3 ژوئن, 2018

کد مطلب : 19687

مشروح بیانات استاد

فضیلت شب قدر و شرح صفات متقین در بیان حضرت آیت الله کمیلی خراسانی

امشب شب خودسازی، شب دعا، شب تفکر و شب چنگ زدن به حبل متین الهی است. شب تنهایی تو با خانه دل است! تویی به مثابه ابراهیم در آن بتکده شهر! تویی و یک طبع. طبعِ صبر، طبع عزم، طبع توکل و نجوا! بشکن بندها و هراسها و نفس‌های مادی بی‌معنایت را! تویی در قربانگاه اسماعیل که باید سر ببری نفس را! باید بخواهی آنچه او می‌خواهد. باید نترسی و عصای موسویت را بیندازی و طومار خرافه و جبر را در هم پیچید.

بیانات استاد حضرت آیت الله کمیلی خراسانی مدظله العالی در خصوص فضیلت شب قدر و شرح صفات متقین

تاریخ سخنرانی: ۱۳۹۶/۰۳/۲۲(هفدهم رمضان ۱۴۳۸)

بسم الله الرحمن الرحیم الحمدلله رب العالمین و صل الله علی محمد و اله طاهرین

مناجاتنامه

الهی امشب از توبه‌هایم توبه کردم!

الهی امشب فهمیدم اگر بهشت شیرین است بهشت آفرین شیرین‌تر است!

الهی امشب فهمیدم اگر من بنده نیستم تو مولای من هستی!

الهی شکرت که امشب فهمیدم تا امروز هیچ نفهمیدم و رسیدم به اینکه تا امروز به هیچ نرسیدم!

الهی شکرت که کم کم دارم مزه بندگی را می‌چشم!

الهی امشب فهمیدم خوشا به حال آنان که فقط با تو دل خوش کرده‌اند!

الهی تاکنون به نادانی از تو می‌ترسیدم و اینک به دانایی از خودم می‌ترسم!

قَالَ مُوسَى اِلَهی أُرِیدُ قُربَکَ قالَ: قُرْبِی لِمَنِ اسْتَیقَظَ لَیلَهَ القَدرِ،

قالَ: اِلَهی أُریدُ مِنْ أشْجارِ الْجَنَّهِ وَ ثَمَرِها، قالَ: ذلِکَ لِمَنْ سَبَّحَ تَسْبیحاً فِی لَیلَهِ القَدر،

قال: اِلَهی أُریدُ رِضاکَ، قالَ: رِضای لِمَن صَلَّی رَکعَتینِ فِی لَیلَهِ القَدر

قالَ: اِلَهی أُریدُ النَّجاهَ مِنَ النَّارِ، قالَ: ذَلِکَ لِمَنِ اسْتَغْفَرَ فِی لَیلَهِ القَدْرِ،

حق شب قدرست در شب‌ها نهان

تا کند جان هر شبی در امتحان

نه همه شب‌ها بود قدر ای جوان

نه همه شب‌ها بود خالی از آن

شب وصل است و طی شد نامه هجر

سلام فیه حتی مطلع الفجر

دلا در عاشقی ثابت قدم باش

که در این ره نباشد کار بی اجر

برآی ای صبح روشن دل خدا را

که بس تاریک می‌بینم شب هجر

دلم رفت و ندیدم روی دلدار

فغان از این تطاول آه از این زجر

شب قدر شبی است که باید به امید دیدار و وصل بیدار نشست و از جام طهور سلام تا مطلع الفجر سرمست شد. شب قدر را شب وصل نامیدند و نامه هجران را در ان طی نموده و پایان یافته خوانده‌اند. شبی که باید در طلب کوشید و بیدار ماند و دیدار جست و به دعا و نیایش پرداخت. امشب شب خود است. باید قدر خود و قدرِ قدر را بدانیم. امشب شب خودسازی، شب دعا، شب تفکر و شب چنگ زدن به حبل متین الهی است. شب تنهایی تو با خانه دل است! تویی به مثابه ابراهیم در آن بتکده شهر! تویی و یک طبع. طبعِ صبر، طبع عزم، طبع توکل و نجوا! بشکن بندها و هراسها و نفس‌های مادی بی‌معنایت را! تویی در قربانگاه اسماعیل که باید سر ببری نفس را! باید بخواهی آنچه او می‌خواهد. باید نترسی و عصای موسویت را بیندازی و طومار خرافه و جبر را در هم پیچید.

