ورزش جوانان از منظر عرفان اسلامی

ورزش همان طور که بدن را تربیت می‌کند و سالم می‌کند، عقل را هم سالم می‌کند و اگر عقل سالم شد، تهذیب نفس هم دنبال او باید باشد.

«بسم الله الرّحمن الرّحیم»

ورزش جوانان از منظر عرفان اسلامی

در تعالیم عرفان اسلامی انسان آفریده نشده است مگر برای عبودیت خداوند یکتا، واین عبودیت که مبتنی بر معرفتی وجدانی است تحصیل آن استوار بر اصولی مانند تعبد، تهجد، تفکر، تذکر و تعلم تعالیم شرعی، تخلق به اخلاق الاهی و ریاضت های شرعی و … است. تا آدمی بتواند از اسارت نفس اماره به درآمده و حجاب های ظلمانی و نورانی خویش را پشت سر گذاشته و قدم در وادی توحید گذارد . به طور حتم این امر برای کسانی که از جوانی قدم در این راه گذاشته اند قابل وصول تر است زیرا «در جوانی تهذیب نفس ، بسیار اسهل است از ایام پیری و ضعف که قدرت از دست می رود و ریشه اخلاق فاسده که اصلش از حب دنیا و نفس است، استحکام پیدا می کند و تصفیه و تهذیب بسیار مشکل می شود…»[۱].

از سویی دیگر «بهار توبه، ایام جوانی است که بار گناهان، کمتر و کدورت قلبی و ظلمت باطنی، ناقص تر و شرایط توبه، سهل تر و آسان تر است»[۲]بنابراین «از حالا که جوان هستید و قوای جوانی محفوظ است، جدیت کنید به اینکه هوای نفس را از نفس خودتان خارج کنید»[۳]علیرغم تمام سفارشاتی که در باب بی توجهی به نفس و عبور از عالم ماده وجود دارد، از نگاه عرفان اسلامی بدن به منزله مرکب روح است و سیر روحانی انسان با سیر جسمانی او در ارتباط نزدیک است. بنابراین جوان سالک زبان به دعا گشوده و می گوید: «خداوندا ! سلامتی در جسم وتوانایی بدنی به من ارزانی فرما»![۴]ودر این نگاه،«خوشبخت کسى است که اسلام را پذیرفته وبه قدر معاش خود درآمد دارد وقواى بدنش نیرومند است». [۵]

وقتی که اصرار می ورزد و می گوید: « یارب ، یارب ، یارب ، قو علی خدمتک جوارحی[۶]» اگر قوتی را می طلبد برای طاعت و عبادت بیشتر است. او می داند که سلوک امری تدریجی است و در سفر طولانی سیر الی الله، همراهی جسم و روح حائز اهمیتی بسیار است. «از این دیدگاه انسان باید از مرکب جسم درست و در حد اعتدال کار بکشد؛ نه خیلی افسارش را شُل بگیرد که از دستش در برود و به اصطلاح راکبش شود و نه اینکه خیلی افسارش را سفت بگیرد که در پرتگاه بیفتد. چه اینکه اعتقاد داریم از نعمت ها سوال می‌شود که چگونه و در چه راهی مصرف شدند؟ و جسم انسان یکی از این نعمت هاست. پس باید در قبالش جواب بدهیم که چگونه با آن معامله کردیم؟ در چه بازاری فروختیمش؟ به چه قیمتی؟»[۷]

خدای متعال نیز این اعتدال را گوشزد کرده است: «وابْتَغِ فِیما أَتاکَ اللّهُ الدّارَ الأَخِرَهَ وَ لا تَنسَ نَصِیبَکَ مِنَ الدُّنیا».[۸] حال که ارزش این نعمت گرانمایه را دانستیم باید راه حفظ و توسعه آن را نیز یاد بگیریم. بی گمان اگر سستی به خرج دهیم و غفلت نماییم آنرا به دست زوال سپرده ایم و «هر کس کار (بدنى ) کند قوى تر شده، وهر کس در کار کردن کوتاهى نماید، ضعیف تر خواهد شد»[۹]. به همین جهت است که: «رسول خدا (ص)، مسابقه اسب دوانی ترتیب داد و جوایز آن را از مال خویش پرداخت»[۱۰]. و می فرمود: «حق فرزند (پسر) بر عهده پدرش این است که به او نوشتن، شنا کردن وتیراندازی را آموزش دهد وروزی او را تنها از راه حلال وپاکیزه تهیه نماید»[۱۱].

