تقریرات/ درس خارج/ مباحث فقهی

3 فوریه, 2024

کد مطلب : 31550

درس خارج فقه حضرت آیت الله کمیلی خراسانی

مباحث فقهی-صید و ذباحه- جلسه نهم

اقوال فقها در شرط تسمیه و بردن نام خدا در هنگام ذبح

بسم الله الرحمن الرحیم

دانلود صوت بیانات حضرت آیت الله کمیلی خراسانی در مبحث فقهی صید و ذباحه (جلسه نهم)

مدّت زمان ۲۵:۳۹ دقیقه

تاریخ:۱۴۰۲/۰۸/۰۳

مکان: قم- مرکز فقهی ائمه اطهار (علیهم السلام)

36MB- دانلود

تقریرات خارج فقه-صید و ذباحه- جلسه نهم- ۱۴۰۲/۰۸/۰۳

موضوع: اقوال فقها در شرط تسمیه و بردن نام خدا در هنگام ذبح

در جلسات قبل اقوال برخی از فقها را در شرط تسمیه در ذبح بیان کردیم. در این جلسه به بیان ادله سایر فقها می‌پردازیم.

۶٫شهید ثانی (ره)

ایشان در این مورد می‌فرماید:

«هذا الشرط أیضا عند أصحابنا موضع وفاق، و الآیات و الأخبار ناطقه به، و قد تقدّم کثیر منها. فلو ترکها عامدا حرمت، للنهی عند أصحابنا عن أکله فی قوله «وَ لٰا تَأْکُلُوا مِمّٰا لَمْ یُذْکَرِ اسْمُ اللّٰهِ عَلَیْهِ»[۱]و یغتفر ذلک مع النسیان، لصحیحه محمد بن مسلم قال: «سألت أبا جعفر؟علیه‌السلام؟ عن الرجل یذبح و لا یسمّی، قال: إن کان ناسیا فلا بأس علیه». و فی روایه أخرى عنه حسنه عن‌أبی عبد اللّه؟ع؟ قال: «سألته عن رجل ذبح و لم یسمّ، قال: إن کان ناسیا فلیسمّ حین یذکر و یقول: بسم اللّه على أوله و على آخره». و الأقوى الاکتفاء بها و إن لم یعتقد وجوبها، لعموم النصّ، خلافا للمختلف، و لو لا ذلک لم یمکن القول بحلّ ذبیحه المخالف الذی لا یعتقد وجوب التسمیه، و النصوص ناطقه بحلّها من غیر تقیید، بل بشراء ما یوجد فی أسواق المسلمین من اللحوم. و الحکم فیها کذلک.و المراد من التسمیه أن یذکر [اسم] اللّه تعالى عند الذبح أو النحر کما یقتضیه الآیه، کقوله: بسم اللّه أو الحمد للّه، أو یهلّله أو یکبّره أو یسبّحه أو یستغفره، لصدق الذکر بذلک کلّه. و فی صحیحه محمد بن مسلم عن رجل ذبح فسبّح أو کبّر أو هلّل أو حمد اللّه، قال: «هذا کلّه من أسماء اللّه، و لا بأس به». و لو اقتصر على لفظ «اللّه» ففی الاجتزاء به قولان، من صدق ذکر اسم اللّه علیه، و من دعوى أن العرف یقتضی کون المراد ذکر اللّه بصفه کمال و ثناء کإحدى التسبیحات الأربع. و کذا الخلاف لو قال: اللّهم ارحمنی أو اغفر لی. و الأقوى هنا الإجزاء».[۲]

