بروز حالات مختلف برای سالکین

حالات مختلف برای سالکین

(برای سالک الی الله ممکن است به مناسبتی، حالاتی بروز کند)؛ مثلا در طول چله نشینی و گرفتن اربعین، یا در اوقات خلوت؛ فرض کنید سالک به قبرستان رفته و میتی را دیده و حالتی برایش به وجود آمده است؛ اگر این حالت‌ها در ما پیدا شد، (باید از قبل به خصوصیات آن آگاه و آماده باشیم)؛ البته این (حالات) مقدماتی دارد: از خلسه و مکاشفه و (ورود به) عالم مثال و تمثل و… کم کم شروع می شود و به طور جزیی جزیی برای سالک پیش می‌آید تا آن مرتبه اعلای آن؛

بعضی ها (مراتب بالای از این حالات را) داشتند؛ مثلا مرحوم استاد (سید هاشم حداد از این حالات) داشتند که در کتاب روح مجرد نیز آمده است؛ این‌که ایشان گاهی به خلع روح می‌رفتند، و چه بسا تا روح برگردد و سیر کند، ممکن است برای بعضی‌ها ساعت‌ها طول بکشد و ممکن است حتی وقت نمازشان هم از دست برود!

(ممکن است) کسانی که جزء اطرافیان عارف نیستند، فکر کنند که او از دنیا رفته است؛ یا اگر خانواده آن شخص عارف به حال او متوجه نباشند، حتی ممکن است او را بردارند ببرند غسالخانه و فکر کنند او دیگر مرده و تمام کرده است! لذا ما باید خیلی متوجه باشیم تا اگر این حالات برای ما به وجود آمد، (آمادگی داشته باشیم)؛

آن سالکی که خانمش هم اهل سیروسلوک است و باهم دارند سیروسلوک می‌کنند، (آمادگی بیشتری دارند)، ولی اگر سالکی خانمش اهل سیروسلوک نیست، باید او را نسبت به بعضی احوالی که (ممکن است) برای او رخ دهد، آگاه نماید، تا احتمالا همسرش طور دیگری برداشت نکند؛

فلاسفه‌ای مثل افلاطون و ارسطو حالت خلع روح از بدن را داشتند؛ برای علمایی مثل شیخ بهایی رضوان الله علیه، مرحوم میرداماد، یا همان‌طور که گفته شد برای حضرت استاد (مرحوم حداد)، مرحوم قاضی و… (این حالات وجود داشته است)؛

البته این (حالات متفاوت) یک امر عادی برای اهل سلوک است که این حالات برای آن‌ها رخ می‌دهد، ولی برای بعضی‌ها این حالات خیلی جزیی (و مقدماتی) است و برای بعضی‌ها کلی (و قوی‌تر) است و کم و زیاد دارد و (برای آن‌ها که قوی‌تر است، این حالات) بیشتر از فنای در توحید و فنای در ذات پیش می‌آید؛

اگر کسی به مراتب پایانی سیروسلوک دست یافته باشد، یکی از آثار فنا همین مساله (خلع روح از بدن) است که برای شخص رخ می‌دهد و اینها (نشانه) خوب و بشارت و نویدی است که نشان می‌دهد شخص در این راه رشد و پیشرفت کرده است؛ لذا نباید برای او این مساله عجیب و سنگین باشد که بخواهد از زیرش فرار کند.

وقتی (سالک) در این راه آمده و تسلیم این مسایل روحی شده و در راه فنا و رسیدن به بقا است، باید این خواص (حالات) سلوکی را در خودش پیدا کند؛ این موضوع مشکلی ندارد که احتمالا بخواهد باعث ترس و نگرانی ما شود و ترس و خوفی در نفس‌مان از این قضایا که اتفاق می‌افتد، داشته باشیم و آنرا چیز بزرگی برای خودمان ترسیم کنیم؛ نه اینها (در سلوک عادی) است، باید مقاومت کرد و وقتی پیش آمد، نباید زود از آن فرار کرد؛ هرچه بتواند باید مقاومت کند تا روحش گشاده‌تر و قوی‌تر شود.

حال وقتی این خلع روح از بدن برای سالک که در غیبیات در حال سیر است، (به وجود آمد)، به مطالب علمی تازه ای هم دست پیدا می‌کند، یعنی وقتی روحش رفت در عالم غیب، آنجا او را از مغیبات آگاه می‌کنند؛

در این شب جمعه یکی دو روایت از ارواح می خوانم ببینید که به چه صورت است این تلاقی ارواح با همدیگر و نشانه چیست؟ (گاهی حتی) ارواح انبیا و اولیاء و صلحا با روح این سالک (که از بدن خلع شده است)، با هم ملاقات می‌کنند؛ مخصوصا در شب‌های جمعه، و بعد از حال همدیگر آگاه می شوند.

