13 ژانویه, 2026

کد مطلب : 33509

راه رسیدن به عشق الهی

اگر شخصی واقعاً توانسته باشد عشق خدا را از راه توحید در دل بپروراند، حتماً با خاصان درگاه خدا، پیامبران خدا(علیهم السلام)، ائمه معصومین(علیهم السلام)و حتی دیگر اولیای الهی که از خاصّان درگاه ربوبی هستند، از نظر روحی هم‌سنخ شده و در انوار آن‌ها مستغرق می‌شود.

افزایش محبت به اهل بیت(ع)

سالک در مسیر سلوک الی الله با عشق به خدا که با عشق به پیامبر(صلی الله علیه و آله) و امامان(علیهم السلام) ممزوج است، عجین می‌شود.

عشق به خدا، پیامبر(صلی الله علیه و آله) و ائمه(علیهم السلام) مخصوصاً امیرالمؤمنین(علیه السلام)، امام حسین(علیه السلام) و امام زمان(عجل الله تعالی فرجه) در وجود سالک موج می‌زند.

در اثر مداومت بر مراقبۀ قلبی، انجام آداب و دستورهای سیر و سلوک و هم‌چنین حضور در جلسات سلوکی، عشق سالک به خدا و چهارده معصوم(علیهم السلام) زیاد می‌شود. این امری بدیهی است که هیچ شکی در آن وجود ندارد.

عشق به خدا، پیامبر(صلی الله علیه و آله) و امامان(علیهم السلام) به‌ویژه عشق به امام علی(علیه السلام)، امام حسین(علیه السلام) و امام زمان(عجل الله تعالی فرجه) در وجود سالک افزایش می‌یابد.

در این مطلب کوتاه، نکته‌هایی وجود دارد که به شرح آن‌ها می‌پردازیم:

نکتۀ اول: مسئله عشق

عشق به معنای محبت شدید است که خداوند در قرآن به آن اشاره فرموده است: {وَالَّذِینَ آمَنُوا أَشَدُّ حُبًّا لِلَّهِ}؛ آنان که ایمان آورده‌اند، محبت و عشقشان به خدا بیشتر و قوی‌تر است. این آیه بیان‌گر آن است که کمال عشق و محبت، به ذات مقدس خدا اختصاص دارد و کسانی که واقعاً به خدا مؤمن باشند، بیشترین محبت را به او دارند.

سالک الی الله که در راه رسیدن به معرفت خدا قدم برمی‌دارد، باید روزبه‌روز بر محبت و عشق خود به خدا بیفزاید؛ به همین جهت، عارفان الهی یکی از آثار سلوک را پیدا شدن عشق خداوند در دل سالک می‌دانند؛ یعنی سالک هر چقدر در مسیر تزکیه و طهارت باطنی و عمل به دستورات سلوکی جلو می‌رود، کم‌کم محبت الهی نیز در دل او بیشتر می‌شود.

وقتی آفتاب عشق خداوند در جان سالک طلوع کرد، آن وقت است که ادامۀ راه را با مرکب شوق و محبت طی می‌کند و سرعت سیر او بیشتر خواهد شد. در این زمان است که زبان حالش به این غزل مولوی(قدس سره) مترنم می‌شود:

مرده بدم زنده شدم گریه بدم خنده شدم‏

دولت عشق آمد و من دولت پاینده شدم‏

دیدۀ سیر است مرا جان دلیر است مرا

زهرۀ شیر است مرا زهرۀ تابنده شدم‏

گفت که دیوانه نه‏اى لایق این خانه نه‏اى

رفتم و دیوانه شدم سلسله بندنده شدم‏

گفت که سرمست نه‏اى رو که ازین دست نه‏اى

رفتم و سرمست شدم وز طرب آکنده شدم‏

نکتۀ دوم: راه رسیدن به عشق الهی

سالک برای رسیدن به حبّ و عشق الهی باید به پیامبر(صلی الله علیه و آله) و خاندان او(علیهم السلام) نیز محبت و عشق داشته باشد. این بزرگواران به عنوان انسان کامل و جانشینان خدا در زمین، ‌واسطۀ فیض خداوند(عز و جل) و موجودات عالم هستند و هرگونه حرکت و سلوک به سوی خداوند و رسیدن به محبت و معرفت او، نیازمند عشق و محبت به آن بزرگواران است. در زیارت جامعه کبیره به حضرات معصومین(علیهم السلام) عرض می‌کنیم:

