3 نوامبر, 2023

کد مطلب : 30918

برشی از کتاب اخلاق اهل بیتی

خوش گمانی به خداوند

معنای زهد همین است که رفتن و آمدن مال، دارایی و امور دیگر، انسان را دگرگون نسازد.

خوش گمانی به خداوند

امام سجاد در دعای مکارم الاخلاق می فرماید: «اللَّهُمَّ أَنْتَ عُدَّتِی إِنْ حَزِنْتُ؛ خدایا! تو عده و ذخیره و کمک من هستی آن‌جا که من در امری از امور، محزون بشوم.» «وَ أَنْتَ مُنْتَجَعِی إِنْ حُرِمْتُ؛ خدایا! تو تکیه گاه من هستی اگر من محروم بمانم.» «وَ بِکَ اسْتِغَاثَتِی إِنْ کَرِثْتُ؛ خدایا! هر وقت گرفتار سختی و مشکل می‌شوم، به سراغ تو می‌آیم.»{1}

این جمله‌ها را امام معصوم علیه السلام بر زبان جاری می‌سازد، امامی‌ که دارای عالی‌ترین مرتبۀ توحید و معرفت است و از ایمان حق الیقینی برخوردار است. وقتی ما هم بخواهیم با خدایمان مناجات و گفتگو کنیم، باید عظمت و بزرگی خدا را باور کنیم و یقین داشته باشیم که او توانایی برآوردن حاجت ما را دارد. همین‌طور، وقتی حاجتی را از خدا می‌طلبیم، باید به خداوند حسن ظن داشته باشیم.

طبق دستور آموزه‌های دینی، بدگمانی به مؤمن جایز نیست و ما باید به همسایه، برادران دینی خوش گمان باشیم، مگر آن‌که خلاف آن ثابت شود. وقتی ما این حُسن ظن را درباره مسلمانان اجرا می‌کنیم و می‌گوییم که ما باید پشت سر مسلمان حرف بدی نزنیم و باید به او خوش گمان باشیم؛ آیا نباید به خداوند حسن ظن داشته باشیم؟

سؤال اساسی این است که ما در مقام عمل، چقدر عظمت خدا را باور داریم و با حسن ظن به سراغ خدا می‌رویم؟ مشکل ما این است که هنگام تعامل با بندگان خدا ادب و نزاکت را رعایت می‌کنیم، اما وقتی که در مقابل خداوند قرار می‌گیریم، ادب و احترام را کلاً فراموش می‌کنیم.

ما روزی پنج بار نماز می‌خوانیم، اما به خودمان مراجعه و بررسی کنیم که در نمازهای خود، چقدر ادب و احترام خداوند را نگه داشته و حضور او را احساس می‎‌کنیم؟ ادب اقتضا می‌کند که وقتی ما در مقابل خداوند قرار می‌گیریم، باید حواس‌مان را بیشتر جمع ‌کنیم، اما متأسفانه چنین نیستیم.

بعید است که ما در حضور یک طفل ممیّز، گناهی را مرتکب شویم، اما در محضر خدا به راحتی گناهان زیادی را مرتکب می‌شویم. ما باید از امام چهارم علیه السلام یاد بگیریم که چگونه با خدا راز و نیاز می‌کند. جمله‌های این فرازِ دعا، به خوبی نشان می‌دهد که آن حضرت تمام مشکلات کوچک و بزرگش را با صفا و صممیت با خدا مطرح می‌کند.