ترجمه: دومین شرطِ ذبح، تسمیه است؛ و آن این است که لفظ جلالۀ «الله» سبحانه را ذکر کند، پس اگر عمداً آن را ترک کرد، ذبیحه حلال نخواهد بود، ولی اگر فراموش کرد حرام نمی‌شود. این شرط نیز نزد اصحاب محل وفاق است و آیات و اخبار بدان ناطق می‌باشند. پس اگر عمداً آن را ترک کند، حرام خواهد شد؛ به علت نهی از آن‌که پیش اصحاب به اثبات رسیده است و این حکم با عروض نسیان مغتفر و بخشیده است و اقوی این است که می‌توان به تسمیه‌ی کسی که اعتقادی به وجوب تسمیه ندارد، بسنده نمود برخلاف علامه (ره) در کتاب مختلف[۳] و حال آن‌که اگر به این مطلب قائل نشویم، لازم می‌آید که نتوانیم حلیت ذبایح اهل سنت را موجه جلوه دهیم، در صورتی که نصوص [روایات] بر حلیت ذبایح ایشان گواهی می‌دهند، بدون این‌که مقید به معتقدالوجوب باشند، بلکه به جواز خریدن گوشت‌هایی که در بازار مسلمانان فروخته می‌شود، دلالت دارند و به نظر ما همین قدر معتبر است. مراد از تسمیه این است که «الله» تعالی را هنگام ذبح یا نحر ذکر کند، همان‌گونه که از آیه برداشت می‌شود؛ مثلاً بگوید:«بسم الله» یا «الحمدلله» و یا این‌که کلماتی مثل «لا اله الا الله»، «الله اکبر»، «سبحان الله» و یا «استغفرالله» را بر زبان آورد؛ چراکه در همه‌ی این موارد، ذکر صدق می‌کند. اما اگر تنها واژه‌ی «الله» را بر زبان آورد، در اکتفا کردن به آن دو قول وجود دارد که از دو وجه ذیل نشأت یافته است: اول، صدق ذکر نام خدا و دوم، ادعای این که عرف ذکر را یادکردنی می‌داند که به همراه صفت کمال و ثنای خدا بوده است؛ و در دو مورد خلاف وجود دارد در جایی که گفته شود: «اللهم ارحمنی» یا«اللهم اغفرلی»؛ و اقوی نزد ما آن است که به چنین واژه‌هایی می‌توان بسنده نمود.

ما درس خارج فقه و اصول آیت اللّه خویی(ره)در مسجد الخضرا در گوشه صحن أمیرالمؤمنین (ع) شرکت می‌کردیم.ایشان چون خانه‌اش نزدیک حرم بود پیاده به منزل می‌رفت. آن موقعه ما جوان بودیم. بنده به ایشان گفتم: آقا ما مقلد شما هستیم و الان هم به درس خارج رسیدم و شما در درس نظر خود را بیان می‌کنید آیا می‌توانیم به این نظرات شما عمل کنیم یا باید به رساله توضیح المسائل مراجعه کنیم. آیت اللّه خویی (ره) گفتند: همین مطالبی که سر درس می‌گوییم همان‌ها را در رساله می‌نویسیم.

۷٫ صاحب جواهر (ره)

ایشان نیز در این مورد می‌فرماید:

«الشرط الثانی: التسمیه من الذابح التی لا خلاف فتوى و نصا فی اشتراطها فی حل الأکل مع التذکر، بل الإجماع بقسمیه علیه، مضافا إلى الکتاب العزیز و هی أن یذکر اللّه سبحانه و تعالى، یقول: «بسم اللّه» و «الحمد للّه» و «لا إله إلا اللّه» و نحو ذلک».^[۴]

ترجمه:این شرط مورد اتفاق نص و فتوی است بلکه اجماع (محصل و منقول) بر آن دلالت می‌کند، علاوه بر این قرآن‌کریم نیز بر آن دلالت دارد (وَ لَا تَأْکُلُوا مِمَّا لَمْ یُذْکَرِ اسْمُ اللَّهِ عَلَیْهِ). از مصادیق ذکر خدا نیز می‌توان به «بسم‌الله»، «الحمدلله» و «لااله‌الاالله» اشاره کرد.

