متن بیانات

شرح دعای حضرت امام موسی‌بن‌جعفر «علیه‌السلام» در روز عید مبعث

آیت الله کمیلی خراسانی: خدایا! من به‌یقین رسیده‌ام که اگر کسی تو را درست و از روی صداقت بخواند و چشمش جز به دست‌تو به دست دیگری نباشد [تو او را اجابت می‌کنی].

متن بیانات آیت‌الله کمیلی خراسانی «حفظه‌الله» در خصوص شرح دعای حضرت امام موسی‌بن‌جعفر «علیه‌السلام» در روز عید مبعث

متن دعای حضرت موسی‌بن‌جعفر «علیه‌السلام» در روز عید مبعث

سید ابن طاووس در کتاب اقبال دعایی را نقل می‌کند که حضرت امام موسی‌بن‌جعفر علیه السلام در روز بیست و هفتم رجب که روز مبعث است تلاوت می‌کردند.

یا مَنْ أَمَرَ بِالْعَفْوِ وَ التَّجاوُزِ، وَ ضَمِنَ نَفْسَهُ الْعَفْوَ وَ التَّجاوُزَ، یا مَنْ عَفی‌ وَ تَجاوَزَ، اعْفُ عَنِّی وَ تَجاوَزْ یا كَرِیمُ، اللَّهُمَّ وَ قَدْ أَكْدَی^. الطَّلَبُ وَ اعْيَتِ الْحِیلَةُ وَ الْمَذْهَبُ وَ دَرَسَتِ الآمالُ وَ انْقَطَعَ الرَّجاءُ إِلَّا مِنْكَ وَحْدَكَ لا شَرِیكَ لَكَ.

اللّهُمَّ إِنِّی أَجِدُ سُبُلَ الْمَطالِبِ الَيْكَ مُشْرَعَةٌ، وَ مَناهِلَ الرَّجاءِ لَدَيْكَ مُتْرَعَةٌ، وَ أَبْوابَ الدُّعاءِ لِمَنْ دَعاكَ مُفَتَّحَةٌ، وَ الاسْتِعانَةَ لِمَنِ اسْتَعانَ بِكَ مُباحَةٌ.

وَ اعْلَمُ انَّكَ لِداعِیكَ بِمَوْضِعِ إِجابَةٍ وَ لِلصّارِخِ الَيْكَ بِمَرْصَدِ إِغاثَةٍ، وَ انَّ فِی‌ اللَّهْفِ الی‌ جُودِكَ وَ الضَّمانِ بِعِدَتِكَ عِوَضاً مِنْ مَنْعِ الْباخِلِینَ، وَ مَنْدُوحَةً عَمّا فِی ايْدِی الْمُسْتَأْثِرِینَ، وَ أَنَّكَ لا تَحْجُبُ عَنْ خَلْقِكَ إِلَّا انْ تَحْجُبَهُمُ الْأَعْمالُ دُونَكَ، وَ قَدْ عَلِمْتُ انَّ افْضَلَ زادِ الرَّاحِلِ الَيْكَ عَزْمُ إِرادَةٍ يَخْتارُكَ بِها، وَ قَدْ ناجاكَ بِعَزْمِ الإِرادَةِ قَلْبِی.

وَ أَسْأَلُكَ بِكُلِّ دَعْوَةٍ دَعاكَ بِها راجٍ بَلَّغْتَهُ أَمَلَهُ، أَوْ صارِخٌ الَيْكَ اغَثْتَ صَرْخَتَهُ، اوْ مَلْهُوفٌ مَكْرُوبٌ فَرَّجْتَ كَرْبَهُ، اوْ مُذْنِبٌ خاطِئُ غَفَرْتَ لَهُ، اوْ مُعافٍ اتْمَمْتَ نِعْمَتَكَ عَلَيْهِ، اوْ فَقِیرٌ اهْدَيْتَ غِناكَ إِلَيْهِ، وَ لِتِلْكَ الدَّعْوَةِ عَلَيْكَ حَقٌّ وَ عِنْدَكَ مَنْزِلَةٌ، الَّا صَلَّيْتَ عَلی‌ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ قَضَيْتَ حَوائِجِی حَوائِجَ الدُّنْیا وَ الاخِرَةِ.

