متن بیانات حضرت آیت الله کمیلی «حفظه الله» در خصوص «سلوک عرفانی در مکتب آیت‌الله قاضی طباطبایی و شاگردانش»

عمل به شریعت لازمه سلوک عرفانی است.

استاد یکی از اصول طریقت است و نمی‌توان بدون استاد پیش رفت مگر آن که از سوی خداوند به کسی عنایتی شود اما نمی‌توان نادر را ملاک قرار داد. این‌طور نیست که بنشینیم و مدام دعا و توسل کنیم که چیزی از غیب برسد. باید جدیت، جهد و ریاضت مشروع کرد و به آن‌چه بزرگان راه گفته‌اند، توجه و عمل کرد. معنی عرفان عملی این است.

بسم الله الرحمن الرحیم

بیانات حضرت آیت الله کمیلی خراسانی حفظه الله در دانشگاه ادیان و مذاهب

صحبت در این است که عرفان تعدادی از عرفا، عنایتی است. ما از این‌ها تعبیر به اویسی می‌کنیم. آن‌ها حتی استاد هم نداشته‌اند. عرفایی بوده‌اند که به آن‌ها عنایتی شده و راه را پیدا کرده و به سرمنزل توحید رسیده‌اند اما در عین حال هیچ سوادی هم ندارند و عامی محض هستند؛ بنابراین در میان عرفا کسانی هستند که بعضاً‌ حتی نه در حوزه و نه در دانشگاه درس خوانده‌اند اما یک عارف به تمام معنا هستند. از این قبیل افراد در گذشته و در دوران معاصر وجود داشته است.

اساتید طریق معرفت نفس:

محمدعلی جولا به عنوان یکی از عرفای اویسی است. محمدعلی جولا از عرفایی است که طریقتش را به طور مستقیم و مباشر از مولا امیرالمؤمنین گرفته‌اند و بعد به اساتید ما داده‌اند. از زندگی او اطلاع چندانی نداریم اما جوان ساده‌ای بوده که اتفاقاً در جوانی هم از دنیا رفته و نمی‌دانیم آیا متأهل شده است یا نه. او این قدرت معرفت را از مولا امیرالمؤمنین پیدا کرد و بعد به سید علی شوشتری منتقل کرد. او نیز به ملأ حسینقلی همدانی انتقال داد. از او نیز به سید احمد کربلایی رسید. از ایشان هم به آیت‌الله قاضی طباطبایی منتقل شد. از قاضی طباطبایی هم به سید هاشم حداد منتقل و اکنون ما هم در این جایگاه قرار گرفتیم.

آشنایی سید علی شوشتری با محمدعلی جولا:

سید علی شوشتری در نجف درس خوانده بود و در شوشتر به قضاوت مشغول بود. او یک عالم و مجتهد بود. محمدعلی جولا نزد او می‌آید و می‌گوید کارت درست نیست. فلان زمین که به فلان اشخاص داده‌ای، به مالک حقیقی‌اش نرسیده و مالکش شخص دیگری است و قضاوت تو ظالمانه بوده است. جولا نشان سند را می‌دهد و سند را درمی‌آورند و می‌بینند که درست گفته است. جولا به سید علی شوشتری گفت که تو نباید در شوشتر بمانی. تو برای قضاوت ساخته نشده‌ای و باید یک استاد کامل در عرفان عملی شود. لذا ایشان را ملزم می‌کند که از شوشتر به نجف مهاجرت کند و در فلان تاریخ به وادی‌السلام بیاید. سید علی شوشتری در وادی‌السلام محمدعلی جولا را می‌بیند. جولا به او می‌گوید که اجل من رسیده است و تو وصی من هستی. سپس در همان‌جا از دنیا می‌رود. در حال حاضر مزار جولا بر ما معلوم نیست.

لازمه راه سیر و سلوک:

کسی که می‌خواهد در این طریق گام بردارد باید علم شریعت داشته باشد. باید مسائل خود را به صورت اجتهادی و یا تقلیدی بداند. اگر یک مو در شرع کم بگذاریم، نمی‌توانیم در راه سیر و سلوک موفق باشیم. باید احکام را بداند و احکام گناهان هم در آن هست. چه کسی به جز یک فقیه می‌تواند بگوید فلان گناه صغیره یا کبیره است و حدود و ثغور گناه را بیان کند؟ حتی در مستحبات، مکروهات و مباحات هم یا باید مجتهد باشیم یا تقلید کنیم. این‌ها لازمه این راه است. نمی‌شود از این‌ها چشم بپوشیم و بگوییم با یک مقدار تهجد، تعبد و مستحبات کار تمام می‌شود. بعد از آن، باید به اخلاق بپردازیم و حداقل یک دور معراج السعاده را بخوانیم. مرحوم آقای بهجت می‌فرمودند که کتاب معراج السعاده را بخوانید و عمل کنید. مهم‌تر از همه این‌ها، عقاید است. بعضی سالکین که مدعی سلوک هستند، در عقاید و اصول اعتقادی‌شان بسیار ضعیف هستند. یکی از اصول، رجعت است. چقدر از مسئله رجعت اطلاع داریم؟‌

استاد یکی از اصول طریقت است:

بعضی می‌خواهند پیشرفت کنند اما در این مسائل کوتاه می‌آیند لذا پیشرفتی نمی‌کنند و می‌گویند استاد نمی‌تواند این‌ها را پیش ببرد و همه چیز را به گردن استاد می‌اندازند. سالک باید به دستورات استادش عمل کند تا پیشرفت کند. پس احکام، عقاید، اخلاق نظری و عملی و عرفان نظری لازم است. از همه مهم‌تر باید عرفان عملی داشته باشیم؛ یعنی به آن‌چه می‌دانیم عمل کنیم. بله. استاد یکی از اصول طریقت است و نمی‌توان بدون استاد پیش رفت مگر آن که از سوی خداوند به کسی عنایتی شود اما نمی‌توان نادر را ملاک قرار داد. این‌طور نیست که بنشینیم و مدام دعا و توسل کنیم که چیزی از غیب برسد. باید جدیت، جهد و ریاضت مشروع کرد و به آن‌چه بزرگان راه گفته‌اند، توجه و عمل کرد. معنی عرفان عملی این است.

نظر آیت‌الله کمیلی درباره استاد خود سید هاشم حداد:

من از بیست سالگی شاگردی ایشان را کرده‌ام. او از شاگردان مبرز قاضی بود. ظاهر ایشان به‌گونه‌ای بود که اگر کسی او را می‌دید، گمان نمی‌کرد که عارف است. لباس ساده بر تن می‌کرد. ایشان شناخته‌شده نبود و از طریق کتاب روح مجرد معروف و مطرح شد. این کتابی است که مقام معظم رهبری هفت بار آن را خوانده‌اند. ایشان در شاگردان‌شان تصرفات روحی داشتند و دستورات زیادی نمی‌دادند. البته مقتضیات عصر فرق می‌کند. ایشان هم ظاهر را داشت و هم باطن را. زندگی فقیرانه و خاضعانه داشت. توکلشان قوی بود.

تاریخ سخنرانی: آذرماه ۱۳۹۵

لینک کوتاه : https://www.komeily.com/?p=21013