خداوند و جبران‌ نعمت‌های فوت شده‌

«وَعِنْدَکَ مِمَّا فَاتَ خَلَفٌ؛ خدایا! براى هر چیزی که فوت مى شود و از دست مى رود، نزد شما براى آن جایگزینى است.» اگر مال و ثروتی از ما به سرقت برود و یا خدشه‌ای به آبرو، حیثیت و جایگاه اجتماعی ما وارد شود، تنها خداوند می‌تواند این فوت شده‌ها را دوباره جبران کند. به همین‌جهت، در این فقره، از خداوند تقاضا می‌کنیم که اگر چیزی از ما فوت شد، آن را دوباره اعاده کن. نباید برای چیزهایی که از ما فوت می‌شود غصه بخوریم؛ زیرا خداوند دوباره جبران می‌نماید. اصلاً معنای زهد همین است که رفتن و آمدن مال، دارایی و امور دیگر، انسان را دگرگون نسازد. قرآن کریم، همین‌ مطلب را بسیار به زیبایی بیان نموده است:«لِكَیلاَ تَأْسَوْا عَلَى‏ مَا فَاتَكُمْ وَلاَ تَفْرَحُوا بِمَا آتَاكُمْ»؛ تا بر آن‌چه از دست‏ شما رفته اندوهگین نشوید و به [سبب] آن‌چه به شما داده است‏ شادمانى نكنید.{2}

خداوند و جبران فسادها

«وَ لِمَا فَسَدَ صَلاَحٌ؛ خدایا! اگر هم جایی کار من فاسد و خراب شود، بازهم تو می‌توانی اصلاحش کنی.» در این‌جا، فساد به صورت عام مطرح شده است و شامل هر موضوعی می‌شود. این فقرۀ دعا به ما نوید می‌دهد که تمام فسادها قابل جبران است.

بعضی می‌آیند و می‌پرسند که آیا ما، با این‌همه گناه می‌توانیم وارد سیر و سلوک بشویم؟ جواب ما این است که شما در این راه قدم بگذار باقی را خداوند خودش درست می‌کند؛ زیرا در حدیث قدسی فرموده است: «مَنِ اقتَرَبَ إلَی شِبْراً اقتَرَبتُ إلَیهِ ذِراعاً و مَنِ اقتَرَبَ إلَی ذِراعاً اقتَرَبتُ إلَیهِ باعاً و مَن أتانی یمشی أتَیتُهُ هَروَلَةً؛ هر كه یک وجب به من نزدیک شود، یک ذراع به او نزدیک مى ‏شوم و هر كه یک ذراع به من نزدیک شود، یك رَش (فاصله دو دست وقتى كه از هم باز شوند) به او نزدیک مى ‏شوم و هر كه به سوى من قدم زنان بیاید، به سویش شتابان مى ‏روم.{3}

خداوند و تغییر امور ناپسند

«وَ فِیمَا أَنْکَرْتَ تَغْیِیرٌ؛ خدایا! اگر در من، امور ناپسندی وجود دارد، آن‌ها را تغییر بده.» خدایا! اگر چیزهایی را منکَر دانستی و گفتی: نباید بندۀ من این‌طور باشد؛ من به سراغ خداوند می‌آیم و می‌گویم: خدایا! خودت کمک کن که این تغییر و تحول در من ایجاد شود. همین مضمون را در یکی از دعاهای ماه رمضان نیز از خداوند در خواست داریم: «اللَّهُمَّ أَصْلِحْ كُلَّ فَاسِدٍ مِنْ أُمُورِ الْمُسْلِمِینَ‏؛ خدایا! تمامی‌مفاسد امور مسلمانان را اصلاح فرما.{4}

پی نوشت:

1-صحیفه سجادیه، دعای مکارم الاخلاق

2-حدید (57)، آیه 23.

3- متقی هندی، كنز العمّال، ج 1، ص 225؛ ابن أبی جمهور، عوالی اللئالی، ج ‏1، ص 56.

4-كفعمى، البلد الأمین و الدرع الحصین، ص 223.

منبع: کتاب اخلاق اهل‌بیتی در شرح «دعای مکارم الاخلاق»، فراز بیستم: توکل کامل بر خداوند – از تألیفات آیت الله محمدصالح کمیلی حفظه الله

علاقه مندان جهت خرید و مطالعه کتاب می توانند از طریق همین لینک اقدام فرمایند.