«وَالْحَقُّ مَعَکُمْ وَفِیکُمْ وَمِنْکُمْ وَإِلَیکُمْ وَأَنْتُمْ أَهْلُهُ وَمَعْدِنُهُ وَمِیرَاثُ النُّبُوَّهِ عِنْدَکُمْ وَإِیابُ الْخَلْقِ إِلَیکُمْ وَحِسَابُهُمْ عَلَیکُمْ‏ وَفَصْلُ الْخِطَابِ عِنْدَکُمْ وَآیاتُ اللَّهِ لَدَیکُمْ وَعَزَائِمُهُ فِیکُمْ‏ وَنُورُهُ وَبُرْهَانُهُ‏ عِنْدَکُمْ‏ وَأَمْرُهُ إِلَیکُمْ»؛

حق همراه شما و در شما و از شما و به سوى شماست و شما اهل حق و سرچشمۀ آن هستید و میراث نبوت نزد شماست و بازگشت خلق به سوى شما و حسابشان با شماست و سخن جداکنندۀ حق از باطل نزد شماست، آیات خدا پیش شما و تصمیمات قطعى‌اش در شما و نور و برهانش نزد شماست و امر او متوجه شماست.

این جمله‌های نورانی بیان‌گر جایگاه ویژۀ توحیدی و الهی چهارده معصوم(علیهم السلام) نزد خداوند است. هم‌چنین نشان می‌دهد که سالک برای رسیدن به توحید ناب باید از مسیر ولایت حرکت کند و این حرکت نیز نیازمند محبت و عشق به آن بزرگواران است، چنان‌که در ادامۀ زیارت می‌خوانیم:

«مَنْ وَالاکُمْ فَقَدْ وَالَى اللَّهَ وَمَنْ عَادَاکُمْ فَقَدْ عَادَى اللَّهَ وَمَنْ أَحَبَّکُمْ فَقَدْ أَحَبَّ اللَّهَ وَمَنْ أَبْغَضَکُمْ فَقَدْ أَبْغَضَ اللَّهَ وَمَنِ اعْتَصَمَ بِکُمْ فَقَدِ اعْتَصَمَ بِاللَّه‏»؛ کسی که شما را دوست داشت، خدا را دوست داشته و هر که شما را دشمن داشت خدا را دشمن داشته و هر که به شما محبت ورزید به خدا محبت ورزیده و هر که با شما کینه‌توزى نمود، با خدا کینه‌ورزى نموده است و هر که به [دامان] شما چنگ زد، به [ریسمان] خدا چنگ زده است.

نکتۀ سوم: ارتباط قلبی با اهل بیت(علیهم السلام)

همۀ معصومان(علیهم السلام) نور واحد هستند. در همین زیارت جامعه کبیره آمده است: «أَنَّ أَرْوَاحَکُمْ وَنُورَکُمْ وَطِینَتَکُمْ وَاحِدَه»؛ همانا ارواح و نور و سرشت شما یکى است، اما هر کدام از این بزرگواران ویژگی‌های خاصی دارند که سالک می‌تواند بنا به حال درونی خود با هر کدام از آن‌ها به صورت خاص ارتباط قلبی برقرار کند.

حضرت امیرالمؤمنین(علیه السلام) با عناوینی چون «امام العارفین» و «مولی الموحدین» خوانده می‌شوند و این به دلیل جایگاه ویژه و خاصّ الخاصی ایشان در پیشگاه حضرت حق است. پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) می‌فرماید:

«عُنْوَانُ‏ صَحِیفَهِ الْمُؤْمِنِ حُبُّ عَلِی بْنِ أَبِی‌طَالِب(علیهما السلام)‏»؛ سرلوحۀ پروندۀ مؤمن، دوستی و محبت علی بن ابی‌طالب(علیهما السلام) است.

