متن بیانات+ شرح الهی‌نامه

الهی نامه خواجه عبدالله انصاری / شرح بخشی از الهی نامه توسط آیت الله کمیلی خراسانی

عزیزان، سیر و سلوک، مرتبه به مرتبه است و در سیر تفاوت‌هایی وجود دارد. درجات همه یکسان نیست. شما باید به درجۀ خود قانع باشید.

الهی نامه خواجه عبدالله انصاری

بسم الله الرحمن الرحیم

بیانات حضرت آیت الله کمیلی خراسانی در شرح

الهی‌ نامه خواجه عبدالله انصاری

خواجه عبدالله انصاری می‌فرماید: «یاران از وقت بیش می‌خواهند و از قسمت بیش می‌خواهند و آنِ دیگران را از خویش می‌خواهند. از این است که می‌کاوند و نمی‌یابند.»

شرح عبارت «یاران از وقت بیش می‌خواهند.»

مقصود آن است که یاران و دوستان از وقت خود بیش‌تر می‌خواهند. حال آنکه در راه سیر و سلوک، هر ذکر و حالی یک وقتی دارد. اما چون نگاهشان به آینده است لذا بیش‌تر از وقت فعلی و حاضر می‌خواهند. آیا صحیح است آن برادر و خواهر سالکی که در پله‌های اول سیر و سلوک است، نگاهش به انتهای راه باشد؟ آیا صحیح است به جای بهره‌مند شدن از فیض دقایقی که در آن هستید مانند لحظه‌ای که در جلسه هستید، این دقایق را کنار بگذارید و به سراغ آینده و آنچه که هنوز نیامده است بروید. آینده که هنوز نیامده است و گذشته نیز زمانش سپری شده است، بهرۀ شما فقط از دقایقی است که در آن هستید و باید غنیمتش بشمارید. لذا طبق فرمایش خواجه، ایشان متوجه نیستند و از وقت خود بیش‌تر می‌خواهند و این اشکال اول است.

شرح عبارت «آن دیگران را از خویش می‌خواهند.»

خواجه در جملۀ دوم که اشکال دوم است، می‌فرمایند: «آنِ دیگران را از خویش می‌خواهند.» اگر در جلسه‌ای حضور دارید که دیگران نسبت به شما در مرتبۀ بالاتری هستند و حال بهتری دارند، چرا رسیدن به آن مراتب را آرزو می‌کنید؟ چرا وقتی به آن مرتبه و حال نرسیده‌اید، مراتب بالاتری را که دیگران دارند به زور برای خودتان طلب می‌کنید؟

همان‌طور که رزق مادی تقسیم می‌شود، رزق معنوی نیز تقسیم می‌شود. شما باید به اندازۀ خود قانع باشید و تقلا نکنید. نگوئید چون دیگران این‌گونه‌ هستند پس ما هم باید اینگونه باشیم. این مسئله موجب از دست رفتن حال تدریجی شما و افراط در عبادات و برنامه‌ها می‌شود به نحوی که موجب بازماندن از کار اصلی‌تان می‌شود. ممکن است تمامی افرادی را که با آن‌ها سر و کار دارید همانند همسر، فرزند، همکار و… را مزاحم خود ببینید. چون تصور می‌کنید که باید این راه تدریجی را با عجلۀ بسیار و افراطی‌گری یک شبه طی نمائید .

شرح عبارت «از قسمت بیش می‌خواهند.»

خواجه در جمله‌ای دیگر که سومین اشکال است، می‌فرمایند: «از قسمت بیش می‌خواهند.» این جمله متفاوت از جملۀ اول است. مقصود خواجه از جملۀ اول آن است که شما می‌بایست ملاحظۀ همین وقت را داشته باشید نه اوقات گذشته یا آینده را. باید از آن ساعتی که در آن هستید، بهره ببرید لذا از این کلام تعبیر می‌شود که صوفی ابن الوقت است. اما خواجه در جملۀ سوم مطلب دیگری را می‌خواهد بگوید. اینجا قسمت هم دخالت دارد. همانطور که ارزاق مادی از جانب خداوند تقسیم شده، ارزاق معنوی نیز تقسیم شده است. نباید بیش‌تر از تقدیر و قسمت طلب نمائید. چون باعث می‌شود که به زحمت بیافتید. یعنی همان مشکلی که قبلاً بیان نمودم اتفاق می‌افتد. بعضی در این راه با افراطی‌گری خود را زده می‌کنند، خانواده و همه را به رنج و زحمت می‌اندازند و سرانجام نیز از کار باز می‌مانند. پس نباید از وقت و مراتبی که خداوند نصیب دیگران نموده است، بیشتر بخواهید و به آن‌ها حسادت کنید. همانطوری که در مسائل مادی، حسادت است در مسائل معنوی نیز حسادت و رقابت وجود دارد. بعضی چشم دیدن عده‌ای را ندارند. مثلاً به حال معنوی خوب، حال بکائی یا مکاشفات رفیقشان حسادت می‌کنند. نکتۀ دیگر اینکه باید در سیر و سلوک به قسمت الهی پایبند باشید و بیشتر از آنچه قسمت شده نخواهید. بدانید که به این تقسیم و قسمت در نظر گرفته شده، محکومید و باید به آن راضی باشید. از طرفی وقتی پلۀ اول را نساخته‌اید چگونه می‌توانید به پله بعدی بروید؟ ابتدا پلۀ اول را خوب بسازید و بنائی کنید سپس به پله‌های بالاتر بروید. این هم مشکلی است که بعضی از رفقا با آن مواجه هستند.