کلید واژه:ظن، گمان، سوظن، حسن ظن، امید ،امید به خدا ،ذخیره، حزن و اندوه ، حسن ظن به خدا ،سو ظن به خدا ،حسن ظن بالله ، سوظن بالله، گمان نیکو زدن، گمان نیکو به خدا، مناجات، دعا، معرفت ،ایمان، یقین، برادران دینی، مسلمانان، حمل به احسن، مشکلات ؛ نعمت ها ،گرفتاری ها، اصلاح کردن ،مصلح ،جبران ،از دست رفتن ،جبران از دست رفته ها، جبران فوت شده ها، جبران فساد ها ،اصلاح امور فاسد، اصلاح امور ناپسند، گناه ،توبه، سیرو سلوک، سالک،

لینک کوتاه : https://www.komeily.com/?p=30918

مطالب مشابه

برتری لذت معنوی

مجموعه سخنرانی‌های آیت الله کمیلی خراسانی «حفظه الله» در ماه ذی القعده

بسته صوتی شرح کوتاه ادعیه روزانه ماه مبارک رمضان

آشنایی با آرا و اندیشه‌های آیت‌الله محمدصالح کمیلی خراسانی؛ پیوند فقه، عرفان و حماسه(PDF)

بسته صوتی نیمه شعبان المعظم

لزوم توجه به شریعت

عشق سید هاشم حداد (رحمه الله علیه) به اهل‌بیت(علیهم السلام)

بزرگان عرفان در کلام آیه الحق سید هاشم حداد (رحمه الله علیه)

آیه الحق سید هاشم حداد (ره) در کلام عرفا

توصیه حضرت آیت الله کمیلی برای حل مشکل جامعه اسلامی و مردم

نظرات

کلام استاد

کلیپ صوتی

زیارت و دیدار حضرت صاحب الزمان (عج)

ویژه نامه

امام رضا علیه السلام، نماد فضیلت‌ها

تقویم سلوکی

اعمال ماه ذی القعده

مناسبات ماه ذی القعده

ماه ذى القعده ، نخستین ماه ازماههاى حرام است که در آنها جنگ، حتّى با دشمنان اسلام حرام است; مگر این که جنگ برمسلمین تحمیل شود (سه ماه دیگر از ماههاى حرام، ذى الحجّه، محرّم و رجب است) آتش بس در این چهار ماه وسیله اى براى آرامش جامعه و توفیق براى حجّ وعبادت، حلّ مشکلات اقتصادى و بازنگرى در امر جنگ و یافتن نقطه پایان براى آن و سپس مرهم نهادن بر زخم هاى جانکاه ناشى از آن است. ماهى است که زوّار خانه خدا از اطراف و اکنافِ جهان به سوى خانه خدا حرکت مى کنند، گروهى به مدینه مى روند و قبر پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله) و قبور ائمّه هدى(علیهم السلام) را زیارت مى کنند و آثار تاریخى که در جاى جاى این خاستگاه اسلامى وجود دارد را مى بینند و غرق لذّات روحانى مى شوند (هرچند نابخردان و جاهلان، بسیارى از این آثار عظیم و گرانقدر را از میان برده اند) گروه دیگرى راهى مکّه مى شوند و با انجام مناسک «عمره تمتّع» در انتظار مراسم بزرگ عبادى سیاسى حج مى نشینند و با طواف کعبه و شرکت درصفوف پرشکوه جماعت، روح و جانشان را تازه مى کنند . سیّد بن طاووس در فضیلت این ماه مى گوید: «ماه ذى القعده ماهى است که به هنگام شدّت و گرفتارى، زمان خوبى براى دعاست، و براى رفع ظلم و ستم و دعا بر ضد ظالم مؤثّر است. همچنین مى گوید: «این ماه «ماه اجابت دعاها» نامیده شده است; لذا باید اوقاتش را غنیمت شمرد و در آن روزه حاجت گرفت.