متن بیانات

شرح فرازهایی از دعای ندبه

آیت الله کمیلی: ولی نعمت ما نیز حضرت است، و سبب خلقت و وجود ما، حیات ما و نفس کشیدن ما وجود مبارک این انسان کامل و این امام بزرگوار است

یکی از وظایف شیعیان در عصر غیبت امام زمان (عجل‌الله‌تعالی‌فرجه) این است که به یاد آن حضرت باشند و صبح‌های جمعه دعای ندبه بخوانند، و ندبه کنند.

دعا برای ظهور و طلب حضرت
در غیاب حضرت گریه کنند و از خداوند حجت و ولی‌خدا را بطلبند، از خداوند بخواهند که حضرت را از پس پرده غیبت برای دوستانش در این عصر پر از ظلم و جور، فسق و فجور ظاهر گرداند، و به ما هم شایستگی و لیاقت دهد که بتوانیم از یاران آن بزرگوار باشیم.
مؤمنین به وسیله دعای ندبه می‌توانند علاوه بر اوقات سفارش شده در زمان‌های دیگر نیز آن حضرت را یاد کنند.

زهد از منظر عرفان
در اوایل این دعا آمده: «شَرَطْتَ عَلَیْهِمُ الزُّهْدَ فى دَرَجاتِ هذِهِ الدُّنْیا الدَّنِیَّهِ، وَ زُخْرُفِها وَ زِبْرِجِها، فَشَرَطُوا لَکَ ذلِکَ، وَ عَلِمْتَ مِنْهُمُ الْوَفاءَ بِهِ، فَقَبِلْتَهُمْ وَ قَرَّبْتَهُمْ»،
«زهد در مقامات و لذات و زیب و زیور دنیاى دون را بر آنها شرط فرمودى. آنها هم بر این شرط متعهد شدند و تو هم مى‌دانستى که به عهد خود وفا خواهند کرد. پس آنان را مقبول و مقرّب درگاه خود فرمودى».
ما از این جمله این برداشت را داریم که شرط تقرب به خدا زهد ورزیدن در این دنیا می‌باشد، و از دیدگاه عرفا منظور از زهد، زهد ظاهری نیست بلکه زهد باطنی است.
اگر شما در ظاهر هیچی {تعلق} نداشته باشی ولی در باطن تعلق داشته باشی، از نظر عرفا این زهد نیست. زهد این است که اگر هم داشته باشی دلت به آن (غیر خدا) تعلق نداشته باشد، دلت به محبت خدا وابسته باشد.
لذا در اشعار حافظ از زاهد مذمت می‌کند و می‌گوید زاهد، عارف نیست. و زاهدی که فقط در ظاهر در امور دنیا کم بخورد و کم بپوشد و … و تنها اکتفا به ظاهر نماید او عارف نمی‌باشد.

زهد عرفانی و تخلیه از تعلقات
عارف واقعی آن کسی است که واقعا تعلقات را از خودش پاک کرده باشد، و این ذکر شریف «لا حول و لا قوه الّا بالله العلی العظیم» کاربردش همین است که تعلقات به غیر خدا را از بین می‌برد و نابود می‌سازد و تخلیه و تحلیه شرط اول این ذکر شریفه است.
(تخلیه یعنی خالی کردن نفس و قلب از آنچه او را مانع و حائل شود و از توجه به خدا باز دارد. تحلیه، مزین و آراستن دل به آنچه سبب توجه و تقرب حق می‌شود.)

ادای حقوق آن حضرت
و در آخر دعا داریم «ﻭَ ﺃَﻋِﻨَّﺎ ﻋَﻠَﻲ ﺗَأﺩِﻳَﺔِ ﺣُﻘُﻮﻗِﻪِ ﺇﻟَﻴﻪِ ﻭَ ﺍلاِﺟﺘِﻬَﺎﺩِ ﻓِﻰ ﻃَﺎﻋَﺘِﻪِ ﻭَ ﺍﺟﺘِﻨَﺎﺏِ ﻣَﻌﺼِﻴَﺘِﻪِ»، «ﻭ ﻣﺎ ﺭﺍ ﺑﺮ ﺍﺩﺍء ﺣﻘﻮﻕ ﺁﻥ ﺣﻀﺮت ﻭ ﺟﻬﺪ ﻭ ﻛﻮﺷﺶ ﺩﺭ ﻃﺎﻋﺘﺶ ﻭ ﺩﻭﺭﻯ ﺍﺯ ﻋﺼﻴﺎﻧﺶ ﻳﺎﺭﻯ ﻓﺮﻣﺎ».
از این جمله ما برداشت می‌کنیم که همیشه باید رفتارمان طوری باشد که آقا امام زمان (عجل‌الله‌تعالی‌فرجه) را اذیت و آزار ندهیم، و همیشه مطیع او باشیم، و پرهیز کنیم از اموری که خوشایند حضرت نیست، و بتوانیم با پی‌گیری این راه خودسازی و حقیقت و معرفت، امروزمان بهتر از دیروز و فردایمان بهتر از امروزمان باشد.
و همچنین بتوانیم با اذکار، اوراد، توسلات و توجهات قوی ان‌شاء‌الله خودمان را به آن مرحله برسانیم که غفلت و خطایی از ما سر نزند.