شرح عبارت «این است که می‌کاوند و نمی‌یابند.»

خواجه در خاتمۀ کلامش می‌فرماید: «این است که می‌کاوند و نمی‌یابند. کاویدن به مفهوم کاوش کردن است. یعنی با وجود سعی و تلاش به جایی نمی‌رسند و زمین می‌افتند. سعی، تلاش، تقلا و شتاب زدگی می‌کنند و از کار اصلی نیز باز می‌مانند. به منظور بهره‌مندی درست از سعی و تلاش خودتان باید ملاحظۀ وقت را بکنید، به دیگران حسادت نورزید و کاری به کار دیگران نداشته باشید. در جلسات به خود بیندیشید و از قسمت الهی نیز بیش‌تر نخواهید و به آن مقداری که خداوند لطف نموده است راضی باشید. اگر با خواندن دعا و نماز حالی پیدا کردید همان را حفظ کنید تا از دست نرود. مدام آرزو نکنید که چون فلانی این‌طور است پس من هم باید آن‌طور باشم. تا سعی نکنید به جایی نمی‌رسید. به قول شاعر سعی نابرده در این راه به جایی نرسی. «لیس للانسان الا ما سعی». سعی و تلاش نیز به همان میزانی است که برداشت می‌کنید. نه اینکه مدام خودتان را به این در و آن در بزنید و آنچه را هم که دارید از دست بدهید. بعضی به علت داشتن طمع و آرزوی بیش‌تر مدام به فکر این استاد و آن استاد هستند! مدام به فکر این جلسه و آن جلسه هستند! این‌که فلان استاد در فلان جلسه چه می‌گوید و … همان حرف‌هایی که بعضی می‌زنند.

عزیزان شما باید استاد، جلسه و رفیقی را که پیدا کرده‌اید، حفظ کنید در غیر این صورت علاوه بر از دست دادن آن‌ها چیزی را هم بدست نخواهید آورد. بعد هم که تأسف می‌خورید باید خودتان را مقصر بدانید و به گردن دیگران نیندازید. مؤمن باید زیرک باشد. «المومن کیس الفطن الحذر»، باید رند باشید، گول ظواهر را نخورید، سرتان را پایین بیاندازید و بروید . لذا اکنون که خداوند راهی را نشانتان داده است و برنامه و استاد دارید، سرتان را پایین بیاندازید و راهتان را بروید. امیدوارم که رفقا به این مسئله توجه داشته باشند. این حرف بنده نیست بلکه حرف بزرگان اهل طریقت است. همانطور که از خواجه عبدالله مطالبی گفته شد به این نکته توجه داشته باشید و برای خودتان دستورالعمل قرار دهید.

معرفی کتاب صد منزل دل

نوشته حضرت آیت الله کمیلی خراسانی حفظه الله

کتاب «صد منزل دل»، شرح روان و آسان کتاب منازل السائرین خواجه عبدالله انصاری نوشته حضرت آیت الله کمیلی خراسانی «حفظه الله» که به چاپ رسید. این کتاب از جدیدترین تألیفات این استاد عرفان و اخلاق حوزه علمیه است. (برای مطالعه کامل از اینجا وارد شوید.)

لینک کوتاه : https://www.komeily.com/?p=21615

مطالب مشابه

مجموعه سخنرانی‌های آیت الله کمیلی خراسانی «حفظه الله» در ماه ذی القعده

بسته صوتی شرح کوتاه ادعیه روزانه ماه مبارک رمضان

آشنایی با آرا و اندیشه‌های آیت‌الله محمدصالح کمیلی خراسانی؛ پیوند فقه، عرفان و حماسه(PDF)

بسته صوتی نیمه شعبان المعظم

در باب تفاوت عرفان و تصوف

راه رسیدن به عشق الهی

شریعت و فرقه های نوظهور

سخنرانی‌های آیت الله کمیلی خراسانی «حفظه الله»-فاطمیه ۱۴۴۵ و ۱۴۴۶

بسته صوتی استاد کمیلی در ماه ربیع‌ الاول

مجموعه سخنرانی‌های آیت الله کمیلی خراسانی «حفظه الله» در ماه ذی الحجه