مطالبی پیرامون تصوف باطله و عرفان های نوظهور

نقد ادعای الوهیت و ربوبیت فرقه نعمت اللهی

نقد ادعای الوهیت و ربوبیت فرقه نعمت اللهی

در کتاب تصوف فرقه‌ای آمده است: اقطاب نعمت‌اللهی مدعی‌اند که افعالشان، افعال خدا و احوالشان، صفات خداوند است و نیز مدعی‌اند که برتر و بیرون از حدود و قوانین هستند و قانون هرچه باشد، بر آنها حکم‌فرما نیست. عبد الحسین آیتی اشعاری را از شاه نعمت الله ولی آورده که گویای ادعای ربوبیت اوست:

من عین تو و تو عین من وین عینین

یک عین بود ظهور او در کونین[۱]

بر اساس آموزه‌های دین مبین اسلام، هیچ انسانی حتی پیامبران و اولیاء خدا نمی‌تواند مدعی شود که افعال و صفاتش، همان افعال و صفات خداوند است. خداوند در قرآن می‌فرماید: «لَیْسَ کَمِثْلِهِ شَیْءٌ»؛[۲] هیچ چیزی همانند او نیست. این آیه مرز روشن میان خالق و مخلوق را مشخص می‌کند. پس هر ادعایی که انسان را با ذات یا صفات الهی هم‌ذات بداند، در تعارض آشکار با توحید است و به نوعی حلول یا اتحاد میان خالق و مخلوق قائل می‌شود که اساساً غیرقابل قبول و مخالف مبانی قرآن و عقل است.

همچنین قرآن بارها تأکید می‌کند که همه انسان‌ها حتی پیامبران در برابر قانون الهی و فرمان‌های او مسئول‌اند. خداوند به پیامبر اسلام فرموده است: «وَلَوْ تَقَوَّلَ عَلَیْنَا بَعْضَ الْأَقَاوِیلِ لَأَخَذْنَا مِنْهُ بِالْیَمِینِ»؛[۳] یعنی اگر پیامبر چیزی را به دروغ به خدا نسبت دهد، خداوند او را سخت کیفر خواهد داد. بنابراین هیچ بنده‌ای حتی رسول برگزیده خدا، بیرون از قلمرو قانون و داوری خداوند نیست. پس ادعای خروج از حدود شریعت یا قرارگرفتن فراتر از احکام، اساساً نفی عبودیت و ربوبیت الهی است.

از سوی دیگر قرب و وصال به خدا، نه به اتحاد وجودی بلکه به اطاعت و اخلاص در بندگی حاصل می‌شود. خداوند در سوره آل عمران می‌فرماید: «قُلْ إِن کُنتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِی یُحْبِبْکُمُ اللَّهُ»؛[۴] بگو: اگر خدا را دوست دارید، پس مرا پیروی کنید تا خدا هم شما را دوست بدارد. این بدین معناست که پیروی از پیامبر و التزام به قانون خداست که محبت الهی را در دل انسان جاری می‌سازد، نه ادعای هم‌ذات شدن با او. بنابراین سخنانی که رنگ ادعای الوهیت یا ربوبیت به خود می‌گیرند هرچند در قالب شعر و تأویل بیان شوند، از دید قرآن افراط در عرفان و انحراف از توحید خالص‌اند و انسان اهل حقیقت باید میان عشق به خدا و ادعای خدایی تفاوت قائل شود.

[۱] محمداسماعیل عبداللهی، تصوف فرقه‌ای، ص ۲۴۳-۲۴۴٫

[۲] شوری، آیۀ ۱۱٫

[۳] حاقه، آیۀ ۴۴-۴۵٫

[۴] آل عمران، آیۀ ۳۱٫

لینک کوتاه : https://www.komeily.com/?p=33713