شب قدر آغاز سال جدید است.

شب قدر پایان سال گذشته و آغاز سال جدید است. سال خود را باید با پاکی نفس آغاز کنید. امام صادق فرمودند: «لَیلَهُ القَدرِ هِیَ رأس السَنَه». هشتاد و سه سال و اندی! یعنی یک عمر! که این روزها با کوتاه شدن مجال‌ها برای زندگی و دستیابی به آن یک آرزو است. چه کسی باور دارد که حجم این همه عدد در تبرّک یک شب نهفته است! چگونه یک شب می‌تواند تراکم این همه نور را در خود ذخیره کند؟ این پرسش فقط یک پاسخ دارد و آن لطف بیکران خدا و تجلی هزار نام از نام‌های خداوند است که در دعای جوشن کبیر آن را ندبه می‌کنیم. شب قدر شب عروج روح انسان از ملک زمین تا ملکوت آسمان‌ها است. شب قدر بیداری می‌آموزم و غفلت می‌زدایم تا شهد شیرین بخشش ببخشم. شب قدر، شب شکوفائی نهال ایمان در بوستان جان انسان است.

مفهوم تقدیر و اختیار

شب قدر را از آن جهت قدر نامیدند که خدای تعالی در آن شب حوادث را تقدیر و اندازه گیری می‌کند. یعنی زندگی، مرگ، رزق، سعادت، شقاوت و اموری از این قبیل را! از امشب تا شب قدر سال آینده خداوند آن را مقدر می‌سازد و مشخص می‌کند. اینک چند سؤال مطرح است.

۱- اصولاً مقدرکردن امور سالانه به چه معنا است؟ مگر در علم ازلی خداوند مقدرات عالم وضع نشده تا نیاز به تحقق آن در شب‌های قدر باشد.

۲- آیا عملکرد انسان در این شب‌ها نقشی تعیین کننده دارد؟ در این صورت نقش اختیار انسان و عملکرد او، قبل و بعد این شب در زندگی چگونه توجیه می‌شود؟

۳- آیا مقدرات الهی همانطوری که قرآن کریم می‌فرماید از ابتدای خلقت بوده؟

خداوند میفرماید: «خَلَقَ کُلَّ شَیْ‌ءٍ فَقَدَّرَهُ تَقْدِیراً». یعنی هرچیزی را آفرید و برای هر چیزی قدر و اندازه قرار داد.
« وَ کَانَ أَمْرُاللَّهِ قَدَراً مَّقْدُورا». «کُلُّشَیْءٍ عِندَهُ بِمِقْدَارٍ»، همه مقدرات تا روز قیامت بنا بر بعضی احادیث در شب قدر تحقق می‌یابد. «إنّ الله تبارک و تعالى قدّر فیها ما هو کائن إلى یوم القیامه».

برای پاسخ به این سؤالات باید توجه داشته باشیم که تقدیراتی که در شب قدر مشخص می‌شود به دو نوع تقسیم‌بندی می‌شود.

حوادثی که کلاً مربوط به ما بشر نیستند و وجود بشر تأثیری مستقیم در آن حوادث ندارد. مانند حوادثی که در طبیعت پیش می‌آید که ما نقشی در آن نداریم.
حوادثی که مربوط به بشر هست ولی در اختیار ما نیست.همانند مرگ که یک اجل قهری است.
اموری که اختیار بشر در آن‌ها وجود دارد و مؤثر است. همانند سرنوشت هر انسان.

