7 آوریل, 2025

کد مطلب : 32983

برشی از کتاب عرفان اهل بیتی

هفت آفت حرص در کلام حضرت امام صادق (ع)

شخص حریص گرفتار یک حزن و اندوهی است که بدون هیچ فایده‌ای، معیشت، زندگی و آسایش خودش را ناراحت و مکدّر کرده است

آفات حرص ورزیدن

امام صادق علیه السلام : «وَ الْحَرِیصُ‏ بَیْنَ سَبْعِ آفَاتٍ صَعْبَهٍ»{۱} آدم حریص بداند که هفت آفت دشوار او را می‌گیرد؛ این هفت آفت چیست؟

فکر مضرّ

آفت اول: «فِکْرٍ یَضُرُّ بَدَنَهُ وَ لَا یَنْفَعُهُ»، همیشه در این فکر باشم که وقتی صبح پا شدم کجا بروم؟ چه‌کار کنم؟ چنین فکر و مشغله‌هایی به دین انسان صدمه می‌زند و با این‌همه نقشه‌ریختن هم آدم به‌جایی نمی‌رسد و هیچ سودی برای او ندارد؛ لذا این آدم یک ذرّه توکّل می‌خواهد، یک ذرّه شعور که خدایی در کار است؛ همه‌اش که نباید نقشه‌سازی باشد که باید کجا بروم و چه‌کار کنم؟

همّ و غم بی‌پایان

آفت دوم: «وَ هَمٍّ لَا یَتِمُّ لَهُ أَقْصَاهُ»؛ این‌که همیشه در همّ و غصّۀ رزق و روزی است که آخر ندارد؛ دائماً فکر پشت فکر، همّ و غصّه و نقشه‌ریزی. بعضی‌ها که از این کشور فرار می‌کنند، زن و بچه را رها می‌کند، به کویت، قطر یا به کشورهای غیر اسلامی می‌روند؛ اوایل انقلاب به ژاپن می‌رفتند، ولی حالا نمی‌دانم به کدام کشورها می‌روند و خودشان را به‌زحمت می‌اندازند.

بعضی‌ها را هم می‌بینی گذرنامۀ درستی ندارند، به صورت قاچاقی توسط کشتی فرار می‌کند تا برود کار کند و خودش را به خطر و هلاکت انداخته، عزّت اسلامی را پایمال نموده، به زیر پرچم کفر می‌رود و اخلاق و دستورات دین را از دست می‌دهد.

خستگی دائمی

آفت سوم: «وَ تَعَبٍ لَا یَسْتَرِیحُ مِنْهُ إِلَّا عِنْدَ الْمَوْتِ»؛ کسی که حریص است، همیشه در تلاش و خستگی است و هیچ‌گونه راحتی از عمرش نمی‌بیند، مگر وقتی‌که جناب عزرائیل علیه السلام بیاید و قبض روحش کند و الّا همه‌اش در این دنیا غرق است.

ترس

آفت چهارم: «وَ خَوْفٍ لَا یُورِثُهُ إِلَّا الْوُقُوعَ فِیهِ»؛ آدم حریص، ترس هم دارد که اگر رفتیم مثلاً در این قایق سوار شدیم تا خودمان را از این مرز بگذرانیم، در آب غرق می‌شویم یا اگر این مسافرت را رفتیم، اگر این کار را کردیم، اگر این ریسک را کردیم، اگر این سرمایه را گذاشتیم و به کار زدیم، یک‌وقت نشود، یک‌وقت بشود؛ همه‌اش در ترس و بیمِ این کار است، آخرش هم در آن می‌افتد «لَا یُورِثُهُ إِلَّا الْوُقُوعَ فِیهِ»؛ این حرص، او را در آن خوف می‌اندازد و بالأخره چوبش را می‌خورد. این مطلب در روزگار تجربه شده؛ ما دیدیم، شما هم می‌شنوید این‌هایی که خودشان را به این در و آن در می‌زنند، خیلی‌ها به هیچ جایی نمی‌رسند، همان یک مقداری هم که در دستشان بود، آن‌هم از دست رفته است.

حزن و اندوه

آفت پنجم: «وَ حُزْنٍ قَدْ کَدَّرَ عَلَیْهِ عَیْشَهُ بِلَا فَائِدَهٍ»؛ از آفت‌های دیگر حرص این است که شخص حریص گرفتار یک حزن و اندوهی است که بدون هیچ فایده‌ای، معیشت، زندگی و آسایش خودش را ناراحت و مکدّر کرده است و فقط می‌خواهد پول روی پول بگذارد.