و صلی اللّه علی محمد و آله الطاهرین

[۱]. انعام(۶)، آیه ۱۲۱٫

[۲]. شهیدثانی، مسالک الافهام، ج۱۱، ص۴۷۸-۴۷۷٫

[۳]. سایت ویکی شیعه: مُخْتَلَفُ الشّیعَه فی أحْکامِ الشّریعَه کتابی فقهی و به زبان عربی اثر علامۀ حلّی(م ۷۲۶ ق). این کتاب، یک دوره کامل فقه مقارنه‌ای و استدلالی از طهارت تا دیات را در بر دارد. مختلف الشیعه، دائرهالمعارف فتاوای مختلف در فقه شیعه می‌باشد و علاوه بر مباحث رجالی و اصولی به اساسی‌ترین مبانی و نظریات فقهی مورد نیاز یک فقیه اشاره شده است. کتاب مختلف الشیعه از معروف‌ترین و معتبرترین آثار فقهی قدماء و از مشهورترین آثار فقهی علامه حلی است.

[۴]. نجفی، جواهرالکلام، ج‌۳۶، ص۱۱۳٫

لینک کوتاه : https://www.komeily.com/?p=31550

مطالب مشابه

اطلاعیه برگزاری درس خارج فقه حضرت آیت‌الله کمیلی خراسانی در نیم سال دوم ۱۴۰۳

اطلاعیه برگزاری درس خارج فقه حضرت آیت‌الله کمیلی خراسانی در سال ۱۴۰۳

مباحث فقهی-سقط جنین- جلسه سی ام

مباحث فقهی-سقط جنین- جلسه بیست‌و‌نهم

مباحث فقهی-سقط جنین- جلسه بیست‌و‌هشتم

مباحث فقهی-سقط جنین- جلسه بیست‌و‌هفتم

مباحث فقهی-سقط جنین- جلسه بیست‌و‌ششم

مباحث فقهی-صید و ذباحه- جلسه شانزدهم

مباحث فقهی-صید و ذباحه- جلسه پانزدهم

مباحث فقهی-صید و ذباحه- جلسه چهاردهم

نظرات

کلام استاد

کلیپ صوتی

زیارت و دیدار حضرت صاحب الزمان (عج)

ویژه نامه

امام رضا علیه السلام، نماد فضیلت‌ها

تقویم سلوکی

اعمال ماه ذی القعده

مناسبات ماه ذی القعده

ماه ذى القعده ، نخستین ماه ازماههاى حرام است که در آنها جنگ، حتّى با دشمنان اسلام حرام است; مگر این که جنگ برمسلمین تحمیل شود (سه ماه دیگر از ماههاى حرام، ذى الحجّه، محرّم و رجب است) آتش بس در این چهار ماه وسیله اى براى آرامش جامعه و توفیق براى حجّ وعبادت، حلّ مشکلات اقتصادى و بازنگرى در امر جنگ و یافتن نقطه پایان براى آن و سپس مرهم نهادن بر زخم هاى جانکاه ناشى از آن است. ماهى است که زوّار خانه خدا از اطراف و اکنافِ جهان به سوى خانه خدا حرکت مى کنند، گروهى به مدینه مى روند و قبر پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله) و قبور ائمّه هدى(علیهم السلام) را زیارت مى کنند و آثار تاریخى که در جاى جاى این خاستگاه اسلامى وجود دارد را مى بینند و غرق لذّات روحانى مى شوند (هرچند نابخردان و جاهلان، بسیارى از این آثار عظیم و گرانقدر را از میان برده اند) گروه دیگرى راهى مکّه مى شوند و با انجام مناسک «عمره تمتّع» در انتظار مراسم بزرگ عبادى سیاسى حج مى نشینند و با طواف کعبه و شرکت درصفوف پرشکوه جماعت، روح و جانشان را تازه مى کنند . سیّد بن طاووس در فضیلت این ماه مى گوید: «ماه ذى القعده ماهى است که به هنگام شدّت و گرفتارى، زمان خوبى براى دعاست، و براى رفع ظلم و ستم و دعا بر ضد ظالم مؤثّر است. همچنین مى گوید: «این ماه «ماه اجابت دعاها» نامیده شده است; لذا باید اوقاتش را غنیمت شمرد و در آن روزه حاجت گرفت.