بیانات آیت الله کمیلی/ بیانات اخلاقی/ تقریرات/ درس خارج/ مباحث فقهی

20 ژانویه, 2024

کد مطلب : 31421

درس خارج فقه حضرت آیت الله کمیلی خراسانی

مباحث فقهی-صید و ذباحه- جلسه دوم

موضوع: حدیث اخلاقی در خصوص علم/تفاوت ذبح با نحر در لغت

بسم الله الرحمن الرحیم

دانلود صوت بیانات حضرت آیت الله کمیلی خراسانی در مبحث فقهی صید و ذباحه (جلسه دوم)

مدّت زمان ۲۱:۴۴ دقیقه

تاریخ:۱۴۰۲/۰۷/۱۰

مکان: قم- مرکز فقهی ائمه اطهار (علیهم السلام)

22.7MB- دانلود

تقریرات خارج فقه-صید و ذباحه- جلسه دوم- ۱۴۰۲/۰۷/۱۰

موضوع: حدیث اخلاقی در خصوص علم/تفاوت ذبح با نحر در لغت

حدیث اخلاقی در خصوص علم

قال مولانا الامام الصادق علیه السلام: «و اما الواتی فی العلم فسأل العلما ما جهلت و ایاک أن تسألهم تعنتا و تجربه و لاتجعل رقبتک للناس جسرا و خذ بالاحتیاط فی جمیع ما تجد الیه سبیلا»؛^[۱]

آن‌چه گفته شد مربوط به حدیث عنوان بصری است، که در پایان حدیث، بعد از آن‌که حضرت توصیه‌شان برای «المریدین لطریق الله» بیان می‌کنند؛ که سه تا راجع به تهذیب نفس است، سه تا راجع به حلم است، و سه تا راجع به علم است، که ما فقط آن سه تا که مربوط به علم و علما است را آوردیم.

«فسأل العلما ما جهلت»؛ فرمودند: نباید حیا کنی. در هر مسئله‌ای که نمی‌دانی باید از متخصص و عالم آن علم بپرسی.

وقتی هم که می‌پرسی «ایاک أن تسألهم تعنتا و تجربه»؛ در موقع سؤال کردن باید مراقب باشی که از این دو امر بپرهیزی:

امر اول: موقع سؤال کردن نباید استاد را به تعنت یعنی به کلفت و زحمت و مشقت بیندازی. باید ببینی حالش مساعد هست که پاسخ شما را بدهد یا اگر پاسخ داد خیلی مزاحمت نکنی که طولانی بشود. خلاصه این‌که باید حال عالم و دانشمند را رعایت کرد.

امر دومی که باید سؤال کنندگان پرهیز کنند آن‌که هیچ وقت عالمی و استادی را به امتحان و تجربه در نیاورند. اگر شما جواب سؤال را می‌دانی، دیگر چرا سؤال می‌کنی؛ می‌خواهی امتحان کنی؟! این خلاف ادب است؛ لذا امام صادق علیه‌السلام از این کار نهی می‌کنند. اول باید تحقیق کنی که آیا این شخص صلاحیت پاسخ‌گویی را دارد یا نه. اگر فهمیدی که صلاحیت دارد دیگر باید اعتماد کنی.

بعد فرمودند: «و لاتجعل رقبتک للناس جسرا»؛ جِسر به معنای پل است. پلی که از روی آن رد می‌شوی. رقبه یعنی گردن. می‌فرماید: گردن خود را مثل پل قرار نده که هر کسی بیاید عبور کند یعنی هر سؤالی که دیگران از تو می‌پرسند، به گردن نگیر. باید خیلی احتیاط کنی، مراقب باشی، مسئله را بدانی، آن‌جایی را که نمی‌دانی بگویی: «لا ادری»؛ نمی‌دانم. فرمودند: «لا ادری» نصف علم است. چرا نیمی از علم است؟ برای این‌که احتیاج به تربیت نفس دارد. خیلی باید آدم کار کند که مغرور به خودش نشود. پس اینجاست که می‌گویند این نیمی از علم است. خیلی‌ها نمی‌گویند ما نمی‌دانیم و به گردن می‌گیرند و مسئله را یک جوری تمامش می‌کنند، یک جوری جواب می‌دهد بعد که به رساله احکام مراجعه می‌کند می‌بیند این‌جوری نبوده که گفته است، حالا کجا برود این سؤال کننده را پیدا کند؛ چون واجب است اگر مسئله را اشتباهی گفت باید برود سائل را پیدا کند و جواب صحیح را به او بگوید.

