متن بیانات

فضیلت شب قدر در بیان آیت الله کمیلی خراسانی «حفظه الله»

امشب شب خودسازی، شب دعا، شب تفکر و شب چنگ زدن به حبل متین الهی است. شب تنهایی تو با خانه دل است!

فضیلت شب قدر در بیان آیت الله کمیلی خراسانی «حفظه الله»

بسم الله الرحمن الرحیم الحمدلله رب العالمین و صل الله علی محمد و اله طاهرین

مناجاتنامه

الهی امشب از توبه‌هایم توبه کردم!

الهی امشب فهمیدم اگر بهشت شیرین است بهشت آفرین شیرین‌تر است!

الهی امشب فهمیدم اگر من بنده نیستم تو مولای من هستی!

الهی شکرت که امشب فهمیدم تا امروز هیچ نفهمیدم و رسیدم به اینکه تا امروز به هیچ نرسیدم!

الهی شکرت که کم کم دارم مزه بندگی را می‌چشم!

الهی امشب فهمیدم خوشا به حال آنان که فقط با تو دل خوش کرده‌اند!

الهی تاکنون به نادانی از تو می‌ترسیدم و اینک به دانایی از خودم می‌ترسم!

قَالَ مُوسَى اِلَهی أُرِیدُ قُربَکَ قالَ: قُرْبِی لِمَنِ اسْتَیقَظَ لَیلَهَ القَدرِ،

قالَ: اِلَهی أُریدُ مِنْ أشْجارِ الْجَنَّهِ وَ ثَمَرِها، قالَ: ذلِکَ لِمَنْ سَبَّحَ تَسْبیحاً فِی لَیلَهِ القَدر،

قال: اِلَهی أُریدُ رِضاکَ، قالَ: رِضای لِمَن صَلَّی رَکعَتینِ فِی لَیلَهِ القَدر

قالَ: اِلَهی أُریدُ النَّجاهَ مِنَ النَّارِ، قالَ: ذَلِکَ لِمَنِ اسْتَغْفَرَ فِی لَیلَهِ القَدْرِ،

حق شب قدرست در شب‌ها نهان

تا کند جان هر شبی در امتحان

نه همه شب‌ها بود قدر ای جوان

نه همه شب‌ها بود خالی از آن

شب وصل است و طی شد نامه هجر

سلام فیه حتی مطلع الفجر

دلا در عاشقی ثابت قدم باش

که در این ره نباشد کار بی اجر

برآی ای صبح روشن دل خدا را

که بس تاریک می‌بینم شب هجر

دلم رفت و ندیدم روی دلدار

فغان از این تطاول آه از این زجر

شب قدر شبی است که باید به امید دیدار و وصل بیدار نشست و از جام طهور سلام تا مطلع الفجر سرمست شد. شب قدر را شب وصل نامیدند و نامه هجران را در آن طی نموده و پایان یافته خوانده‌اند. شبی که باید در طلب کوشید و بیدار ماند و دیدار جست و به دعا و نیایش پرداخت. امشب شب خود است. باید قدر خود و قدرِ قدر را بدانیم. امشب شب خودسازی، شب دعا، شب تفکر و شب چنگ زدن به حبل متین الهی است. شب تنهایی تو با خانه دل است! تویی به مثابه ابراهیم در آن بتکده شهر! تویی و یک تبر. تبر صبر، تبر عظم، توکل و نجوا! بشکن بندها و هراس‌ها و نفس‌های مادی بی‌معنایت را! تویی در قربانگاه اسماعیل که باید سر ببری نفس را! باید بخواهی آنچه او می‌خواهد. باید نترسی و عصای موسویت را بیندازی و طومار خرافه و جبر را در هم پیچید.

شب قدر آغاز سال جدید است.

شب قدر پایان سال گذشته و آغاز سال جدید است. سال خود را باید با پاکی نفس آغاز کنید. امام صادق فرمودند: «لَیلَهُ القَدرِ هِیَ رأس السَنَه». هشتاد و سه سال و اندی! یعنی یک عمر! که این روزها با کوتاه شدن مجال‌ها برای زندگی و دستیابی به آن یک آرزو است. چه کسی باور دارد که حجم این همه عدد در تبرّک یک شب نهفته است! چگونه یک شب می‌تواند تراکم این همه نور را در خود ذخیره کند؟ این پرسش فقط یک پاسخ دارد و آن لطف بیکران خدا و تجلی هزار نام از نام‌های خداوند است که در دعای جوشن کبیر آن را ندبه می‌کنیم. شب قدر شب عروج روح انسان از ملک زمین تا ملکوت آسمان‌ها است. شب قدر بیداری می‌آموزم و غفلت می‌زدایم تا شهد شیرین بخشش ببخشم. شب قدر، شب شکوفائی نهال ایمان در بوستان جان انسان است.

مفهوم تقدیر و اختیار

شب قدر را از آن جهت قدر نامیدند که خدای تعالی در آن شب حوادث را تقدیر و اندازه گیری می‌کند. یعنی زندگی، مرگ، رزق، سعادت، شقاوت و اموری از این قبیل را! از امشب تا شب قدر سال آینده خداوند آن را مقدر می‌سازد و مشخص می‌کند. اینک چند سؤال مطرح است.

۱- اصولاً مقدرکردن امور سالانه به چه معنا است؟ مگر در علم ازلی خداوند مقدرات عالم وضع نشده تا نیاز به تحقق آن در شب‌های قدر باشد.