در حالات امیرالمؤمنین حضرت علی (علیه السلام) نوشته شده است -که البته این اختصاص به امام معصوم ندارد- که حضرت می رفتند با اموات سخن می‌گفتند؛ حال وقتی روح (سالک) تزکیه و تصفیه و شفاف شد، این روح می طلبد که با ارواح سخن بگوید، صحبت کند، اطلاع پیدا کند از عالم غیب، اطلاع پیدا کند از عالم ارواح، وگرنه ما برای چه در عالم روح، سیر و سلوک می‌کنیم باید از خواص روح مطلع بشویم؛ لذا یک علومی و مطالب بسیار تازه و جدیدی برای سالک در این راه پیدا می شود و به آن دست پیدا می‌کند که در اثر همین خلع روح از بدن است؛ چون با یک ارواح شفافی در ارتباط می‌شود و از آن‌ها مسائل روحی و غیبی را تلقی می‌کند و روحش تعالی پیدا می کند؛ پس وقتی یک چنین مطالب مقدس و والایی را از این خلع روح استفاده می‌کنیم، چرا باید از آن گریزان باشیم؟

حتی برای بعضی که خیلی هم در این راه نبودند، آمدند به ما گفتند که برای ما همچنین مسائلی پیش آمده و تعریف می‌کنند که حتی در بیداری روحم تا کجا و کجا رفته و من ترسیدم و وحشت کردم! این وحشتی ندارد.

حال شروع می‌کنیم به روایاتی از شب‌های جمعه که اشاره به این معانی دارد:

در کتاب شریف کافی و در کتاب شریف بصائر الدرجات روایت‌های زیادی در این خصوص هست که هم از امام صادق (علیه السلام) و هم از بقیه ائمه (علیهم السلام) است؛ که امام صادق(علیه السلام) فرمودند:

«إِنّ لَنَا فِی لَیَالِی الْجُمُعَهِ لَشَأْناً مِنَ الشّأْنِ»؛ شب‌های جمعه که می رسد برای ما یک شانی پیدا می‌شود، یک مطالب تازه ای به آن دست می یابیم. جمعه که می دانید سید الایام است، شب جمعه امتیاز دارد نسبت به بقیه شب‌ها؛ وقتی انسان، وارد شب جمعه و روز جمعه می شود،(به ویژه) سالک نیز احساس می کند که از لحاظ زمانی، زمان مقدسی است، لذا برای شب‌ها و روزهای جمعه اعمال و تعبدات خاص و اذکار خاصی وارد شده است.

ابو یحیی می گوید که من از حضرت سوال کردم که جانم به فدایتان آقا «وَ مَا ذَلکَ الشّأْنُ؟» این شأن چیست: فرمودند: به ارواح انبیاء گذشته و ارواح اوصیاء گذشته و روح امامى که زنده است و در میان شما است اجازه دهند و اعلام کنند که آن‌ها را به آسمان برند تا برابر عرش پروردگارشان، و هفت دور بدان طواف کنند و نزد هر کدام از ستون‌هاى عرش دو رکعت نماز بخوانند و سپس آن‌ها را به بدن‏هاى خود برگردانند که در آن بودند، و انبیاء و اوصیاء لبالب از شادى شوند و امامى که در میان شما است به مانند انبوه فراوانى در دانش او افزوده شود.

متن عربی حدیث:

حَدّثَنِی أَحْمَدُ بْنُ إِدْرِیسَ الْقُمّیّ وَ مُحَمّدُ بْنُ یَحْیَى عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیّ‏ٍ الْکُوفِیّ عَنْ مُوسَى بْنِ سَعْدَانَ عَنْ عَبْدِ اللّهِ بْنِ أَیّوبَ عَنْ أَبِی یَحْیَى الصّنْعَانِیّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللّهِ ع قَالَ قَالَ لِی یَا أَبَا یَحْیَى إِنّ لَنَا فِی لَیَالِی الْجُمُعَهِ لَشَأْناً مِنَ الشّأْنِ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاکَ وَ مَا ذَاکَ الشّأْنُ قَالَ یُؤْذَنُ لِأَرْوَاحِ الْأَنْبِیَاءِ الْمَوْتَى ع وَ أَرْوَاحِ الْأَوْصِیَاءِ الْمَوْتَى وَ رُوحِ الْوَصِیّ الّذِی بَیْنَ ظَهْرَانَیْکُمْ یُعْرَجُ بِهَا إِلَى السّمَاءِ حَتّى تُوَافِیَ عَرْشَ رَبّهَا فَتَطُوفَ بِهِ أُسْبُوعاً وَ تُصَلّیَ عِنْدَ کُلّ قَائِمَهٍ مِنْ قَوَائِمِ الْعَرْشِ رَکْعَتَیْنِ ثُمّ تُرَدّ إِلَى الْأَبْدَانِ الّتِی کَانَتْ فِیهَا فَتُصْبِحُ الْأَنْبِیَاءُ وَ الْأَوْصِیَاءُ قَدْ مُلِئُوا سُرُوراً وَ یُصْبِحُ الْوَصِیّ الّذِی بَیْنَ ظَهْرَانَیْکُمْ وَ قَدْ زِیدَ فِی عِلْمِهِ مِثْلُ جَمّ الْغَفِیرِ

(اصول کافى جلد ۱ صفحه: ۳۷۲)

لینک کوتاه : https://www.komeily.com/?p=3659