28 دسامبر, 2023

کد مطلب : 31233

درس خارج فقه حضرت آیت الله کمیلی خراسانی

مباحث فقهی- سقط جنین- جلسه هفدهم

ادامه استدلال به روایات برای تقدم جان مادر

مباحث فقهی-سقط جنین- جلسه هفدهم- ۱۴۰۲/۰۲/۱۷

موضوع: ادامه استدلال به روایات برای تقدم جان مادر

روایت سوم: «روى الحسن بن محبوب عن علی بن رئاب عن أبی بصیر قال: سألت أبا جعفر‌ (ع) عن‏ رجل‏ قتل‏ مجنونا قال إن کان أراده فدفعه عن نفسه فقتله فلا شیء علیه من قود و لا دیه و یعطى ورثته دیته من بیت مال المسلمین قال فإن کان قتله من غیر أن یکون المجنون أراده فلا قود لمن لا یقاد منه و أرى أن على قاتله الدیه فی ماله یدفعها إلى ورثه المجنون و یستغفر الله‌ و یتوب إلیه »؛[۱] ابو‌بصیر می‌گوید: از امام باقر (ع) درباره مردی که دیوانه‌ای را به قتل برساند پرسیدم. فرمود: اگر دیوانه‌ای به او حمله کرده است و آن مرد از خودش دفاع کرده است و دیوانه به قتل رسیده است پس چیزی بر آن شخص نیست، دیه و قصاص ندارد و از بیت‌المال دیه‌اش را به ورثه او می‌پردازند، اما اگر بدون حمله دیوانه را کشته است قصاص ندارد ولی از مالش باید دیه را به ورثه او بدهد و استغفار کند و به سوی خدا برگردد.

بررسی سند: حسن بن محبوب: امامی، ثقه، جلیل من اصحاب الإجماع علی قول. علی بن رئاب: امامی، ثقه، جلیل.ابی بصیر: امامی، ثقه، جلیل، من اصحاب الإجماع و لیس بواقفی. سند صحیح است.[۲]

این روایت ظهور در این مطلب دارد که فرد می‌تواند برای دفاع از خودش، مجنون را بکشد؛ بنابراین سقط جنینی که روح در او دمیده شده اگر مزاحمتی برای مادر داشته باشد قابل کشتن هست، ولی این فرض موضوع ما نیست چون این بچه حالت هجومی برای مادر نداشته است تا مادر در مقام دفاع برآید. البته این روایت قضیه فی الواقعه است و نمی شود برای همه جا از آن استفاده کرد. در همین حدیث فرمودند: اگر بدون حمله‌ور شدنِ دیوانه، او را بکشد، باید دیه‌ انسان کامل را از مال خودش به وارثان مجنون پرداخت کند؛ زیرا در احکام فقهی، آدم سالم و عاقل را به جای مجنون قصاص نمی‌کنند؛ پس قصاص از او برطرف می‌شود.

اگر سقط جنین بعد از ولوج روح باشد و جنین ناقص‌الخلقه باشد سه صورت دارد:

۱٫ بعد از زایمان به هیچ عنوان ادامه‌ حیات برای جنین ناقص‌الخلقه وجود ندارد، در این‌جا قائل شدن به سقط جنین و حفظ جان مادر صحیح نیست؛ چون مرگ دست خداست شاید مادر زودتر بمیرد، انسان‌های سالم بدون هیچ مرضی ناگهان می‌میرند.

۲٫ بعد از زایمان جنین ناقص‌الخلقه مدت کوتاهی می‌تواند زندگی نماید، در این‌جا قائل شدن به سقط جنین و حفظ جان مادر صحیح نیست.

۳٫ بعد از زایمان جنین ناقص‌الخلقه مثل انسان های معمولی به زندگی خود ادامه می‌دهد، در این‌جا هم قائل شدن به سقط جنین صحیح نیست.

بنابراین برای جواز سقط جنین بعد از ولوج روح، ادله‌ی کافی برای ترجیح حفظ جان یک طرف وجود ندارد و تعلیل به ناقص‌الخلقه بودن و تام الخلقه بودن، صرفا استحسان بوده و حجیت ندارد.

و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین

[۱]. شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، ج‏۴، ص۱۰۳٫

[۲].درایه النور.

لینک کوتاه : https://www.komeily.com/?p=31233

مطالب مشابه

اطلاعیه برگزاری درس خارج فقه حضرت آیت‌الله کمیلی خراسانی در نیم سال دوم ۱۴۰۳

اطلاعیه برگزاری درس خارج فقه حضرت آیت‌الله کمیلی خراسانی در سال ۱۴۰۳

مباحث فقهی-سقط جنین- جلسه سی ام

مباحث فقهی-سقط جنین- جلسه بیست‌و‌نهم

مباحث فقهی-سقط جنین- جلسه بیست‌و‌هشتم

مباحث فقهی-سقط جنین- جلسه بیست‌و‌هفتم

مباحث فقهی-سقط جنین- جلسه بیست‌و‌ششم

مباحث فقهی-صید و ذباحه- جلسه شانزدهم

مباحث فقهی-صید و ذباحه- جلسه پانزدهم

مباحث فقهی-صید و ذباحه- جلسه چهاردهم

نظرات

کلام استاد

کلیپ صوتی

زیارت و دیدار حضرت صاحب الزمان (عج)

ویژه نامه

امام رضا علیه السلام، نماد فضیلت‌ها

تقویم سلوکی

اعمال ماه ذی القعده

مناسبات ماه ذی القعده

ماه ذى القعده ، نخستین ماه ازماههاى حرام است که در آنها جنگ، حتّى با دشمنان اسلام حرام است; مگر این که جنگ برمسلمین تحمیل شود (سه ماه دیگر از ماههاى حرام، ذى الحجّه، محرّم و رجب است) آتش بس در این چهار ماه وسیله اى براى آرامش جامعه و توفیق براى حجّ وعبادت، حلّ مشکلات اقتصادى و بازنگرى در امر جنگ و یافتن نقطه پایان براى آن و سپس مرهم نهادن بر زخم هاى جانکاه ناشى از آن است. ماهى است که زوّار خانه خدا از اطراف و اکنافِ جهان به سوى خانه خدا حرکت مى کنند، گروهى به مدینه مى روند و قبر پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله) و قبور ائمّه هدى(علیهم السلام) را زیارت مى کنند و آثار تاریخى که در جاى جاى این خاستگاه اسلامى وجود دارد را مى بینند و غرق لذّات روحانى مى شوند (هرچند نابخردان و جاهلان، بسیارى از این آثار عظیم و گرانقدر را از میان برده اند) گروه دیگرى راهى مکّه مى شوند و با انجام مناسک «عمره تمتّع» در انتظار مراسم بزرگ عبادى سیاسى حج مى نشینند و با طواف کعبه و شرکت درصفوف پرشکوه جماعت، روح و جانشان را تازه مى کنند . سیّد بن طاووس در فضیلت این ماه مى گوید: «ماه ذى القعده ماهى است که به هنگام شدّت و گرفتارى، زمان خوبى براى دعاست، و براى رفع ظلم و ستم و دعا بر ضد ظالم مؤثّر است. همچنین مى گوید: «این ماه «ماه اجابت دعاها» نامیده شده است; لذا باید اوقاتش را غنیمت شمرد و در آن روزه حاجت گرفت.