وَ هذا رَجَبُ الْمُرَجَّبُ الْمُكَرَّمُ الَّذِی أَكْرَمْتَنا بِهِ، أَوَّلُ اشْهُرِ الْحُرُمِ، أَكْرَمْتَنا بِهِ مِنْ بَيْنِ الأُمَمِ، یا ذَا الْجُودِ وَ الْكَرَمِ، فَنَسْأَلُكَ بِهِ وَ بِاسْمِكَ الاعْظَمِ الاعْظَمِ الاعْظَمِ الْأَجَلِّ الاكْرَمِ الَّذِی خَلَقْتَهُ فَاسْتَقَرَّ فِی ظِلِّكَ فَلا يَخْرُجُ مِنْكَ الی‌ غَيْرِكَ، انْ تُصَلِّيَ عَلی‌ مُحَمَّدٍ وَ اهْلِ بَيْتِهِ الطَّاهِرِینَ، وَ تَجْعَلَنا مِنَ الْعامِلِینَ فِیهِ بِطاعَتِكَ وَ الامِلِینَ فِیهِ بِشَفاعَتِكَ.

اللَّهُمَّ وَ اهْدِنا الی‌ سَواءِ السَّبِیلِ وَ اجْعَلْ مَقِیلَنا عِنْدَكَ خَيْرَ مَقِیلٍ فِی ظِلٍّ ظَلِیلٍ، فَإِنَّكَ حَسْبُنا وَ نِعْمَ الْوَكِیلُ، وَ السَّلامُ عَلی‌ عِبادِهِ الْمُصْطَفَيْنَ وَ صَلاتُهُ عَلَيْهِمْ اجْمَعِینَ، اللَّهُمَّ وَ بارِكْ لَنا فِی يَوْمِنا هذا الَّذِی فَضَّلْتَهُ وَ بِكَرامَتِكَ جَلَّلْتَهُ وَ بِالْمَنْزِلِ الْعَظِیمِ الأَعْلَی انْزَلْتَهُ، صَلِّ عَلی‌ مَنْ فِیهِ الی‌ عِبادِكَ ارْسَلْتَهُ وَ بِالْمَحَلِّ الْكَرِیمِ احْلَلْتَهُ.

اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَيْهِ صَلاةً دائِمَةً تَكُونُ لَكَ شُكْراً وَ لَنا ذُخْراً، وَ اجْعَلْ لَنا مِنْ‌ أَمْرِنا يُسْراً، وَ اخْتِمْ لَنا بِالسَّعادَةِ الی‌ مُنْتَهی‌ آجالِنا، وَ قَدْ قَبِلْتَ الْيَسِیرَ مِنْ أَعْمالِنا وَ بَلِّغْنا بِرَحْمَتِكَ افْضَلَ آمالِنا انَّكَ عَلی‌ كُلِّ شَيْ‌ءٍ قَدِیرٌ وَ صَلَّی اللَّهُ عَلی‌ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ.

شرح بخشی از دعای حضرت موسی‌بن‌جعفر علیه‌السلام

«يامَنْ أَمَرَ بِالعَفْوِ وَالتَّجاوُزِ وَضَمَّنَ نَفْسَهُ العَفْوَ وَالتَّجاوُزَ»؛ خداوند دو کار انجام داده است.

۱- خداوند از بندگانش خواسته و به آن‌ها امر فرموده که اگر کسی به شما ظلم کرد در این حالت از طرف خداوند مأمور به گذشت هستید و این یک امر الهی است. این راهکار در مسئله «زن و بچه» و «زن‌و‌شوهری» مثلاً در مواقعی که زنی از مردی ظلمی ببیند یا بالعکس بسیار خوب است.

۲- این‌طور نیست که خداوند فقط از بندگانش خواسته باشد که این کار را انجام دهند؛بلکه خداوند آن را برای خودش نیز تضمین کرده است نه این‌که فقط خواسته باشد؛ «ضَمَّنَ نَفْسَهُ» از ضمانت است؛ یعنی برای شما ضمانت کرده که اگر بیایی من عفو می‌کنم و می‌گذرم.