در ادامه فرمودند: «خذ بالاحتیاط فی جمیع ما تجد الیه سبیلا»؛ این تفرع بر مطلب قبلی دارد، وقتی شما به گردن نگیری یعنی باید احتیاط کنی، اگر عین مسئله را نمی‌داند جوری جواب بدهد که احتیاطی مسئله را پاسخ بدهد، یک جوری نباشد که کاملا اشتباه باشد. آن کسی هم که مسئله‌ای را پرسیده تا یقین نکرده جواب مسئله را کاملا می‌داند و به جزئیاتش احاطه دارد احتیاط کرده و برای دیگران نقل نکند. «الاحتیاط طریق النجاه».

تفاوت ذبح با نحر در لغت

بعد از بیان حدیث می‌رویم سراغ جلسه دوم درس خارج مبحث صید و ذباحه. اولا: ذبح را در لغت بیان کردیم. باید دید ذبح با نحر از نظر لغویین چه فرقی با هم دارد، از نظر مسائل فقهی بعدا خواهد آمد. مسئله نحر در فقه عنوان شده است فعلا ما جنبه لغوی را بررسی می‌کنیم.

ابن منظور در لسان العرب در معنی این واژه می‌نویسد: «النَّحْرُ: الصَّدْر. و النُّحُورُ: الصدُور… و نَحَر البعیرَ ینحَره نحراً: طَعَنه فی مَنْحَرِه حیث یبدو الحُلقوم من أَعلى الصدْر»^[۲].

ایشان نحر را به معنی سینه دانسته و نحر شتر را به معنی نیزه‌ زدن در گلوگاهی که گلو از بالای سینه ظاهر می‌شود.

جوهری در الصحاح می‌نویسد: «النَّحْرُ: موضع القلاده من الصدر، و هو المَنْحَرُ… و النَّحْرُ فى اللَبَّهِ: مثل الذبْح فى الحَلْقِ».^[۳]

ایشان نحر را به مکان گردنبند زینتی در سینه معنی کرده‌اند و نحر شتر، با فرو بردن نیزه یا کارد در زیر حلقوم صورت مى‌گیرد و ذبح سایر دام‌ها با بریدن حلقوم.

و خلیل در العین گفته است: «إذا تشاح القوم على أمر قیل: انْتَحَرُوا و تَناحَروا من شده حرصهم… و النَّحْر: ذبحک البعیر بطعنه فی النَّحْر، حیث یبدو الحلقوم من أعلى الصدر، و نَحَرْتُه أَنْحَرُه نَحْراً.»^[۴]

ایشان در مورد این واژه می‌نویسد: زمانی‌که قومی بر یک امری بر یک‌ دیگر بخل و حرص بورزند به آن نحر گفته می شود و نحر را به معنی ذبح کردن با ضربه از ناحیۀ بالای سینه که گلوگاه ظاهر می‌شود، دانسته است. «یبدو» یعنی ظاهر می‌شود.

سؤال دیگر این است که در دین اسلام چه حیواناتی را ذبح و چه حیواناتی را نحر می‌کنند؟

از بین حیوانات، تنها شتر باید نحر شده و بقیه باید ذبح گردند. و اگر خلاف این عمل شده باشد و برعکس عمل گردد، تذکیه صورت نگرفته و حلال نمی‌شود. این حکم بین امامیه، مشهور بوده و در خلاف^[۵] و غنیه^[۶]، ادعای اجماع بر آن شده است. ملااحمد‌نراقی در مستندالشیعه، در این‌ مورد، نقل عدم خلاف کرده است. وی از ابن‌ ادریس و شهید ثانی، نقل اجماع نموده و خودش آن را اجماع محصل دانسته و دلیل بر این مطلب شمرده است.

نحر در سوره کوثر هم آمده است: «انا أعطیناک الکوثر فصل لربک والنحر»؛[۷] چون وقت گذشته است توضیحات را در جلسه آینده بیان می‌کنیم.