امام حسین(علیه السلام) نیز در نزد خداوند(عز و جل) از مقام بسیار والایی برخوردار است؛ لذا خداوند متعال به توسل‌کنندگان آن حضرت، توجه و عنایت ویژه‌ای دارد. در کتاب لب ‌اللباب آمده است:

«اکثر افرادى که موفّق به نفى خواطر شده و توانسته ‏اند ذهن خود را پاک و صاف نموده و از خواطر مصفّا کنند و بالأخره سلطان معرفت براى آنان طلوع نموده است، در یکى از این دو حال بوده است: اول در حین تلاوت قرآن مجید و التفات به خواننده آن، که چه کسى در حقیقت قارى قرآن است و در آن وقت بر آنان منکشف مى‏شده است که قارى قرآن خداست(جل جلاله)، دوم از راه توسل به حضرت اباعبدالله الحسین(علیه السلام)؛ زیرا آن حضرت را براى رفع حجاب و موانع طریق نسبت به سالکین راه خدا عنایتى عظیم است.»

عزیز من! راه امام حسین(علیه السلام) راه میان‌بُر است، چنان‌که سید علی آقای قاضی(قدس سره) نیز همین اعتقاد را داشته و به آن عمل می‌کردند.

ایشان بارها از نجف به کربلا می‌آمدند و زمانی که به کربلا می‌رسیدند، ابتدا با استاد ما مرحوم سید هاشم حداد(قدس سره) ملاقات‌ کرده، سپس همراه ایشان به زیارت حرم مطهر امام حسین(علیه السلام) و حضرت ابوالفضل(علیه السلام) می‌رفتند. بنابراین شما هم نباید از توسل و تمسک به امام حسین(علیه السلام) غافل شوید، بلکه در هر مناسبتی باید به این ذات مقدس توسل کنید تا زودتر به مقصد برسید.

از طرفی امروز حجت خدا در روی زمین، وجود مقدس امام حیّ حضرت صاحب الزمان(عجل الله تعالی فرجه) است که مظهر کامل و آینۀ تمام‌نمای صفات و اسمای الهی هستند. آن حضرت واسطۀ فیض الهی، قطب عالم امکان و خاتم اولیا و معصومان می‌باشند که تمسک و توسل به ایشان می‌تواند راه‌گشای سالکان الی الله باشد.

سایر امامان(علیهم السلام) هم به سان نور واحد، نزد خداوند(عز و جل) از جایگاه والایی برخوردارند که توسل و تمسک به هر کدام از آن بزرگواران راه‌گشای سالک خواهد بود.

ایام هفته و توجه به ائمه(علیهم السلام)

به مناسبت توسل به اهل بیت(علیهم السلام) این نکته را یادآور شویم که ایام هفته بین چهارده معصوم(علیهم السلام) تقسیم شده است. برای آنان در ایام هفته زیارت مخصوصی وارد شده که در کتاب‌های دعا، از جمله در کتاب مفاتیح الجنان ذکر شده است. در این زیارت‌نامه‌ها، خود را مهمان پیامبر و خاندان پاکش(علیهم السلام) کرده و از آن بزرگواران می‌خواهیم که ما را پناه داده و از خوان رحمتشان ما را به مهمانی بپذیرند.

در واقع از آن‌ها می‌خواهیم که آن روز را برای ما مبارک قرار دهند و از گناه مصون دارند؛ بنابراین هر روز باید به امام یا امامان(علیهم السلام) آن روز توجه و توسل کنیم. البته لزومی ندارد که زیارت‌نامه بخوانیم، گرچه خیلی خوب است. ما باید در اول روز خودمان را به آن امام یا ائمه(علیهم السلام) بسپاریم و در آخر روز هم با آن‌ها وداع نموده و با آنان نجوا کنیم. یکی از علامات بارز سالک الی الله عشق به چهارده معصوم(علیهم السلام) است.

نکتۀ چهارم: اتحاد توحید و ولایت

نکتۀ پایانی این مطلب، تکرار و تأکید ویژه بر این موضوع مهم است که توحید و ولایت هیچ‌گاه از هم جدا نیستند، بلکه هر دو مندکّ و مندمج در هم هستند؛ لذا طبق نظر بزرگان اهل معرفت به ویژه عارف کبیر حضرت آیت الله قاضی(رضوان الله علیه) محال است کسی بدون ولایت بتواند به مراتب بالای توحید و معرفت الهی برسد.

