احادیث عرفانی/ بیانات آیت الله کمیلی/ بیانات اخلاقی/ بیانات عرفانی آيت الله كميلي/ شرح ادعیه و احادیث

4 آوریل, 2022

کد مطلب : 29017

متن بیانات+ارسال صوت

عظمت ماه مبارک رمضان

با فرا رسیدن اولین شب از شب‌های ماه رمضان، نسیم خوش ماه رمضان شروع به وزیدن می‌کند. این نسیم معنوی و ملکوتی را اهل الله و اهل صیام استشمام و درک می‌کنند. عیناً مانند نسیم و هوای بهاری که با آمدن بهار استشمام می‌شود.

بسم الله الرحمن الرحیم

دانلود فایل صوتی سخنرانی حضرت آیت الله کمیلی خراسانی دربارۀ عظمت ماه مبارک رمضان

تاریخ: ۱۳۹۲/۱۱/۳۰

مدت زمان: ۰۰:۳۰:۳۲

حجم فایل: ۶/۶ مگابایت

دانلود فايل صوتي

متن بیانات

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صل الله علی محمد و آله الطاهرین.

«یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا کُتِبَ عَلَیْکُمُ الصِّیَامُ کَمَا کُتِبَ عَلَی الَّذِینَ مِن قَبْلِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ». شَهْرُ رَمَضانَ الَّذی أُنْزِلَ فیهِ الْقُرْآنُ هُدیً لِلنَّاسِ وَ بَیِّناتٍ مِنَ الْهُدی وَ الْفُرْقانِ»

برای اهل سیر و سلوک دو ماه قبل از ماه رمضان یعنی ماه‌های رجب المرجب و شعبان المعظم ماه‌هایی برای آماده شدن قلب سالک برای ورود به شهر الله است. در تعظیم این ماه از آیات قرانی و احادیث شریف استفاده فراوانی شده است.

کتاب در دست بنده کتاب اقبال علی بن طاووس حلی است. حله استانی در کشور عراق است. حوزه علمیه عالمان دینی قبل از نجف اشرف در این شهر بوده است. سید علی بن طاووس از جمله این عالمان بزرگ است. وی کتاب اقبال و کتب دیگری را نوشته است. ایشان اهل حضور و مقامات توحیدی بوده و خدمت حضرت حجت «عجل الله تعالی فرجه الشریف» شرفیاب ‌شده بود.

حال حضور ایشان به نحوی بود که وقتی به اسم ذو الجلال الله می‌رسید بلافاصله جل جلاله می‌گوید. همان‌طوری که‌ ما در هنگام گفتن نام حضرت علی بلافاصله علیه السلام می‌گوییم.

همانند کتاب المراقبات آقا میرزا جواد آقای ملکی تبریزی رحمت الله که مربوط به اعمال تمام ماه‌های سال است وی نیز کتاب اقبال را دارد. به قطع یقین مرحوم آقا میرزا جواد، حالات مراقبه، بکاء و حضور خود را از کتاب اقبال گرفته است. وقتی از خود حالت مناجاتی انشاء می‌کند در مناجاتش از الفاظ و کلماتی استفاده می‌کند که مشابه کتاب اقبال سید علی بن طاووس است.

پیامبر اسلام در آخرین جمعه ماه شعبان خطبه معروفی ایراد فرمود. کلمات و سخنان درر بار حضرت در این خطبه در خصوص شأن و شئونات این ماه شریف است.

حدیث دیگری نیز مشابه این خطبه وارد شده که از شخص شخیص و شریف پیامبر اسلام «صلی الله علیه وآله» است.

شیخ مفید «رضوان الله تعالی علیه»، این حدیث را نقل فرموده است. مرقد مطهر این عالم در یکی از رواق‌های حرم مطهر حضرت موسی بن جعفر «علیه السلام» در کاظمین است.

وی از متقدمین علمای شیعه بوده است. در عصری زندگی می‌کرد که به زمان غیبت صغرای امام زمان «عجل الله تعالی فرجه الشریف» نزدیک بوده است.

شیخ مفید در کتاب آمالی بعد از ذکر چند راوی آورده است:

«عن عبداالله بن عباس بن عبدالمطلب انه سمع النبی یقول: إِنَّ الْجَنَّهَ لتجدد و تُزَیَّنُ مِنَ الْحَوْلِ إِلَى الْحَوْلِ لِدُخُولِ شَهْرِ رَمَضَانَ»

پیامبر اسلام در خصوص ماه رمضان می‌فرماید:

بهشت از یک سال پیش «من الحول الی الحول» قبل ورود به ماه مبارک رمضان خود را برای اهل الله آماده می‌کند و آرایش و زینت می‌دهد.

