7 ژانویه, 2024

کد مطلب : 31273

برشی از کتاب وصایای سلوکی

واگذاری تدبیر امور به خداوند

عبد واقعی هیچ‌گاه خودش را مدبر کارهایش نمی‌بیند. تدبیر را از ناحیه مولا می‌بیند؛ چون تدبیر امور را به وی سپرده است.

واگذاری تدبیر امور به خداوند

امام صادق علیه السلام به عنوان بصری می فرماید: «وَ لَا یُدَبِّرُ الْعَبْدُ لِنَفْسِهِ تَدْبِیراً»؛{۱}

این‌که بنده خدا برای خودش مصلحت اندیشی و تدبیر نکند. دومین چیزی که زمینه‌ساز تحقق حقیقت عبودیت در وجود انسان می‌شود این است که تدبیر امور خود را به خداوند واگذار کند. عبد واقعی هیچ‌گاه خودش را مدبر کارهایش نمی‌بیند. تدبیر را از ناحیه مولا می‌بیند؛ چون تدبیر امور را به وی سپرده است.

اندر این شهرِ حوادث میر، اوست

در ممالک مالک تدبیر اوست‌‌{۲}

البته تفویص و واگذار تدبیر امور به خداوند از مقامات بالای سیر و سلوک است که نیازمند زحمت و مجاهدت فراوانی است. چرا باید امور را به خدا واگذار کرد؟ چون خداوند عالم و بصیر است و در تدبیرش اشتباه رخ نمی‌دهد.

هنگامى که ابراهیم علیه السلام را بالاى منجنیق گذاشته و خواستند او را در آتش بیفکنند جبرئیل به ملاقاتش آمد و پس از سلام گفت: آیا نیازى دارى که به تو کمک کنم؟ ابراهیم علیه السلام در جواب گفت: به تو نیاز ندارم.{۳}

جبرئیل گفت : پس از خدا نیازت را بخواه. ابراهیم علیه السلام جواب داد:

«حَسْبِی مِنْ سُؤَالِی عِلْمُهُ بِحَالِی»؛{۴} همین قدر که از حال من آگاه است کافى است.

سرانجام براى این که کار خود را به خدا واگذر کرده وتسلیم او شد، آتش بر وی گلستان شد:

«قُلْنا یا نارُ کُونى بَرْداً وَسَلاماً عَلى ابْراهیمَ»؛{۵} گفتیم اى آتش سرد و سالم بر ابراهیم باش.

عزیزان حضرت ابراهیم علیه السلام گفت او عالم به احوال من است؛ یعنی هر تدبیری کند خیر خواهد بود.

درباره مؤمن آل فرعون هم داریم که وقتی آل فرعون را از قتل موسی علیه السلام برحذر داشت و آنان با وی درصدد دشمنی آمدند و حرف وی را نپذیرفتند، امورش را به خدا واگذار نمود و گفت

» أُفَوِّضُ أَمرِی إِلَى اللَّهِ إِنَّ أللَّهَ بَصِیرُ بِالعِبَاد»{۶}

علت تفویض امر به خدا علم و بصیرت الهی درباه بندگان است.

ثمره واگذاری تدبیر امور به خدا

«إِذَا فَوَّضَ الْعَبْدُ تَدْبِیرَ نَفْسِهِ عَلَى مُدَبِّرِهِ هَانَ عَلَیْهِ مَصَائِبُ الدُّنْیَا»؛

چون بنـده خـدا تـدبیــر امـور خـود را بـه مُدبـرش بسپــارد، مصائب و مشکلات دنیا بر وی آسان می‌گردد.

آدمی با پا گذاشتن در سرای دنیا در معرض امتحان است. این‌که ایمان آوردن را بهانه امتحان نشدن بدانیم صحیح نیست

«أَحَسِبَ النَّاسُ أَنْ یُتْرَکُوا أَنْ یَقُولُوا آمَنَّا وَهُمْ لَا یُفْتَنُونَ وَلَقَدْ فَتَنَّا الَّذِینَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَلَیَعْلَمَنَّ اللَّهُ الَّذِینَ صَدَقُوا وَلَیَعْلَمَنَّ الْکَاذِبِینَ« {۷}

با صرف ادعا که بندگی و ایمان ثابت نمی‌شود، بلکه در سراشیبی و سختی‌های روزگار حقیقت ایمان آشکار می‌شود. حال که قرار است بندگان به اموری مثل ترس، گرسنگى و کاهشى در اموال، جان‌ها و محصولات امتحان شده و این مصائب بر آنان وارد شود،{۸}

چاره رهایی از این مصائب و عدم لطمه خوردن سالک چیست؟ یعنی سالک چگونه و با چه نگاهی به این مصائب نگاه کند تا مصائب برای وی راحت و گوارا باشد؟

آن‌چه حدیث عنوان بصری بیان می‌کند این است که بنده سالک تدبیر امورش را به خداوند واگذار نماید. وقتی بنده برای خویشتن تدبیر می‌کند بالاخره همه امور عالم در دست خودش که نیست تا آن‌گونه که تدبیر نموده کارش به آخر برسد، بلکه چون سرای دنیا، دار تزاحم است آن‌گونه که انتظار داریم امور بر وفق مراد ما پیش نمی‌رود و چه بسا برخی اتفاقات در عالم بر خلاف اراده ما واقع شود و تمام یا برخی از اموری را که درباره آن تدبیر و برنامه‌ریزی کردیم به هدف مورد نظر ما نرسد. بنابراین اگر خداوند امور ما را تدبیر کند، هر اتفاقی بیفتد چون ما درباره آن تدبیری نداشتیم و درباره آن برنامه‌ریزی نکرده بودیم باعث ناراحت و رنجش ما نمی‌شود چون درباره آن برنامه‌ریزی و تدبیری نداشتیم که خلاف تدبیر ما باشد. علاوه بر این چون می‌دانیم هر تدبیری از سوی خداوند اعمال شود خیر است؛ پس هر تدبیری از سوی خداوند برای سالک رقم بخورد خیر خواهد بود و سبب رشد وی می‌شود. البته واگذاری تدبیر امور به خداوند به صرف گفتن یا نیت کردن نیست، بلکه نیازمند مجاهدت، شناخت و معرفت است.