درباره این دسته از امور، در دسته سوم، اختیار بشر نیز در آن نفوذ دارد. باید توجه کرد که اگر می‌گویند تقدیراتی هست این به آن معنا نیست که از انسان‌ها سلب اختیار شود و تحقق کارهای بشر از روی جبر باشد. زیرا اولاً این تقدیرات در شب قدر به وسیله اسباب و وسایلی در دنیا صورت می‌گیرد که این اسباب و وسایل در اختیار انسان‌ها است. بعد از تقدیر در هر حال قابل تغییر است و تغییر پذیر است. ثانیاً تقدیرات ما انسان‌ها اساساً به صورتی است که مشروط با ایمان ما باشد. ایمانی که می‌گوید بستگی به اختیار و انتخاب خود انسان است. و لذا مقدر شدن این امور به منزله جبر نیست چون نه جبر مطلق و نه اختیار مطلق بلکه امر بین الامرین است همان‌گونه که امام صادق فرمودند: «لا جَبرَ و لا تَفویضَ لکِن أمرٌ بَینَ أمرَین». قضا و قدر الهی به معنای جبر انسان‌ها نیست که اگر قضا و قدری در کار بود دیگر انسان محکوم به قضا و قدر باشد و هیچ‌گونه قابل تغییر نباشد و هیچ‌گونه اختیاری از بشر در سرنوشت خودش نباشد. اگر اینطور باشد در آیه یازدهم سوره رعد می‌خوانیم: « إِنَّ اللَّهَ لا یُغَیِّرُ ما بِقَومٍ حَتّى یُغَیِّروا ما بِأَنفُسِهِم»، خدا هیچ‌گاه سرنوشت قومی را تغییر نمی‌دهد مگر بعد از آنکه خودشان را تغییر بدهند. پس باز هم خداوند به ما نگاه می‌کند و او اختیار را در ما افریده است و ما در این‌گونه امور بی اختیار نیستیم و الّا گناه، معصیت، جهنم و بهشت چه فلسفه‌ای دارد؟ ظلم و عدالت چه فلسفه‌ای دارد اگر ما در کارهامان مجبور باشیم! حضور انسان‌ها در محافل شب قدر در عبادت‌ها و دعاها جلوه‌هایی از ظهور، اختیار و اراده انسانهاست.

بزرگترین اشتباه در مورد مشیت الهی

بزرگترین اشتباه در مورد حقیقت مشیت الهی این است که گروهی تصور می‌کنند خداوند به صورت مطلق همه کارها را به بندگان خود واگذار کرده است. پس نه ثواب و عقاب در کار است و نه اخلاق و مسئولیتی! و گروه دیگر ضد آن را فکر می‌کنند. می‌گویند: انسان موجودی مجبور است و هیچ آزادی و اختیاری از خود ندارد و همه چیز او را قضا و قدر تعیین می‌کند.

در طول هم قرار داشتن امر اراده خدا و اراده انسان

در حالی‌که شیعه غیر این دو مکتب و نظریه را می‌گوید. شیعه می‌گوید: حقیقتاً امر این است که امور بین الامرین است. یعنی نه جبر و قضا و قدر مطرح است و نه واگذاری مطلق امور به بندگان! امر اراده خدا و امر اراده انسان‌ها در طول یکدیگر قرار دارد نه در عرض هم. یعنی، اراده خدا فوق اراده بشر است و اراده بشر زاییده اراده خداست. یعنی خداست که به بشر این اراده را داده و از او سلب اختیار نکرده است. « إِنَّ اللَّهَ لا یُغَیِّرُ ما بِقَومٍ حَتّى یُغَیِّروا ما بِأَنفُسِهِم». «یَمْحُوا اللهُ مَا یَشَاءُ وَ یُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ اُمُّ الْکِتابِ». صلوات بر محمد و ال محمد.

و اما بعد شرح فرازهائی از دعای شریف مکارم الاخلاق حضرت امام سجاد علیه السلام

متن عربی:«اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، وَ حَلِّنِی بِحِلْیَهِ الصَّالِحِینَ، وَ أَلْبِسْنِی زِینَهَ الْمُتَّقِینَ، فِی بَسْطِ الْعَدْلِ، وَ کَظْمِ الغَیْظِ، وَ إِطْفَاءِ النَّائِرَهِ، وَ ضَمِّ أَهْلِ الْفُرْقَهِ، وَ إِصْلَاحِ ذَاتِ الْبَیْنِ، وَ إِفْشَاءِ الْعَارِفَهِ، وَ سَتْرِ الْعَائِبَهِ، وَ لِینِ الْعَرِیکَهِ، وَ خَفْضِ الْجَنَاحِ، وَ حُسْنِ السِّیرَهِ، وَ سُکُونِ الرِّیحِ، وَ طِیبِ الْمُخَالَقَهِ، وَ السَّبْقِ إِلَى الْفَضِیلَهِ، وَ إِیثَارِ التَّفَضُّلِ، وَ تَرْکِ التَّعْیِیرِ، وَ الْإِفْضَالِ عَلَى غَیْرِ الْمُسْتَحِقِّ، وَ الْقَوْلِ بِالْحَقِّ وَ إِنْ عَزَّ، وَ اسْتِقْلَالِ الْخَیْرِ وَ إِنْ کَثُرَ مِنْ قَوْلِی وَ فِعْلِی، وَ اسْتِکْثَارِ الشَّرِّ وَ إِنْ قَلَّ مِنْ قَوْلِی وَ فِعْلِی، وَ أَکْمِلْ ذَلِکَ لِی بِدَوَامِ الطَّاعَهِ، وَ لُزُومِ الْجَمَاعَهِ، وَ رَفْضِ أَهْلِ الْبِدَعِ، وَ مُسْتَعْمِلِ الرَّأْیِ الْمُخْتَرَعِ»