«فَإِذَا کَانَ أَوَّلُ لَیْلَهٍ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ هَبَّتْ رِیحٌ مِنْ تَحْتِ الْعَرْشِ یُقَالُ لَهَا: الْمُثِیرَهُ»

شب قدر نیز نسیم خوشی دارد که توسط اهل دل و اهل معنا احساس می‌شود.

«هَبَّتْ رِیحٌ مِنْ تَحْتِ الْعَرْشِ»؛ نسیم شب اول ماه از زیر عرش الهی شروع به وزیدن می‌کند.

«یُقَالُ لَهَا: الْمُثِیرَهُ»؛ اسم این نسیم «مُثِیرَه» است. مثیره در علم لغت به مفهوم به هیجان و به حرکت در آمده است. دل‌ها را متحول می‌کند.

«فَتَصْفِقُ أَوْرَاقَ أَشْجَارِ الْجِنَانِ، وَحِلَقَ مَصَارِیعِ أَبْوَابِ الْجِنَانِ، فَیُسْمَعُ لِذَلِکَ طَنِینٌ لَمْ یَسْمَعِ السَّامِعُونَ أَحْسَنَ مِنْهُ»؛

برگ‌های درختان بهشتی در اثر وزش این باد و نسیم در بهشت الهی به حرکت در می‌آید. «تَصْفِق» از دست زدن می‌آید. یعنی حال خوشی پیدا می‌کنند و به حرکت و هیجان در می‌آیند و یک طنین و آهنگ و آوازی ملکوتی از به هم خوردن برگ‌های درختان بهشتی شنیده می‌شود.

«لَمْ یَسْمَعِ السَّامِعُونَ أَحْسَنَ مِنْهُ»؛ هرگز چنین آهنگی را هیچ شنونده‌ای نشنیده است.

«وَتُزَیَّنُ الْحُورُ الْعِینُ حَتَّى یَقِفْنَ بَیْنَ شُرَفِ الْجَنَّهِ ، فَیُنَادِینَ»؛ حور العین کنار این درختان جمع شده و برای خود خواستگار طلب می‌کنند؛ یعنی به خواستگاری می‌روند و می‌گویند چه کسی می‌خواهد ما را بگیرد؟

«هَلْ مِنْ خَاطِبٍ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَیُزَوِّجَهُ»؛ خاطب به مفهوم خواستگار است. آیا کسی هست ما را از خدا بخواهد تا ما با او تزویج کنیم.

«ثم، فَیَقُلْنَ، یَا رِضْوَانُ مَا هَذِهِ اللَّیْلَهُ»؛ سپس نزد خازن بهشتی می‌روند.

جهنم دارای یک کلیددار، یک تولیت یا یک فرشته بهشتی است که مسئول طبقات جهنم است. ملائکه عذاب و رحمت داریم. رضوان از کلمه رضوان الهی گرفته شده و نام خزانه‌دار کل طبقات بهشت است؛ مالک نیز، خازن جهنم است.

حور العین نزد فرشته عظیم الهی می‌روند که طبقات بهشت در اختیار و مدیریت وی است.

می‌گویند: «یا رضوان»، این چه شبی است؟

«فَیُجِیبُهُنَّ بِالتَّلْبِیَهِ»؛ پس به آن‌ها جواب می‌دهد.

«یَا خَیْرَاتُ حِسَانُ هَذِهِ أَوَّلُ لَیْلَهٍ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ»؛ خیرات حسان نامی است که برای حورالعین در سوره الرحمن آمده است.

می‌گوید: این اولین شب از شب‌های ماه رمضان است.

«قد فتحت أَبْوَابُ الْجِنَانِ لِلصَّائِمِینَ»؛ درهای بهشت برای افرادی که توفیق روزه‌‌داری در این ماه را پیدا می‌کنند باز می‌شود. وای بر روزه‌خوارانی که حرمت این ماه را می‌شکنند و حرمتش را نگه نمی‌دارند و افطارشان علنی و یا پنهانی است.

کفاره بسیار بزرگی برای هرکس که حرمت این ماه را حفظ نکند و با روزه‌داران همراه نشود و خدایی ناکرده روزه این ماه را تحقیر نماید وضع شده است.