پی نوشت:

۱- حدیث عنوان بصری،بحارالانوار کتاب فضل العلم

۲- مولوی، مثنوى معنوى، ص۱۵۴٫

۳- مجلسی، بحارالانوار، ج۱۲ ص۲۴٫

۴- همان، ج ۶۸، ص۱۵۵٫

۵- انبیاء (۲۱)، آیه ۶۹٫

۶- غافر (۴۰)، آیه ۴۴٫

۷- آیا مردم پنداشتند که تا گفتند ایمان آوردیم رها مى‌شوند و مورد آزمایش قرار نمى‏‌گیرند؟ و به یقین کسانى را که پیش از اینان بودند آزمودیم تا خدا آنان را که راست گفته‏‌اند معلوم دارد و دروغ‌گویان را [نیز] معلوم دارد. عنکبوت (۲۹)، آیه ۱و۲٫

۸- «وَلَنَبْلُوَنَّکُمْ بِشَیْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِنَ الْأَمْوَالِ وَالْأَنْفُسِ وَالثَّمَرَاتِ»؛ و قطعا شما را به چیزى از [قبیل] ترس و گرسنگى و کاهشى در اموال و جان‌ها و محصولات مى‌آزماییم. بقره (۲)، آیه ۱۵۵٫

منبع: کتاب وصایای سلوکی شرح « حدیث عنوان بصری»، فصل دوم: حقیقت علم و طریق تحصیل آن – از تألیفات آیت الله حاج شیخ محمدصالح کمیلی خراسانی حفظه الله

علاقه‌مندان جهت خرید و مطالعه کتاب می توانند از طریق همین لینک اقدام فرمایند.

لینک کوتاه : https://www.komeily.com/?p=31273

مطالب مشابه

برتری لذت معنوی

مجموعه سخنرانی‌های آیت الله کمیلی خراسانی «حفظه الله» در ماه ذی القعده

بسته صوتی شرح کوتاه ادعیه روزانه ماه مبارک رمضان

آشنایی با آرا و اندیشه‌های آیت‌الله محمدصالح کمیلی خراسانی؛ پیوند فقه، عرفان و حماسه(PDF)

بسته صوتی نیمه شعبان المعظم

لزوم توجه به شریعت

عشق سید هاشم حداد (رحمه الله علیه) به اهل‌بیت(علیهم السلام)

بزرگان عرفان در کلام آیه الحق سید هاشم حداد (رحمه الله علیه)

آیه الحق سید هاشم حداد (ره) در کلام عرفا

توصیه حضرت آیت الله کمیلی برای حل مشکل جامعه اسلامی و مردم

نظرات

کلام استاد

کلیپ صوتی

زیارت و دیدار حضرت صاحب الزمان (عج)

ویژه نامه

امام رضا علیه السلام، نماد فضیلت‌ها

تقویم سلوکی

اعمال ماه ذی القعده

مناسبات ماه ذی القعده

ماه ذى القعده ، نخستین ماه ازماههاى حرام است که در آنها جنگ، حتّى با دشمنان اسلام حرام است; مگر این که جنگ برمسلمین تحمیل شود (سه ماه دیگر از ماههاى حرام، ذى الحجّه، محرّم و رجب است) آتش بس در این چهار ماه وسیله اى براى آرامش جامعه و توفیق براى حجّ وعبادت، حلّ مشکلات اقتصادى و بازنگرى در امر جنگ و یافتن نقطه پایان براى آن و سپس مرهم نهادن بر زخم هاى جانکاه ناشى از آن است. ماهى است که زوّار خانه خدا از اطراف و اکنافِ جهان به سوى خانه خدا حرکت مى کنند، گروهى به مدینه مى روند و قبر پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله) و قبور ائمّه هدى(علیهم السلام) را زیارت مى کنند و آثار تاریخى که در جاى جاى این خاستگاه اسلامى وجود دارد را مى بینند و غرق لذّات روحانى مى شوند (هرچند نابخردان و جاهلان، بسیارى از این آثار عظیم و گرانقدر را از میان برده اند) گروه دیگرى راهى مکّه مى شوند و با انجام مناسک «عمره تمتّع» در انتظار مراسم بزرگ عبادى سیاسى حج مى نشینند و با طواف کعبه و شرکت درصفوف پرشکوه جماعت، روح و جانشان را تازه مى کنند . سیّد بن طاووس در فضیلت این ماه مى گوید: «ماه ذى القعده ماهى است که به هنگام شدّت و گرفتارى، زمان خوبى براى دعاست، و براى رفع ظلم و ستم و دعا بر ضد ظالم مؤثّر است. همچنین مى گوید: «این ماه «ماه اجابت دعاها» نامیده شده است; لذا باید اوقاتش را غنیمت شمرد و در آن روزه حاجت گرفت.