عدم توانایی در حساب پس دادن

آفت ششم: «وَ حِسَابٍ لَا مَخْلَصَ لَهُ مَعَهُ مِنْ عَذَابٍ»؛ امام صادق علیه السللام می‌فرماید: این آدم حریص یک روز باید در آخرت حساب پس بدهد، ولی نمی‌تواند از عهده‌اش برآید. خدا به او می‌گوید: «وَ فِی السَّماءِ رِزْقُکُمْ وَ ما تُوعَدُون» {۲}؛ مگر من در قرآن نگفتم رزق و روزی دست من است؟ چرا در این دنیا این‌قدر عمرت را تلف کردی؟ چرا به دنبال تهذیب و تزکیۀ نفس و کمالات معنوی نرفتی؟ این‌قدر خودت را آلوده کردی که دیگر هیچ فرصتی برای تهذیب، تزکیه و خودسازی نگذاشتی؛ پس حالا باید به عذاب من گرفتار بشوی. در آن‌جا باید جواب بدهد، ولی چون جواب ندارد، باید عذابش کنند.

گرفتار عقاب و عذاب الهی

آفت هفتم: «وَ عِقَابٍ لَا مَفَرَّ لَهُ مِنْهُ وَ لَا حِیلَهَ»؛ حریص حتماً گرفتار عِقاب خداوند می‌شود که هیچ راه فرار و حیله‌ای ندارد. بالأخره شما خیال نکن فقط گناهان کبیره، گناه است؛ همین‌که آدم وقتش را تلف کند گناه است. این «وقت» برای انسان طلاست. بخواهد بدون این‌که محاسبه‌ای کرده و با اهل خبرۀ مؤمن مشورت کند، وقتش را تلف کند، بعد از عمری هم با حسرت بر‌گردد. این وقت‌ها اگر تلف شود، هر دقیقه و ثانیه‌اش حساب و عقاب دارد.

پی نوشت:

۱- مصباح الشریعه

۲- و روزى شما در آسمان است و آنچه به شما وعده داده می‌شود. ذاریات (۵۱)، آیۀ ۲۲

منبع: کتاب عرفان اهل بیتی شرح «مصباح الشریعه و مفتاح الحقیقه»، فصل سی ام: حرص. از تألیفات آیت الله حاج شیخ محمدصالح کمیلی خراسانی حفظه الله

علاقه‌مندان جهت خرید و مطالعه کتاب می توانند از طریق همین لینک اقدام فرمایند.

لینک کوتاه : https://www.komeily.com/?p=32983

مطالب مشابه

اشتباه در نماز عید فطر فرقه نعمت‌اللهی گنابادیه

جنایتی داعش‌گونه در غائله گلستان هفتم

نقد سجده بر قطب

نقدی بر کثرت‌گرایی صوفیان

شرح کتاب چهل حدیث- شرح حدیث شانزدهم با موضوع صبر

اصول سیر و سلوک چیست؟

شرح کتاب چهل حدیث- ادامه شرح حدیث یازدهم با موضوع تفکر

شرح کتاب چهل حدیث- ادامه شرح حدیث یازدهم با موضوع تفکر

شرح کتاب چهل حدیث- ادامه شرح حدیث یازدهم با موضوع تفکر

شرح کتاب چهل حدیث- شرح حدیث یازدهم با موضوع تفکر

نظرات

کلام استاد

کلیپ صوتی

زیارت و دیدار حضرت صاحب الزمان (عج)

ویژه نامه

امام رضا علیه السلام، نماد فضیلت‌ها

تقویم سلوکی

اعمال ماه ذی القعده

مناسبات ماه ذی القعده

ماه ذى القعده ، نخستین ماه ازماههاى حرام است که در آنها جنگ، حتّى با دشمنان اسلام حرام است; مگر این که جنگ برمسلمین تحمیل شود (سه ماه دیگر از ماههاى حرام، ذى الحجّه، محرّم و رجب است) آتش بس در این چهار ماه وسیله اى براى آرامش جامعه و توفیق براى حجّ وعبادت، حلّ مشکلات اقتصادى و بازنگرى در امر جنگ و یافتن نقطه پایان براى آن و سپس مرهم نهادن بر زخم هاى جانکاه ناشى از آن است. ماهى است که زوّار خانه خدا از اطراف و اکنافِ جهان به سوى خانه خدا حرکت مى کنند، گروهى به مدینه مى روند و قبر پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله) و قبور ائمّه هدى(علیهم السلام) را زیارت مى کنند و آثار تاریخى که در جاى جاى این خاستگاه اسلامى وجود دارد را مى بینند و غرق لذّات روحانى مى شوند (هرچند نابخردان و جاهلان، بسیارى از این آثار عظیم و گرانقدر را از میان برده اند) گروه دیگرى راهى مکّه مى شوند و با انجام مناسک «عمره تمتّع» در انتظار مراسم بزرگ عبادى سیاسى حج مى نشینند و با طواف کعبه و شرکت درصفوف پرشکوه جماعت، روح و جانشان را تازه مى کنند . سیّد بن طاووس در فضیلت این ماه مى گوید: «ماه ذى القعده ماهى است که به هنگام شدّت و گرفتارى، زمان خوبى براى دعاست، و براى رفع ظلم و ستم و دعا بر ضد ظالم مؤثّر است. همچنین مى گوید: «این ماه «ماه اجابت دعاها» نامیده شده است; لذا باید اوقاتش را غنیمت شمرد و در آن روزه حاجت گرفت.