سپس رضوان بهشتی می‌گوید: درهای بهشتی برای صائمین گشوده شد.

«مِنْ أُمَّهِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ»؛ درهای بهشت برای امت اسلام در ماه رمضان باز شده است.

«قال و یَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ: یَا رِضْوَانُ، افْتَحْ أَبْوَابَ الْجِنَانِ، یَا مَالِکُ، أَغلقْ أَبْوَابَ الْجَحِیمِ عَنِ الصایمین»؛ از طرف خدا به رضوان بهشتی خطاب می‌شود: درهای بهشت را به روی روزه‌داران من باز کن و به مالک، تولیت جهنم گفته می‌شود: یا مالک درهای جهنم را به روی روزه‌‌‌داران ببند.

«یَا جِبْرِیلُ، اهْبِطْ إِلَى الأَرْضِ»؛ سپس از طرف خدا در ماه رمضان به جبرائیل روح الامین آن ملک اعظم و با قدرت الهی ماموریت داده می‌شود تا به زمین برود.

«َصَفِّدْ مَرَدَهَ الشَّیَاطِینِ وَغُلَّهُمْ بلاغْلالٍ»؛ «صفد»، به معنی بستن با غل و زنجیر است. به او گفته می‌شود: در زمین به سراغ شیاطین امرد و ممرد که بر خدا تمرد کرده‌ و رانده شده‌اند برو و آن‌ها را غل و زنجیر ببند تا به روزه‌داران نزدیک نشوند.

«ثُمَّ اقْذِفْ بِهِمْ فِی لُجَجِ الْبِحَار حَتَّى لا یُفْسِدُوا عَلَى أُمَّهِ حَبِیبِی صِیَامَهُمْ»؛ سپس آن‌ها را به لجه‌های دریاها بینداز تا به امت حبیب من نزدیک نشوند و روزه روزه‌داران را در ماه رمضان فاسد نکنند.

وَیَقُولُ اللَّهُ تبارک و تعالی فی کُلَّ لَیْلَهٍ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ ثَلاثَ مَرَّاتٍ»؛ در شب‌های ماه رمضان از شب اول تا شب آخر منادی الهی سه مرتبه صدا می‌زند:

«هَلْ مِنْ سَائِلٍ فَأُعْطِیَهُ سُؤْلَهُ؟ هَلْ مِنْ تَائِبٍ فَأَتُوب عَلَیْهِ؟ هَلْ مِنْ مُسْتَغْفِرٍ فَأَغْفِرَ لَهُ؟»؛ آیا کسی هست که به درگاهم بیاید و سؤال بپرشد تا به او پاسخ دهم؟ آیا کسی هست که از گناه دست بکشد تا توبه او را قبول کنیم؟ آیا کسی هست که طلب مغفرت کند تا او را بیامرزم؟

«مَنْ یُقْرِضُ الْمَلِیُّ غَیْرَ الْمُعْدَمِ؟ والْوَفِیُّ غَیْرَ الظَّالُمِ؟ و ان للَّه تعالی فِی آخر کُلِّ یوم مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ عِنْدَ الإِفْطَارِ أَلْفُ أَلْفِ عَتِیقٍ مِنَ النَّارِ»؛ با فرا رسیدن آخرین روز ماه رمضان به هزاران هزار شخص آزاده، برات از آتش جهنم داده می‌شود و آزاد می‌شوند. این نیز از برکات ماه مبارک است.

« وَإِذَا کَانَتْ لَیْلَهُ الْجُمُعَهِ و یَوْمُ الْجُمُعَهِ أَعْتَقَ فِی کُلِّ سَاعَهٍ مِنْهَا أَلْفَ الف عَتِیقٍ مِنَ النَّارِ وکُلَّهُمْ قَدِ اسْتَوْجَبَ الْعَذَابَ»؛ و در هر ساعت از ساعات شب و روز جمعه ماه رمضان، هزاران هزار (یعنی یک میلیون نفر) عتیق و آزاده که مستوجب عذاب الهی بودند از غضب و آتش خداوند آزاد می‌شوند.

البته اگر آزاد شوند به مفهوم آن نیست که تا آخر عمر آزادِ آزاد هستند. شما در این ساعت یک کار خیری انجام می‌دهی و کار خیر را همین ساعت می‌بینی. اگر کار بدی نیز انجام بدهی باز هم آن را می‌بینی.

