذی القعده

مناسبات ماه ذی القعده

ماه ذى القعده ، نخستین ماه ازماههاى حرام است که در آنها جنگ، حتّى با دشمنان اسلام حرام است; مگر این که جنگ برمسلمین تحمیل شود (سه ماه دیگر از ماههاى حرام، ذى الحجّه، محرّم و رجب است) آتش بس در این چهار ماه وسیله اى براى آرامش جامعه و توفیق براى حجّ وعبادت، حلّ مشکلات اقتصادى و بازنگرى در امر جنگ و یافتن نقطه پایان براى آن و سپس مرهم نهادن بر زخم هاى جانکاه ناشى از آن است. ماهى است که زوّار خانه خدا از اطراف و اکنافِ جهان به سوى خانه خدا حرکت مى کنند، گروهى به مدینه مى روند و قبر پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله) و قبور ائمّه هدى(علیهم السلام) را زیارت مى کنند و آثار تاریخى که در جاى جاى این خاستگاه اسلامى وجود دارد را مى بینند و غرق لذّات روحانى مى شوند (هرچند نابخردان و جاهلان، بسیارى از این آثار عظیم و گرانقدر را از میان برده اند) گروه دیگرى راهى مکّه مى شوند و با انجام مناسک «عمره تمتّع» در انتظار مراسم بزرگ عبادى سیاسى حج مى نشینند و با طواف کعبه و شرکت درصفوف پرشکوه جماعت، روح و جانشان را تازه مى کنند . سیّد بن طاووس در فضیلت این ماه مى گوید: «ماه ذى القعده ماهى است که به هنگام شدّت و گرفتارى، زمان خوبى براى دعاست، و براى رفع ظلم و ستم و دعا بر ضد ظالم مؤثّر است. همچنین مى گوید: «این ماه «ماه اجابت دعاها» نامیده شده است; لذا باید اوقاتش را غنیمت شمرد و در آن روزه حاجت گرفت.