متن فارسی: خدایا، بر محمد و خاندانش درود فرست و مرا به زیور شایستگان بیارای و به جامه‌ پرهیزگاران بپوشان،در گستردن عدل و داد، و فرو خوردن خشم، و میراندن آتش دشمنی، و به هم پیوستن دل‌های پراکنده، و به سامان کردن کار بندگان، و بر ملا کردن پسندیده‌ها، و پوشاندن کارهای ناپسند، و نرم‌خویی و فروتنی و خوش رفتاری و بردباری و خوش رویی، و پیشی جُستن در فضیلت‌ها، و گرویدن به شیوه‌ احسان، و سرزنش نکردن دیگران، و بخشش نکردن به کسی که سزاوار بخشش نیست، و گفتن سخن حق، اگر چه دشوار باشد، و اندک شمردنِ کردار و گفتار نیکِ خود، اگر چه بسیار باشد، و بسیار شمردن کردار و گفتار بدِ خویش، اگر چه اندک باشد. [ای معبود من] این صفات را در من به کمال رسان، به وسیله‌ طاعتِ پیوسته و همراهی با جماعت مؤمنان و دوری گزیدن از بدعتگذاران و پیروانِ اندیشه‌های ساختگی.

شرح صفات متقین و صالحین

این‌ها صفات متقین و صالحین است که یکی بعد از دیگری به آن‌ها اشاره می‌فرمایند. در این جلسه به قسمت آخر این فراز پرداخته می‌شود:

«وَ الْإِفْضَالِ عَلَى غَیْرِ الْمُسْتَحِقِّ »، یعنی شما کسی را که مستحق اکرام شما نیست، اکرام و انعام می‌کنید. چون آن‌که مستحق است، حقش را می‌برد ولی اگر شما بخواهید به یک نفر که هیچ استحقاقی ندارد و هیچ حقی به گردنتان ندارد، احسان کنید این قابل تقدیر است و این از صفات صالحین و متقین است.

«وَ الْقَوْلِ بِالْحَقِّ وَ إِنْ عَزَ»، و این‌که شما حرف حق را بگویید هر چند عزیز باشد. «عزیز باشد» یعنی کسانی نباشند که این حق را بگویند هرچند که این حق به ضرر شما باشد. و گفتن چنین حقی تلخ و سنگین است. اما این از صفات متقین است که از گفتن حق دریغ ندارند.

«وَ اسْتِقْلَالِ الْخَیْرِ»، خیر را استقلال و قلیل و کم بشماریم. یعنی فعل خیری را که انجام می‌دهیم به نظرمان نیاید.

« وَ إِنْ کَثُرَ مِنْ قَوْلِی وَ فِعْلِی »، هرچند که خیرات زیادی را انجام داده باشم. حالا این خیرات می‌تواند قولی و زبانی باشد. با زبان تعلیم و درس دادم، امر به معروف و راهنمایی کردم. یا فعلی بوده است یعنی با افعال و رفتارم به کسی در جایی کمک کردم. پس خیر قولی و فعلی هرچند هم که زیاد باشد انسان نباید آن را زیاد بشمارد بلکه باید کم بشمارد تا بتواند در آینده فعل خیر بسیاری انجام دهد. و قول خیر زیادی را به زبان آورد.

« وَ اسْتِکْثَارِ الشَّرِّ وَ إِنْ قَلَّ مِنْ قَوْلِی وَ فِعْلِی»، در مقایل خیر، شر است. شما نباید خیر را ببینید ولی شما می‌بایست شر را ببینید. اگر از انسان شری از قول و فعل سر می‌زند می‌بایست آن را هرچند که کم است، بزرگ و زیاد بشمارد.

«وَ أَکْمِلْ ذَلِکَ لِی بِدَوَامِ الطَّاعَهِ»، خدایا، من این صفات را از تو می‌خواهم و برای این‌که این صفات در من تکمیل شود می‌خواهم که در اطاعت و فرمانبرداری از فرامین تو با ثبات و بادوام باشم. نه اینکه در یک مقطع زمانی تو را اطاعت و در مقطعی دیگر تو را نافرمانی کنم.