بر همین اساس، عارفان بزرگی چون ابن عربی، مولانا و … که به مقامات بلند عرفانی و توحیدی رسیده‌اند، بدون شک باطناً به ولایت ائمه معصومین(علیهم السلام) به ویژه امام زمان(ارواحنا فداه) اقرار داشته‌اند و تصریح نکردن آن‌ها نشان از تقیه و مصلحت‌اندیشی بوده است.

بنابراین سالک الی الله برای رسیدن به معرفت الهی و توحید حق تعالی باید عشق و محبت خود را به خداوند(عز و جل) و وجود مقدس حضرات معصومین؛ به‌ویژه امیرالمؤمنین، امام حسین و امام زمان(علیهم السلام) روزافزون کند تا با استفاده از براق و مرکب عشق، راه توحید بر او هموار شود.

برگرفته از کتاب مشکات دل شرح «المطالب السلوکیه»

تألیف حضرت آیت الله کمیلی خراسانی

علاقه مندان جهت خرید و مطالعه کتاب می توانند از لینک زیر اقدام نمایند:

https://shop.anwartohid.ir/product/%da%a9%d8%aa%d8%a7%d8%a8-%d9%85%d8%b4%da%a9%d8%a7%d8%aa-%d8%af%d9%84/

لینک کوتاه : https://www.komeily.com/?p=33509

مطالب مشابه

برتری لذت معنوی

مجموعه سخنرانی‌های آیت الله کمیلی خراسانی «حفظه الله» در ماه ذی القعده

بسته صوتی شرح کوتاه ادعیه روزانه ماه مبارک رمضان

آشنایی با آرا و اندیشه‌های آیت‌الله محمدصالح کمیلی خراسانی؛ پیوند فقه، عرفان و حماسه(PDF)

بسته صوتی نیمه شعبان المعظم

لزوم توجه به شریعت

عشق سید هاشم حداد (رحمه الله علیه) به اهل‌بیت(علیهم السلام)

بزرگان عرفان در کلام آیه الحق سید هاشم حداد (رحمه الله علیه)

آیه الحق سید هاشم حداد (ره) در کلام عرفا

توصیه حضرت آیت الله کمیلی برای حل مشکل جامعه اسلامی و مردم

نظرات

کلام استاد

کلیپ صوتی

زیارت و دیدار حضرت صاحب الزمان (عج)

ویژه نامه

امام رضا علیه السلام، نماد فضیلت‌ها

تقویم سلوکی

اعمال ماه ذی القعده

مناسبات ماه ذی القعده

ماه ذى القعده ، نخستین ماه ازماههاى حرام است که در آنها جنگ، حتّى با دشمنان اسلام حرام است; مگر این که جنگ برمسلمین تحمیل شود (سه ماه دیگر از ماههاى حرام، ذى الحجّه، محرّم و رجب است) آتش بس در این چهار ماه وسیله اى براى آرامش جامعه و توفیق براى حجّ وعبادت، حلّ مشکلات اقتصادى و بازنگرى در امر جنگ و یافتن نقطه پایان براى آن و سپس مرهم نهادن بر زخم هاى جانکاه ناشى از آن است. ماهى است که زوّار خانه خدا از اطراف و اکنافِ جهان به سوى خانه خدا حرکت مى کنند، گروهى به مدینه مى روند و قبر پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله) و قبور ائمّه هدى(علیهم السلام) را زیارت مى کنند و آثار تاریخى که در جاى جاى این خاستگاه اسلامى وجود دارد را مى بینند و غرق لذّات روحانى مى شوند (هرچند نابخردان و جاهلان، بسیارى از این آثار عظیم و گرانقدر را از میان برده اند) گروه دیگرى راهى مکّه مى شوند و با انجام مناسک «عمره تمتّع» در انتظار مراسم بزرگ عبادى سیاسى حج مى نشینند و با طواف کعبه و شرکت درصفوف پرشکوه جماعت، روح و جانشان را تازه مى کنند . سیّد بن طاووس در فضیلت این ماه مى گوید: «ماه ذى القعده ماهى است که به هنگام شدّت و گرفتارى، زمان خوبى براى دعاست، و براى رفع ظلم و ستم و دعا بر ضد ظالم مؤثّر است. همچنین مى گوید: «این ماه «ماه اجابت دعاها» نامیده شده است; لذا باید اوقاتش را غنیمت شمرد و در آن روزه حاجت گرفت.