۲- آیا عملکرد انسان در این شب‌ها نقشی تعیین کننده دارد؟ در این صورت نقش اختیار انسان و عملکرد او، قبل و بعد این شب در زندگی چگونه توجیه می‌شود؟

۳- آیا مقدرات الهی همانطوری که قرآن کریم می‌فرماید از ابتدای خلقت بوده؟

خداوند میفرماید: «خَلَقَ کُلَّ شَیْ‌ءٍ فَقَدَّرَهُ تَقْدِیراً». یعنی هرچیزی را آفرید و برای هر چیزی قدر و اندازه قرار داد.
« وَ کَانَ أَمْرُاللَّهِ قَدَراً مَّقْدُورا». «کُلُّشَیْءٍ عِندَهُ بِمِقْدَارٍ»، همه مقدرات تا روز قیامت بنا بر بعضی احادیث در شب قدر تحقق می‌یابد. «إنّ الله تبارک و تعالى قدّر فیها ما هو کائن إلى یوم القیامه».

برای پاسخ به این سؤالات باید توجه داشته باشیم که تقدیراتی که در شب قدر مشخص می‌شود به دو نوع تقسیم‌بندی می‌شود.

حوادثی که کلاً مربوط به ما بشر نیستند و وجود بشر تأثیری مستقیم در آن حوادث ندارد. مانند حوادثی که در طبیعت پیش می‌آید که ما نقشی در آن نداریم.
حوادثی که مربوط به بشر هست ولی در اختیار ما نیست.همانند مرگ که یک اجل قهری است.
اموری که اختیار بشر در آن‌ها وجود دارد و مؤثر است. همانند سرنوشت هر انسان.

درباره این دسته از امور، در دسته سوم، اختیار بشر نیز در آن نفوذ دارد. باید توجه کرد که اگر می‌گویند تقدیراتی هست این به آن معنا نیست که از انسان‌ها سلب اختیار شود و تحقق کارهای بشر از روی جبر باشد. زیرا:

اولاً این تقدیرات در شب قدر به وسیله اسباب و وسایلی در دنیا صورت می‌گیرد که این اسباب و وسایل در اختیار انسان‌ها است. بعد از تقدیر در هر حال قابل تغییر است و تغییر پذیر است.

ثانیاً تقدیرات ما انسان‌ها اساساً به صورتی است که مشروط با ایمان ما باشد. ایمانی که می‌گوید بستگی به اختیار و انتخاب خود انسان است. و لذا مقدر شدن این امور به منزله جبر نیست چون نه جبر مطلق است و نه اختیار مطلق؛ بلکه امر بین الامرین است؛ همان‌گونه که امام صادق «علیه‌السلام» فرمودند: «لا جَبرَ و لا تَفویضَ لکِن أمرٌ بَینَ أمرَین».

قضا و قدر الهی به معنای جبر انسان‌ها نیست که اگر قضا و قدری در کار بود دیگر انسان محکوم به قضا و قدر باشد و هیچ‌گونه قابل تغییر نباشد و هیچ‌گونه اختیاری از بشر در سرنوشت خودش نباشد. اگر اینطور باشد در آیه یازدهم سوره رعد می‌خوانیم: « إِنَّ اللَّهَ لا یُغَیِّرُ ما بِقَومٍ حَتّى یُغَیِّروا ما بِأَنفُسِهِم»، خدا هیچ‌گاه سرنوشت قومی را تغییر نمی‌دهد مگر بعد از آنکه خودشان را تغییر بدهند. پس باز هم خداوند به ما نگاه می‌کند و او اختیار را در ما افریده است و ما در این‌گونه امور بی اختیار نیستیم و الّا گناه، معصیت، جهنم و بهشت چه فلسفه‌ای دارد؟ ظلم و عدالت چه فلسفه‌ای دارد اگر ما در کارهامان مجبور باشیم! حضور انسان‌ها در محافل شب قدر در عبادت‌ها و دعاها جلوه‌هایی از ظهور، اختیار و اراده انسانهاست.

بزرگترین اشتباه در مورد مشیت الهی

بزرگترین اشتباه در مورد حقیقت مشیت الهی این است که گروهی تصور می‌کنند خداوند به صورت مطلق همه کارها را به بندگان خود واگذار کرده است. پس نه ثواب و عقاب در کار است و نه اخلاق و مسئولیتی! و گروه دیگر ضد آن را فکر می‌کنند. می‌گویند: انسان موجودی مجبور است و هیچ آزادی و اختیاری از خود ندارد و همه چیز او را قضا و قدر تعیین می‌کند.

در طول هم قرار داشتن امر اراده خدا و اراده انسان

در حالی‌که شیعه غیر این دو مکتب و نظریه را می‌گوید. شیعه می‌گوید: حقیقتاً امر این است که امور بین الامرین است. یعنی نه جبر و قضا و قدر مطرح است و نه واگذاری مطلق امور به بندگان! امر اراده خدا و امر اراده انسان‌ها در طول یکدیگر قرار دارد نه در عرض هم. یعنی، اراده خدا فوق اراده بشر است و اراده بشر زاییده اراده خداست. یعنی خداست که به بشر این اراده را داده و از او سلب اختیار نکرده است. « إِنَّ اللَّهَ لا یُغَیِّرُ ما بِقَومٍ حَتّى یُغَیِّروا ما بِأَنفُسِهِم». «یَمْحُوا اللهُ مَا یَشَاءُ وَ یُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ اُمُّ الْکِتابِ». صلوات بر محمد و ال محمد.

لینک کوتاه : https://www.komeily.com/?p=23063