روزه به شرطی باعث آزادی می‌شود که بعد از آن مرتکب گناهانی نشوی که کارهای خیرت سوزانده شود.

در روایت آمده: اگر خیرات و عبادتی انجام دادید کاری نکنید که بعد از آن تمام آن‌ها از بین برود.

«فَإِذَا کَانَتْ لَیْلَهُ الْقَدْرِ أَمَرَ اللَّهُ جِبْرِیلَ فَهبطَ فِی کتیبه مِنَ الْمَلائِکَهِ إِلَى الأَرْضِ»؛ با فرا رسیدن شب قدر ماه رمضان خداوند به جبرئیل امر می‌کند که از آسمان در کتیبه فرود بیاید.

کتیبه همانند تیپ در ارتش، مجموعه بزرگی از فرشتگان است که همراه جبرئیل از آسمان به زمین می‌آیند.

«وَمَعَهُ لِوَاءٌ أَخْضَرُ ، فَیَرْکِزُ اللِّوَاءَ عَلَى ظَهْرِ الْکَعْبَهِ»؛ پرچم سبزی در دست جبرئیل است که به پشت بام کعبه می‌زند.

«وَلَهُ سِتُّمِائَهِ جَنَاحٍ مِنْهَا جَنَاحَانِ لا یَنْشُرُهُمَا إِلا فِی لَیْلَهِ قَدْرٍ»؛ جبرئیل ششصد بال دارد که فقط دو بالش را شب قدر منتشر می‌کند. وی ملک خیلی عظیم و بزرگی است. روزی پیامبر به جبرئیل گفت: می‌خواهم در روی زمین تو را به آن هیئتی که با ملائکه در آسمان‌ها پرواز می‌کنی ببینم.

جبرئیل به رسول الله گفت: هیکل من بسیار عظیم و بزرگ است. وی با صورت حقیقی‌ خود به مسجد پیغمبر نمی‌آمد. چون جایش نمی‌شد. بلکه به صورت انسان می‌آمد به صورت دحیه کلبی یا به صورت یکی از اصحاب پیامبر می‌آمد و گوشه‌ای می‌نشست و پیامبر نیز او را می‌شناخت اما دیگران ایشان را نمی‌شناختند.

پیامبر یک نگاهی کرد و دید: عجب! یک بال جبرئیل در مشرق و بال دیگرش در مغرب است. چه عظمتی داشت! عجب بال‌هایی داشت! خیلی عجیب بود! در آن روایت نوشته‌اند که پیامبر غش کرد.

خداوند مخلوقات عظیمی دارد. این‌قدر به خود مغرور نشویم. در دعای جوشن کبیر آمده: «یا من فی البحار عجایب یا من فی الارض ایاته». عجایب خداوند بسیار زیاد است.

«فَیَنْشُرُهُمَا فِی تِلْکَ اللَّیْلَهِ، فَیُجَوِّزَانِ الْمَشْرِقَ وَالْمَغْرِبَ»؛ بالهایش به قدری وسیع و عجیب است که مشرق و مغرب را پر می‌کند.

«وَیَبُثُّ جِبْرِیلُ عَلَیْهِ السَّلامُ الْمَلائِکَهَ فِی هَذِهِ اللَّیْلَهِ فَیُسَلِّمُونَ عَلَى کُلِّ قَائِمٍ وَقَاعِدٍ, وَمُصَلٍّ وَذَاکِرٍ»؛ جبرئیل به ملائکه می‌گوید: سریع بروید و منتشر شوید و به سراغ مؤمنین، روزه‌داران و صائمین بروید و به آن‌ها سلام کنید.

در شب قدر آمده: سلام هی حتی مطلع الفجر.

ملائکه می‌روند و سلام می‌کنند بر:

«عَلَى کُلِّ قَائِمٍ»؛ به هرکس که در حال قیام است.

«وَقَاعِدٍ»؛ به هرکس که نشسته است.

«وَمُصَلٍّ»؛ به هرکس که در حال نماز است.

«وَذَاکِرٍ»؛ به هرکس که در حال ذکر گفتن است.

«ویُصَافِحُونَهُمْ ، وَیُؤَمِّنُونَ عَلَى دُعَائِهِمْ»؛ و با مؤمنین مصافحه می‌کنند.