«يامَنْ عَفا وَتَجاوَزَ اعْفُ عَنِّي وَتَجاوَزْ يا كَرِيمُ، اللّهُمَّ وَقَدْ أَكْدى الطَّلَبُ»؛ خدایا! من خیلی به این در و آن در زدم؛ و از افراد بسیاری درخواست کردم ولی فقط من را به‌زحمت انداختند و طلبم بر سر جای خود باقی مانده است.

«وَأَعْيَتِ الحِيلَةُ وَالمَذْهَبُ»؛خدایا هرچه حیله می‌کنم و به راه‌های مختلف می‌روم تا مشکلم درست شود، درست نمی‌شود.

وَدَرَسَتِ الامالُ؛ آمال به مفهوم آرزوها است. مثلاً آرزو دارم که فلانی کارم را درست کند و نزدش هم می‌روم اما درست نمی‌شود. تمامی آرزوهایم کهنه‌شده و از بین رفته است.

وَانْقَطَعَ الرَّجاءُ؛امیدم به‌کلی از غیر تو قطع‌شده است و هیچ امیدی نیز برای من باقی نمانده تا جای دیگری بروم.

«إِلاّ مِنْكَ»؛ وقتی شما از خدا چیزی بخواهی و انتظار داشته باشی که خدا حاجتت را روا کند باید به کلی دستت را از غیر خدا بشویی؛ و بگویی فقط خداوند است که کار من را به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم درست می‌کند. یعنی فرقی نمی‌کند و حالم به نحوی است که می‌فهمم نباید جای دیگری بروم.

«وَحْدَكَ لاشَرِيكَ لَكَ، اللّهُمَّ إِنِّي أَجِدُ سُبُلَ المَطالِبِ إِلَيْكَ مُشْرَعَةً وَمَناهِلَ الرَّجاءِ لَدّيْكَ مُتْرَعَةً وَأبْوابَ الدُّعاءِ لِمَنْ دَعاكَ مُفَتَّحَهً وَالاِسْتِعانَةَ لِمَنْ اسْتَعانَ بِكَ مُباحَةٌ، وَأعْلَمُ»؛ «اعلم» به معنای یقین دارم، است. منظور علم یقینی است و مقصود فقط یک دانش ‌نیست.

«أَنَّكَ لِداعِيكَ بِمَوْضِعِ إِجابَةٍ»؛ خدایا! من به‌یقین رسیده‌ام که اگر کسی تو را از روی صداقت بخواند و چشمش جز به دست‌تو به دست دیگری نباشد [تو او را اجابت می‌کنی]. چون خدا می‌گوید: تو به‌دروغ می‌گویی که من را می‌خوانی و از من می‌خواهی! تو دلت جای دیگری است! چرا دروغ می‌گویی؟ این جمله زمانی درست است که واقعاً و صددرصد به این مطلب در دلت باور داشته باشی که فقط خداوند روا کننده حاجت‌ها است. من یقین دارم اگر کسی از روی صداقت در خانۀ تو بیاید و تو را واقعاً و نه از روی نفاق و حیله بخواند، اجابتش می‌کنی. چون خداوند حیله‌باز نیست؛ ما ممکن است بتوانیم سر مخلوقی کلاه بگذاریم ولی آیا خداوند نیز حیله‌باز است؟ آیا ما می‌توانیم سر خداوند حیله بگذاریم؟

«وَلِلْصَّارِخِ إِلَيْكَ بِمِرْصَدِ إِغاثَةٍ»؛ صارخ، فریاد کنندۀ با تمام وجود است. صرخه دارد؛ داد می‌زند؛ فریاد می‌زند؛ استغاثه می‌کند؛ دستش از همه‌جا بریده‌شده است؛ لذا چنین حالی پیدا‌کرده و خدا هم به فریادش می‌رسد.