وصلی الله علی محمد و أله الطاهرین

[۱]. مشکاه الأنوارفی غرر الأخبار، طبرسی، علی بن حسن بن فضل، ج۱، ص ۳۲۵؛ بحارالأنوار، علامه مجلسی، ج ۱، ص ۲۲۴٫

[۲]. ابن‌منظور، لسان العرب، ج‌۵، ص۱۹۵٫

[۳]. زبیدی، الصحاح تاج اللغه و صحاح العربیه، ج‌۲، ص۸۲۴٫

[۴]. الخلیل،کتاب العین، ج‌۳، ص۲۱۰٫

[۵]. «لا یجوز الذکاه فی اللبه إلا فی الإبل خاصه، و أما البقر و الغنم فلا یجوز ذبحهما إلا فی الحلق، فإن ذبح الإبل أو نحر البقر و الغنم لم یحل أکله. و قال الفقهاء کلهم: أن التذکیه فی الحلق و اللبه على حد واحد، و لم یفصلوا. دلیلنا: إجماع الفرقه، و أخبارهم»؛ شیخ‌طوسی، الخلاف، ج۶،ص۲۴٫

[۶] . «و النحر فی الإبل، و الذبح فیما عداها، هو السنه بلا خلاف، و لا یجوز فی الإبل الذبح و فیما عداها النحر، فإن ذبح الإبل مع القدره و التمکین من نحرها، أو نحر ما عداها فکذلک لم یحل الأکل بدلیل إجماع الطائفه»؛ ابن زهره حلبی، غنیه، ص۳۹۶٫

[۷]. کوثر(۱۰۸)، آیه ۲-۱٫

لینک کوتاه : https://www.komeily.com/?p=31421

مطالب مشابه

مجموعه سخنرانی‌های آیت الله کمیلی خراسانی «حفظه الله» در ماه ذی القعده

آشنایی با آرا و اندیشه‌های آیت‌الله محمدصالح کمیلی خراسانی؛ پیوند فقه، عرفان و حماسه(PDF)

توصیه حضرت آیت الله کمیلی برای حل مشکل جامعه اسلامی و مردم

بسته صوتی شهادت حضرت امام کاظم «علیه‌السلام»

در باب تفاوت عرفان و تصوف

راه رسیدن به عشق الهی

بیانیه حضرت آیت اللّٰه کمیلى در محکومیت اغتشاشات دى ماه ۱۴۰۴ و لزوم حمایت از رهبرى

شریعت و فرقه های نوظهور

سخنرانی‌های آیت الله کمیلی خراسانی «حفظه الله»-فاطمیه ۱۴۴۵ و ۱۴۴۶

شرح کتاب چهل حدیث- شرح حدیث شانزدهم با موضوع صبر

نظرات

کلام استاد

کلیپ صوتی

زیارت و دیدار حضرت صاحب الزمان (عج)

ویژه نامه

امام رضا علیه السلام، نماد فضیلت‌ها

تقویم سلوکی

اعمال ماه ذی القعده

مناسبات ماه ذی القعده

ماه ذى القعده ، نخستین ماه ازماههاى حرام است که در آنها جنگ، حتّى با دشمنان اسلام حرام است; مگر این که جنگ برمسلمین تحمیل شود (سه ماه دیگر از ماههاى حرام، ذى الحجّه، محرّم و رجب است) آتش بس در این چهار ماه وسیله اى براى آرامش جامعه و توفیق براى حجّ وعبادت، حلّ مشکلات اقتصادى و بازنگرى در امر جنگ و یافتن نقطه پایان براى آن و سپس مرهم نهادن بر زخم هاى جانکاه ناشى از آن است. ماهى است که زوّار خانه خدا از اطراف و اکنافِ جهان به سوى خانه خدا حرکت مى کنند، گروهى به مدینه مى روند و قبر پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله) و قبور ائمّه هدى(علیهم السلام) را زیارت مى کنند و آثار تاریخى که در جاى جاى این خاستگاه اسلامى وجود دارد را مى بینند و غرق لذّات روحانى مى شوند (هرچند نابخردان و جاهلان، بسیارى از این آثار عظیم و گرانقدر را از میان برده اند) گروه دیگرى راهى مکّه مى شوند و با انجام مناسک «عمره تمتّع» در انتظار مراسم بزرگ عبادى سیاسى حج مى نشینند و با طواف کعبه و شرکت درصفوف پرشکوه جماعت، روح و جانشان را تازه مى کنند . سیّد بن طاووس در فضیلت این ماه مى گوید: «ماه ذى القعده ماهى است که به هنگام شدّت و گرفتارى، زمان خوبى براى دعاست، و براى رفع ظلم و ستم و دعا بر ضد ظالم مؤثّر است. همچنین مى گوید: «این ماه «ماه اجابت دعاها» نامیده شده است; لذا باید اوقاتش را غنیمت شمرد و در آن روزه حاجت گرفت.