ممکن است مصافحه ملک را نبینید ولی خاصیت و اثرش را که می‌بینید. در آخر دعای کوتاه بعد از نماز صبح که متعلق به امام زمان است می‌گوییم:

«اَللَّهُمَّ هذِهِ بَیْعَهٌ لَهُ فِی عُنُقِی إِلی یَوْمِ القِیامَهِ»؛ یک دست را در دست آقا بگذار و با وی بیعت کن و به وی بگو: من یارتان هستم و با شما هستم. حالا که امام زمان را نمی‌بینید؛ دستان حضرت را که نمی‌بینید؛ ولی دست در دست آقا می‌گذاری و به ایشان می‎رسد.

در این حدیث آمده: ملائکه با مؤمنین مصاحفه می‌کنند و به دعاهایی که ایشان در شب‌های قدر ماه رمضان آمین می‌گویند.

«حَتَّى یَطْلُعَ الْفَجْرُ، فَإِذَا طَلَعَ الْفَجْرُ»؛ جبرئیل با طلوع فجر صدا می‌زند:

«نَادَى جِبْرِیلُ عَلَیْهِ السَّلامُ یَا مَعْشَرَ الْمَلائِکَهِ، الرَّحِیلَ الرَّحِیلَ، فَیقُولُون، یَا جِبْرِیلُ مَا صَنَعَ اللَّهُ تعالی فِی حَوَائِجِ الْمُؤْمِنِینَ فَیَقُولُ: إِنَّ اللَّهَ تعالی نَظَرَ إِلَیْهِمْ فِی هَذِهِ اللَّیْلَهِ فَعَفَى عَنْهُمْ وَغَفَرَ لَهُمْ إِلا أَرْبَعَهً»؛ جبرئیل به ملائکه خبر می‌دهد شما که رفتی و سلام و دعا کردی و امین گفتی، خداوند همه آن‌ها را با بزرگواری و عفو و مغفرتش بخشید. ولی چهار نفر را نمی‌بخشد.

«قال: یَا رَسُولَ اللَّهِ و هَؤُلاءِ الأَرْبَعَهُ»؛ رسول خدا فرمود این چهار نفر عبارتند از:

«مُدْمِنُ الخَمْرٍ وَلعَاقٌّ لِوَالِدَیْهِ وَلقَاطِعُ رَحِمٍ وَلمُشَاحِنٌ»؛

«مُدْمِنُ الخَمْر»ٍ؛ کسی که عرق خور است. فقط یک دفعه عرق نمی‌خورد بلکه به خوردن آن عادت کرده است لذا از رحمت خدا دور است.
«َعَاقٌّ لِوَالِدَیْهِ»؛ کسی که عاق پدر و مادر شده است.
«وَقَاطِعُ رَحِمٍ»؛ کسی که قطع ارحام می‌کند.
«وَالمُشَاحِنٌ»؛ مشاحن از شحنا است و به مفهوم برزا و فرد کینه‎دل است. به جای داشتن دل مهربان و با گذشت، همیشه کینه به دل می‌گیرد و اهل دعوا و برزا است. لذا خداوند نیز او را نمی‌آمرزد

«فَإِذَا کَانَتْ لَیْلَهُ الْفِطْرِ و هی تسُمِّی لَیْلَهَ الْجَوائِز»؛ سپس به شب عید فطر می‌رسد. شب عید فطر در این روایت به لَیْلَهَ الْجَوائز تعبیر شده است. شبی که بعد یک ماه روزه‌داری از جایزه‌های الهی بهره‌مند می‌شویم.

«اعظی الله العالمین اجرهم بغیر الحساب». این روایت مفصل است.

آمده است: «أقبَلَ إلَیکُم شَهرُ اللّه ِ بِالمغفرهِ وَالرحمه وَالرضوان، شَهرٌ عِندَ اللّه ِ خیر الشُّهورِ»

ان شاء الله خود را آماده کنیم. افرادی که اهل ذکر، اربعین و چله هستند باید در ماه رمضان مراقبت بیشتری داشته باشند. مراقبات و توجهات قلبی خود را بیش‌تر کنید. هر مقدار از مستحبات ماه رمضان را که در توان است انجام دهید. زیارت امام حسین علیه السلام در ماه رمضان نیز وارد شده است. همان طور که حضرت در نیمه ماه شعبان زیارت دارند در شب‌های قدر ماه رمضان نیز زیارت دارند. خدا توفیقی دهد که بتوانیم شب قدر را احیاء کنیم و اعمالش را انجام دهیم. ان شاء الله در این ماه زنده بمانیم و این توفیقات را داشته باشیم.