«وَأَنَّ فِي اللَّهَفِ إِلى جودک وَالضَّمانِ بِعِدَتِكَ عِوَضا مِنْ مَنْعِ الباخِلِينَ وَمَنْدُوحَةً عَمَّا فِي أَيْدِي المُسْتَأْثِرِينَ، وَأَنَّكَ لاتَحْتَجِبُ عَنْ خَلْقِكَ إِلاّ أَنْ تَحْجُبَهُمُ الاَعْمالُ دُونَكَ»؛ مضامین این دعا، دارای معارف بسیاری است. خدایا من یقین دارم که اصلاً حجابی بین من و تو نیست. ولی پرده را چه کسی درست کرده است؟ اعمال زشت ما حائل، پرده و حجاب شده است و الا خداوند که حجاب ندارد.

«وَقَدْ عَلِمْتُ أَنَّ أَفْضَلَ زادِ الرَّاحِلِ إِلَيْكَ عَزْمُ إِرادَةٍ يَخْتارُكَ بِها وَقَدْ ناجاكَ بِعَزْمِ الاِرادَةِ قَلْبِي»؛ آقاجان ببینید؛ وقتی دعا می‌خوانی باید بفهمی که به خداوند چه می‌گویی! این جمله خیلی معنا دارد. خیلی به نظرشان کارهایی می‌کنند، بسیار نماز می‌خوانند و بسیار روزه می‌گیرند تا خود را به تو نزدیک کنند؛ ولی من چه! این ادعیه از ائمه به دست ما رسیده و ایشان نیز اهل معرفت و عارف کامل هستند.
ببینید که در جملۀ «أَفْضَلَ زادِ الرَّاحِلِ» چه مطلبی را می‌خواهد بگوید. «زاد» به مفهوم توشه است. شما وقتی می‌خواهی به مسافرت بروی باید پول و توشه‌ای داشته باشی. همین‌طوری که نمی‌شود به مسافرت رفت. حال ما نیز می‌خواهیم پیش خدا برویم؛ چکار کنیم و برای خودمان چه توشه‌ای برداریم تا خدا خوشش بیاید و ما را بپذیرد. می‌فرماید: من به تجربه متوجه شده‌ام که «عزم و اراده» بهترین و بالاترین توشه‌ برای شخصی است که می‌خواهد به سوی خدا مسافرت کند، سفر الی الله داشته باشد و سالک الی الله باشد. خوب توجه بفرمایید یک اراده قوی می‌خواهد! سالک حتماً باید این اراده را در دلش داشته باشد. خدا که بازیچۀ شما نیست! شما می‌خواهی به سوی خدا بروی؛ خدا را می‌خواهی پیدا کنی؛ می‌خواهی بندۀ مقرب خدا شوی! پس باید در این راه، اراده و تصمیمت را قوی کنی تا او ببیند که تو واقعاً آمده‌ای تا او را پیدا کنی‌.

«عَزْمُ إِرادَةٍ يَخْتارُكَ بِها»؛ اگر هزار جور نماز و روزه بخوانی ولی این اراده در دلت ضعیف باشد و یک پایت به جلو و یک پایت به عقب باشد؛ با این حال تردید، شک، شبهه، تنبلی و سستی نمی‌توانی خدا را پیدا کنی! اگر تمام عمرت را هم خرج کنی، فایده‌ای نخواهد داشت. لذا می‌فرماید که حتماً باید روی اراده کار کنی و آن را پیدا و اختیار کنی.

«وَقَدْ ناجاكَ بِعَزْمِ الاِرادَةِ قَلْبِي»؛ حال ببینیم که آیا این اراده را داریم نه؟ امام می‌فرماید: من دارم و هر بندۀ خدایی که اهل جد و جهد و کوشش باشد نیز باید بگوید که من هم آن را دارم. به دلم نگاه می‌کنم و می‌بینم که در دل من این عزیمت، همت و ارادت تو راسخ و ثابت شده است. خدایا دیگر چه می‌خواهی؟