زیرا «تیراندازی خود، تیری از تیرهای اسلام است»[۱۲]. و موجب آمادگی در حفظ و حراست از مرزهای جامعه اسلامی می شود. و اگر فرمود:«همه خوبی ها در شمشیر و زیر سایه شمشیر است»[۱۳]، زیرا «غیرت ، ثمره وحاصل شجاعت وقهرمانی است»[۱۴] و در این صورت ممکن است که «همواره دشمن ظالم و یاور مظلوم باشید»[۱۵]. از سوی دیگر «عقل سالم در بدن سالم است. ورزش همان طور که بدن را تربیت می‌کند و سالم می‌کند، عقل را هم سالم می‌کند و اگر عقل سالم شد، تهذیب نفس هم دنبال او باید باشد. شما همان طور که ورزش می‌کنید و اعصاب خودتان را قوی می‌کنید، و ان شاء الله برای مملکت و آتیه مملکت مفید واقع خواهید شد، لازم است که همه ابعاد وجودی خودتان را تحت تربیت ورزشی درآورید»[۱۶].

بنابراین «شخص با ایمان قوی ونیرومند از شخص با ایمان ضعیف، بهتر ودوست داشتنی تر است»[۱۷]. و بالاتر اینکه «خداوند متعال انسان قوی و نیرومند را دوست دارد»[۱۸]. اما هیچ گاه نباید فراموش کرد این غایت مطلوب عرفان اسلامی در رابطه با توجه به آمادگی بدنی و ورزیدگی جسمانی نمی باشد و «هیچ قوه ای همانند غلبه بر هوای نفس .. و هیچ توانی مثل برگرداندن (و فرونشاندن) خشم نیست»[۱۹].و «قوی ترین شما کسی است که به هنگام خشم وغضب خویشتن داری کند»[۲۰]. و «در بین مردم آن کس از همه قوی تر است که تسلطش بر هوای نفس خویش، بیشتر باشد»[۲۱]. اینجا ملاک عبودیت است «و هرگاه توانا بودى، بر طاعت وبندگى خدا توانا باش واگر ناتوان بودى از معصیت و نافرمانى خدا ناتوان باش»[۲۲]. بلکه عارف معتقد است که «هر نیرومندى جر خداوند سبحان، ضعیف وناتوان است»[۲۳]. عارفی که غرق در توحید افعالی است نه تنها عالم را مظهر تجلی اراده و قدرت خداوند سبحان می داند بلکه این معنا را با تمام وجود خویش ادراک نموده و خود مظهر «لاحول و لاقوه الا باالله العلی العظیم» است.

جوانان این مرز بوم تنها وقتی که با استناد به سرمایه های عظیم معرفتی عرفان اسلامی رو به ورزش بیاورند می شود انتظار داشت که پوریای ولی‌ها در جامعه اسلامی تربیت گردد و شاهد کسانی باشیم که سیره علوی(علیه السلام) را سرلوحه دنیا و آخرت خود را قرار داده اند و می خواهند در تمام شئونات الهی و انسانی به کمال برسند و پویندگان راه پهلوانان راستین این خاک و بوم باشند. پهلوانانی که نمونه هایی فراوان از آن‌ها را در هشت سال دفاع مقدس شاهدشان بودیم و نام و یادشان زینت بخش تارک افتخارات ایران اسلامی است.

[۱]نامه های عرفانی امام خمینی(ره)، ص ۶۳

[۲]کلمات قصار پندها و حکمت ها، ص ۲۱۶.

[۳]کلمات قصار پندها و حکمت ها، ص ۲۱۶.