اگر امکان زیارت از نزدیک، فراهم شود که چه بهتر اگر نشد از راه دور زیارت کنیم.

در ماه رمضان اعتکاف نیز وارد شده است. در ایران اعتکاف را سه روز میانی ماه رجب انجام می‌دهند. ولی در عراق دو مرتبه اعتکاف می‌کنند. یک مرتبه آن در ماه رجب است. الحمدلله امسال توفیقی حاصل شد و به همراه چند نفر از دوستان به مسجد اعظم کوفه رفتیم. در مسجد کوفه به ما گفتند که مردم کوفه در سه روز آخر ماه رمضان یک اعتکاف دیگر دارند.

البته پیامبر ده روز اعتکاف داشتند و بستر خود را در ده روز آخر جمع می‌کردند و در مسجد النبی که در نزدیکی منزلشان بود اعتکاف می‌کردند.

اعتکاف دل از همه مهم‌تر است که بتوانیم در دل معتکف شویم. اینکه دل معتکف شود. اگر ظاهرمان را به مسجد بردیم و اعتکاف کردیم اما دلمان در مسجد مشغول جای دیگری بود این اعتکاف نیست. اعتکاف به مفهوم خلوت دل با خدا است. انسان بتواند دل را شستشو دهد که در دل فقط خدا باشد.

لینک کوتاه : https://www.komeily.com/?p=29017

مطالب مشابه

مجموعه سخنرانی‌های آیت الله کمیلی خراسانی «حفظه الله» در ماه ذی القعده

بسته صوتی شرح کوتاه ادعیه روزانه ماه مبارک رمضان

آشنایی با آرا و اندیشه‌های آیت‌الله محمدصالح کمیلی خراسانی؛ پیوند فقه، عرفان و حماسه(PDF)

بسته صوتی نیمه شعبان المعظم

توصیه حضرت آیت الله کمیلی برای حل مشکل جامعه اسلامی و مردم

بسته صوتی شهادت حضرت امام کاظم «علیه‌السلام»

در باب تفاوت عرفان و تصوف

راه رسیدن به عشق الهی

بیانیه حضرت آیت اللّٰه کمیلى در محکومیت اغتشاشات دى ماه ۱۴۰۴ و لزوم حمایت از رهبرى

شریعت و فرقه های نوظهور

نظرات

کلام استاد

کلیپ صوتی

زیارت و دیدار حضرت صاحب الزمان (عج)

ویژه نامه

امام رضا علیه السلام، نماد فضیلت‌ها

تقویم سلوکی

اعمال ماه ذی القعده

مناسبات ماه ذی القعده

ماه ذى القعده ، نخستین ماه ازماههاى حرام است که در آنها جنگ، حتّى با دشمنان اسلام حرام است; مگر این که جنگ برمسلمین تحمیل شود (سه ماه دیگر از ماههاى حرام، ذى الحجّه، محرّم و رجب است) آتش بس در این چهار ماه وسیله اى براى آرامش جامعه و توفیق براى حجّ وعبادت، حلّ مشکلات اقتصادى و بازنگرى در امر جنگ و یافتن نقطه پایان براى آن و سپس مرهم نهادن بر زخم هاى جانکاه ناشى از آن است. ماهى است که زوّار خانه خدا از اطراف و اکنافِ جهان به سوى خانه خدا حرکت مى کنند، گروهى به مدینه مى روند و قبر پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله) و قبور ائمّه هدى(علیهم السلام) را زیارت مى کنند و آثار تاریخى که در جاى جاى این خاستگاه اسلامى وجود دارد را مى بینند و غرق لذّات روحانى مى شوند (هرچند نابخردان و جاهلان، بسیارى از این آثار عظیم و گرانقدر را از میان برده اند) گروه دیگرى راهى مکّه مى شوند و با انجام مناسک «عمره تمتّع» در انتظار مراسم بزرگ عبادى سیاسى حج مى نشینند و با طواف کعبه و شرکت درصفوف پرشکوه جماعت، روح و جانشان را تازه مى کنند . سیّد بن طاووس در فضیلت این ماه مى گوید: «ماه ذى القعده ماهى است که به هنگام شدّت و گرفتارى، زمان خوبى براى دعاست، و براى رفع ظلم و ستم و دعا بر ضد ظالم مؤثّر است. همچنین مى گوید: «این ماه «ماه اجابت دعاها» نامیده شده است; لذا باید اوقاتش را غنیمت شمرد و در آن روزه حاجت گرفت.