«وَأَسْأَلُكَ بِكُلِّ دَعْوَةٍ دَعاكَ بِها راجٍ بَلَّغْتَهُ أَمَلَهُ أَوْ صارِخٍ إِلَيْكَ أَغَثْتَ صَرْخَتَهُ أَوْ مَلْهُوفٍ مَكْرُوبٍ فَرَّجْتَ كَرْبَهُ أَوْ مُذْنِبٍ خاطِيٍ غَفَرْتَ لَهُ أَوْ مُعافىً أَتْمَمْتَ نِعْمَتَكَ عَلَيْهِ أَوْ فَقِيرٍ أَهْدَيتَ غِناكَ إِلَيْهِ وَلِتِلْكَ الدَّعْوَةِ عَلَيْكَ حَقُّ وَعِنْدَكَ مَنْزِلَةٌ إِلاّ صَلَّيْتَ عَلى مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ»
افرادی در بین بندگانت هستند که با حقیقت و صداقت نزد تو می‌آیند و به تو استغاثه می‌کنند؛ کرب و غمشان را به درب خانۀ تو می‌آورند؛ گناهانشان را به درب خانۀ تو می‌آورند؛ وقتی مریض می‌شوند برای عافیت به نزد تو می‌آیند؛ فقیری هم هست که درب خانۀ تو می‌آید و به این فقیر غنای خودت را می‌دهی؛ این غنا به این نحو نیست که یک دفعه سرمایه‌دارش کند؛ عزیز من ببینید، غنای قلبی به مراتب از غنای مادی بیشتر است. مثلاً فردی با وجود این‌که این‌قدر پولدار و میلیاردر است ولی باز هم دلش فقیر است و هنوز هم طمع دارد. ولی یکی هم چیزی ندارد ولی دلش پر از غنای الهی است؛ و چشم و دلش سیر است؛ سپس می‌فرماید که تو این‌ها را به فقرایی که فقیر الهی هستند و به درب منزلت می‌آیند هدیه کردی. حالا این همه دعا و این هم دعا‌کننده که در این ایام به دعا مشغول هستند و به درب خانۀ تو می‌آیند و تو هم به دعای آن‌ها نگاه می‌کنی و برای آن‌ها مرتبه و منزلتی قائل شده‌ای و به آن‌ها توجه داری؛ من تو را به این بندگانت قسم می‌دهم که بیایی و درودت را بر پیامبر و آل محمد بفرستی.

«وَقَضَيْتَ حَوائِجِي حَوائِجَ الدُّنْيا وَالآخرةِ»؛ تو که این همه بندگان خوب داری بیا و با صلوات بر محمد و آل محمد نگاهی به من بینداز و همانند آن‌ها حاجت‌های مرا نیز روا ساز.

«وَهذا رَجَبٌ المُرَجَّبِ المُكَرَّمِ»؛ این دعا برای امروز است و ما هنوز در ماه رجب هستیم و هنوز سه روز از این ماه باقی مانده است. عزیزان مثل چنین روزی، سفر امام حسین شروع می‌شود. همه مورخین نوشته‌اند که حرکت امام حسین به همراه خاندان و افرادی که در نظر گرفته بودند از مدینۀ منوره به سوی مکه و از مکه به سوی کربلا در چنین روزی بوده است.

«فَنَسْأَلُكَ بِهِ وَبِاسْمِكَ الأَعْظَمِ الأَعْظَمِ الأَعْظَمِ الاَجَلِّ الاَكْرَمِ الَّذِي خَلَقْتَهُ فَاسْتَقَرَّ فِي ظِلِّكَ فَلا يَخْرُجُ مِنْكَ إِلى غَيْرِكَ»؛ آقا! اسماء الهی مخلوق خدا است؛ صفت الهی مخلوق خدا است؛ آیا ما از اسم اعظم بالاتر داریم؟ در این دعا می‌فرماید: « خَلَقْتَهُ»؛ اگر این‌طور است پس یک عارف کامل نیز می‌تواند مظهر این اسماء و صفات قرار بگیرد.

«فَاسْتَقَرَّ فِي ظِلِّكَ فَلا يَخْرُجُ مِنْكَ إِلى غَيْرِكَ»؛ البته این‌ها در ذاتش جمع شده است و از او بیرون نمی‌رود.

«اللّهُمَّ وَبارِكْ لَنا فِي يَوْمِنا هذا»؛ خدایا این روز را برای ما مبارک گردان.

«الَّذِي فَضَّلْتَهُ»؛ روزی که بر روزهای دیگر سال برتری دادی.

لینک کوتاه : https://www.komeily.com/?p=22359