مطالبی پیرامون تصوف باطله و عرفان های نوظهور

نقد شطحیات صوفیه

نقد شطحیات صوفیه

شطح به معنای کلامی است که دارای ظاهری منکر، اما قابل توجیه باشد. کلماتی از قبیل: «انا الحق»[۱]، «سبحانی ما اعظم شأنی»،[۲] «لیس فی جبتی سوی الله»[۳] جزء شطح های معروف صوفیه می باشند. این گونه شطحیات در صوفیه به قدری زیاد است که جمع آوری همه آنها چند جلد کتاب می‌گردد.

اینجا اولین سؤال این است که آیا این سخنان با شرع مقدس موافقت دارد یا مخالف شرع می‌باشند؟

اگر کسی بگوید – همچنان که همه عقلا می پذیرند – ظاهر کلام هر گوینده‌ای حجت است و ظاهر این کلمات کفر صریح و محض می‌باشد، در این صورت می‌توان حکم به کفر گوینده آنها نمود. ولی اگر آنان توجیه صحیحی بر این کلمات داشته باشند و بگویند در بحث‌های معارف و غیر فقهی نباید به ظواهر کلمات توجه نمود و گوینده این سخنان نیز واقعاً ظاهر آنها را اراده نکرده باشد، در این صورت نمی توان حکم به کفر آنان نمود ولی تردیدی نیست که چنین کلماتی برخلاف شرع و خلاف ادب حضور مع الله و بی احترامی به همه مقدسات دین و نیز بر خلاف سیره معصومین علیهم السلام می‌باشد. زیرا هیچ پیامبر یا امامی علیهم السلام هرگز در طول عمر خود شطح نگفته است، اما بزرگان صوفیه فراوان شطح را برزبان خود جاری ساخته‌اند.[۴]

علامه طهرانی رحمهالله علیه نیز می‌نویسد:

اگرچه تفوّه به این کلام، سخن حقّ است، و لیکن از کُمَّلین این‏گونه تعبیرات را که به شَطَحیّات و طامات نام نهند، دیده نشده است. بزرگترین عارف، حضرت رسول أکرم صلّى الله علیه و آله و سلّم بوده است، و این‏گونه تعبیر نفرموده است؛ و گرنه بجاى قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ مى‏گفت: قُلْ أنَا اللهُ أحَدٌ. أمیر المؤمنین علیه السّلام هم اوّلین شاگرد مکتب اوست، آنگاه در خطبه عمومى براى جمیع مردم چنان و چنین بگوید، صحیح نیست. و لذا به همین دلیل، سَنَد این نحوه از روایات مردود است.[۵]

[۱] دیوان حلاج، ص ۳۱؛ الامام الجنید سید الطائفتین، ص ۲۸٫

[۲] عطار نیشابوری، تذکره الاولیاء، ج۱، ص ۱۴۰٫

[۳] کلیات شیخ بهائی، ص ۱۶۳٫

[۴] محمد مدنی، در خانقاه بیدخت چه می‌گذرد؟، ص۳۳٫

[۵] علامه طهرانی، روح مجرد، ص۴۶۱٫

لینک کوتاه : https://www.komeily.com/?p=33685

مطالب مشابه

اشتباه در نماز عید فطر فرقه نعمت‌اللهی گنابادیه

بوسیدن دست زنان توسط یوسف مردانی

جنایتی داعش‌گونه در غائله گلستان هفتم

نقد سجده بر قطب

نقدی بر کثرت‌گرایی صوفیان

نقد بر پرداخت عشریه

طعن و رد ابوهاشم کوفی توسط امام صادق(ع)

ضعف ارتباط و معرفت حسن بصری نسبت به امیرالمؤمنین(ع)

روایاتی در باب تصوف بخش ششم

روایاتی در باب تصوف بخش پنجم

نظرات

کلام استاد

کلیپ صوتی

زیارت و دیدار حضرت صاحب الزمان (عج)

ویژه نامه

امام رضا علیه السلام، نماد فضیلت‌ها

تقویم سلوکی

اعمال ماه ذی القعده

مناسبات ماه ذی القعده

ماه ذى القعده ، نخستین ماه ازماههاى حرام است که در آنها جنگ، حتّى با دشمنان اسلام حرام است; مگر این که جنگ برمسلمین تحمیل شود (سه ماه دیگر از ماههاى حرام، ذى الحجّه، محرّم و رجب است) آتش بس در این چهار ماه وسیله اى براى آرامش جامعه و توفیق براى حجّ وعبادت، حلّ مشکلات اقتصادى و بازنگرى در امر جنگ و یافتن نقطه پایان براى آن و سپس مرهم نهادن بر زخم هاى جانکاه ناشى از آن است. ماهى است که زوّار خانه خدا از اطراف و اکنافِ جهان به سوى خانه خدا حرکت مى کنند، گروهى به مدینه مى روند و قبر پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله) و قبور ائمّه هدى(علیهم السلام) را زیارت مى کنند و آثار تاریخى که در جاى جاى این خاستگاه اسلامى وجود دارد را مى بینند و غرق لذّات روحانى مى شوند (هرچند نابخردان و جاهلان، بسیارى از این آثار عظیم و گرانقدر را از میان برده اند) گروه دیگرى راهى مکّه مى شوند و با انجام مناسک «عمره تمتّع» در انتظار مراسم بزرگ عبادى سیاسى حج مى نشینند و با طواف کعبه و شرکت درصفوف پرشکوه جماعت، روح و جانشان را تازه مى کنند . سیّد بن طاووس در فضیلت این ماه مى گوید: «ماه ذى القعده ماهى است که به هنگام شدّت و گرفتارى، زمان خوبى براى دعاست، و براى رفع ظلم و ستم و دعا بر ضد ظالم مؤثّر است. همچنین مى گوید: «این ماه «ماه اجابت دعاها» نامیده شده است; لذا باید اوقاتش را غنیمت شمرد و در آن روزه حاجت گرفت.