«وَ لُزُومِ الْجَمَاعَهِ»، یعنی خود را لازم نمایم که با جماعت مسلمین سلوک کنم. یعنی در راه جماعت و جمع باشم نه این‌که به صورت انفرادی برای خود راه و روش و منشی درست کنم. لذا می‌گویند: آن‌هایی که در تنهایی زندگی می‌کنند گرفتار افکار منحرفی می‌شوند. انسان باید در جامعه و جمع باشد. اما در جمع مؤمنین باشد نه در جمع کفار و اهل گناه! پس حضرت جماعت را تأکید دارند.

«وَ رَفْضِ أَهْلِ الْبِدَعِ، وَ مُسْتَعْمِلِ الرَّأْیِ الْمُخْتَرَعِ»، یعنی انسان با اهل بدعت و آن‌هایی که رأی مخترع یعنی از خودشان رأی درست می‌کنند نشست و برخاست نداشته باشد. و صل الله علی محمد و اله الطاهرین

لینک کوتاه : https://www.komeily.com/?p=19687

مطالب مشابه

مجموعه سخنرانی‌های آیت الله کمیلی خراسانی «حفظه الله» در ماه ذی القعده

بسته صوتی شرح کوتاه ادعیه روزانه ماه مبارک رمضان

آشنایی با آرا و اندیشه‌های آیت‌الله محمدصالح کمیلی خراسانی؛ پیوند فقه، عرفان و حماسه(PDF)

توصیه حضرت آیت الله کمیلی برای حل مشکل جامعه اسلامی و مردم

بسته صوتی شهادت حضرت امام کاظم «علیه‌السلام»

در باب تفاوت عرفان و تصوف

راه رسیدن به عشق الهی

بیانیه حضرت آیت اللّٰه کمیلى در محکومیت اغتشاشات دى ماه ۱۴۰۴ و لزوم حمایت از رهبرى

شریعت و فرقه های نوظهور

سخنرانی‌های آیت الله کمیلی خراسانی «حفظه الله»-فاطمیه ۱۴۴۵ و ۱۴۴۶

نظرات

کلام استاد

کلیپ صوتی

زیارت و دیدار حضرت صاحب الزمان (عج)

ویژه نامه

امام رضا علیه السلام، نماد فضیلت‌ها

تقویم سلوکی

اعمال ماه ذی القعده

مناسبات ماه ذی القعده

ماه ذى القعده ، نخستین ماه ازماههاى حرام است که در آنها جنگ، حتّى با دشمنان اسلام حرام است; مگر این که جنگ برمسلمین تحمیل شود (سه ماه دیگر از ماههاى حرام، ذى الحجّه، محرّم و رجب است) آتش بس در این چهار ماه وسیله اى براى آرامش جامعه و توفیق براى حجّ وعبادت، حلّ مشکلات اقتصادى و بازنگرى در امر جنگ و یافتن نقطه پایان براى آن و سپس مرهم نهادن بر زخم هاى جانکاه ناشى از آن است. ماهى است که زوّار خانه خدا از اطراف و اکنافِ جهان به سوى خانه خدا حرکت مى کنند، گروهى به مدینه مى روند و قبر پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله) و قبور ائمّه هدى(علیهم السلام) را زیارت مى کنند و آثار تاریخى که در جاى جاى این خاستگاه اسلامى وجود دارد را مى بینند و غرق لذّات روحانى مى شوند (هرچند نابخردان و جاهلان، بسیارى از این آثار عظیم و گرانقدر را از میان برده اند) گروه دیگرى راهى مکّه مى شوند و با انجام مناسک «عمره تمتّع» در انتظار مراسم بزرگ عبادى سیاسى حج مى نشینند و با طواف کعبه و شرکت درصفوف پرشکوه جماعت، روح و جانشان را تازه مى کنند . سیّد بن طاووس در فضیلت این ماه مى گوید: «ماه ذى القعده ماهى است که به هنگام شدّت و گرفتارى، زمان خوبى براى دعاست، و براى رفع ظلم و ستم و دعا بر ضد ظالم مؤثّر است. همچنین مى گوید: «این ماه «ماه اجابت دعاها» نامیده شده است; لذا باید اوقاتش را غنیمت شمرد و در آن روزه حاجت گرفت.