[۴]مفاتیح الجنان، دعاء ابو حمزه ثمالی . قال الإمام السجاد (ع) : (اللهمَّ اعطنی … الصحه فی الجسم والقوه فی البدن)

[۵]بحار الانوار : ۷۲ / ۶۷ . قال رسول الله (ص) : ( طوبى لمن اسلم وکان عیشه کفافاً وقواه شداداً)

[۶]مفاتیح الجنان ، دعاء کمیل، قال الإمام علی (ع)، پروردگارا ! پروردگارا ! پروردگارا ! اعضاء وجوارح مرا ، در راه خدمت به خودت، قوی ونیرومند گران.

[۷]بیانات رهبری

[۸] قرآن کریم ،قصص،۷۷، در آنچه خداوند به تو داده است (از مال، عقل و علم و شعور) آخرت را بجوی و بهره خود را از دنیایت هم فراموش نکن.

[۹]غرر الحکم : ۵ / ۲۰۴٫ قال الإمام علی (ع) :(من یعمل یزدد قوهً ، من یقصر فی العمل یزدد فتره)

[۱۰]وسائل الشیعه : ۱۳ / ۳۵۱، قال الإمام الباقر (ع) : (ان رسول الله (ص) سابق بین الخیل، واعطی السوابق من عنده)

[۱۱]نهج الفصاحه : ۲۹۳ / ح ۱۳۹۴ـ قال رسول الله (ص) : حق الولد علی والده ان یعلمه الکتابه والسباحه والرمایه وان لا یرزقه الا طیباً وان یزوجه اذا بلغ )

[۱۲]وسائل الشیعه : ۱۳ / ۳۴۸ ،قال الإمام الصادق (ع) : (الرمی سهم من سهام الاسلام)

[۱۳]تهذیب الاحکام : ۶ / کتاب جهاد قال رسول الله (ص) : (الخیر کله فی السیف وتحت ظل السیف)

[۱۴]غرر الحکم : ۳ / ۳۲۸قال الإمام علی (ع) : (ثمره الشجاعه الغیره)

[۱۵]نهج البلاغه فیض الاسلام : نامه ۴۷ / ۹۷۷قال الإمام علی (ع) :(کونا للظالم خصماً وللمظلوم عوناً)

[۱۶]صحیفه امام خمینی،جلد ۷،صفحات ۲۶۱

[۱۷]الاسلام والطب : ص ۲۶۳قال رسول الله (ص) : (المؤمن القوی خیر واحب من المؤمن الضعیف)

[۱۸]بحار الانوار : ۶۴ / ۱۸۴ قال رسول الله (ص) : (ان الله یحب الرجل القوی)

[۱۹]بحار الانوار : ۷۸ / ۱۶۵قال رسول الله (ص) : (لا قوه کغلبه الهوی … ولا قوه کردّ الغضب )

[۲۰]بحار الانوار : ۷۷ / ۱۴۸ ح ۶۷ (وخرج رسول الله (ص) یوما وقوم یدحون حجراً ، فقال : اشدکم من ملک نفسه عند الغضب )

[۲۱]غرر الحکم : ۲ / ۴۳۶ . قال الإمام علی (ع) 🙁 اقوی الناس ، اعظمهم سلطاناً علی نفسه)

[۲۲]نهج البلاغه فیض الاسلام : ۱۲۶۸قال الإمام علی (ع) : (واذا قویت فاقو على طاعه الله ، واذ ضعفت فاضعف عن معصیه الله)

[۲۳]غرر الحکم : ۴ / ۵۳۶قال الإمام علی (ع) : (کل قوی غیر الله سبحانه ضعیف)

لینک کوتاه : https://www.komeily.com/?p=926

مطالب مشابه

اشتباه در نماز عید فطر فرقه نعمت‌اللهی گنابادیه

جنایتی داعش‌گونه در غائله گلستان هفتم

نقد سجده بر قطب

نقدی بر کثرت‌گرایی صوفیان

اصول سیر و سلوک چیست؟

هفت آفت حرص در کلام حضرت امام صادق (ع)

مقدمات سعادت در دنیا و آخرت

از عزیمت آیت الله کمیلی خراسانی به لبنان تا تشکیل جلسات عرفانی

شرح کتاب مصباح الشریعه: آثار و فواید روزه

از جمله دستورات بیست و پنج گانه سلوکی: محافظت بر روزه ماه رمضان