حضرت ولی‌نعمت عالم است
جمله‌ی دیگری در آخر دعا داریم: «ﻭَ ﺍﺟﻌَﻞ ﺻَلاَﺗَﻨَﺎ ﺑِﻪِ ﻣَﻘﺒُﻮﻟَﺔً ﻭَ ﺫُﻧُﻮﺑَﻨَﺎ ﺑِﻪِ ﻣَﻐﻔُﻮﺭَﺓً ﻭَ ﺩُﻋَﺎﺋَﻨَﺎ ﺑِﻪِ ﻣُﺴﺘَﺠَﺎﺑﺎً ﻭَ ﺍﺟﻌَﻞ ﺃَﺭﺯَﺍﻗَﻨَﺎ ﺑِﻪِ ﻣَﺒﺴُﻮﻃَﺔً ﻭَ ﻫُﻤُﻮﻣَﻨَﺎ ﺑِﻪِ ﻣَﻜﻔِﻴَّﺔً ﻭَ ﺣَﻮَﺍﺋِﺠَﻨَﺎ ﺑِﻪِ ﻣَﻘﻀِﻴَّﺔً»،
اینجا نشان می‌دهد که ولی نعمت ما نیز حضرت است، و سبب خلقت و وجود ما، حیات ما و نفس کشیدن ما وجود مبارک این انسان کامل و این امام بزرگوار است، که [در اینجا] خدا را به امام زمان (عجل‌الله‌تعالی‌فرجه) قسم می‌دهیم که: «خدایا تو را به امام زمان نماز ما را قبول کن، تو را به آن حضرت گناهان ما را ببخش، تو را به آن حضرت دعای ما را مستجاب کن، تو را به آن حضرت رزق را بر ما گشایش ده، تو را به آن حضرت هم و غم ما را برطرف کن، تو را به آن حضرت حاجتهای ما را روا کن … »

باید طالب حجت خدا باشیم
بعد از این‌ها یک مطلوب بسیار مهم است و آن اینکه: «ﻭَ ﺃَﻗﺒِﻞ ﺇِﻟَﻴﻨَﺎ ﺑِﻮَﺟﻬِﻚَ ﺍﻟﻜَﺮِﻳﻢِ»، «خدایا به ما اقبال کن [و روی بیاور]»، یعنی خدایا دلمان به یاد تو باشد، «ﻭَ ﺍﻗﺒَﻞ ﺗَﻘَﺮُّﺑَﻨَﺎ ﺇِﻟَﻴﻚَ» «و قبول کن که ما را نزدیک خودت کنی»، «ﻭَ ﺍﻧﻈُﺮ ﺇِﻟَﻴﻨَﺎ ﻧَﻈﺮَﺓً ﺭَﺣِﻴﻤَﺔً»، «خدایا یک نگاه مهربان به ما بکن»، که اگر این نگاه مهربان را به ما کردی: «ﻧَﺴﺘَﻜﻤِﻞُ ﺑِﻬَﺎ ﺍﻟﻜَﺮَﺍﻣَﺔَ ﻋِﻨﺪَﻙَ»، «یک کرامت و تکامل به واسطه‌ی همین یک نگاه دستگیر خداوندی، ما را کار ساز می‌سازد.»
حالا ما دنبال یک نگاهش هستیم. «ﺛُﻢَّ لاَ ﺗَﺼﺮِﻓﻬَﺎ ﻋَﻨَّﺎ ﺑِﺠُﻮﺩِﻙَ ﻭَ ﺍﺳﻘِﻨَﺎ ﻣِﻦ ﺣَﻮﺽِ ﺟَﺪِّﻩِ (ﺻَﻠَّﻲ‌ﺍﻟﻠَّﻪُ‌ﻋَﻠَﻴﻪِ‌ﻭَ‌ﺁﻟِﻪِ)»، «خدا این نظرت را از ما مگیر و ادامه بده تا آنجایی که بتوانیم به وسیله امام زمان کنار حوض کوثر برسیم و از حوض کوثر بنوشیم». «ﺑِﻜَﺄﺳِﻪِ ﻭَ ﺑِﻴَﺪِﻩِ ﺭَﻳّﺎً ﺭَﻭِﻳّﺎً ﻫَﻨِﻴﺌﺎً ﺳَﺎﺋِﻐﺎً لاَ ﻇَﻤَﺄَ ﺑَﻌﺪَﻩُ»، «خدایا با جامی که از دست آن حضرت بنوشیم [آنچنان] سیراب شویم، به طوری که دیگر هیچ احساس تشنگی نکنیم».
این نشان می‌دهد که ما باید همیشه تشنه آن حضرت باشیم.
و “مَاءٍ مَّعِین” در سوره تبارک تفسیر به آن حضرت شده است، یعنی آب خوشگوار، آب زلال، آبی که دل را خنک می‌کند. این آب خود حضرت و خود امام زمان(عجل‌الله‌تعالی‌فرجه) است.
منظور از آب نه این آب مادی، بلکه آن شراب معنوی است، که آن شراب را اگر انسان بنوشد مست از عشق خدا می‌شود. حافظ نیز به این معانی اشاره دارد.
در آیه آخر سوره تبارک (ملک) آمده:
«قُلْ أَرَأَیْتُمْ إِنْ أَصْبَحَ مَاؤُکُمْ غَوْرًا فَمَن یَأْتِیکُم بِمَاءٍ مَّعِینٍ»﴿۳﴾ «ﺑﮕﻮ: چه تصور میکنید؟ ﺍﮔﺮ ﺁﺏ (که مایه زندگانی) ﺷﻤﺎ (است، ﺩﺭ ﺯﻣﻴﻦ) ﻓﺮﻭ ﺭﻭﺩ، کیست که ﺁﺏ ﺭﻭﺍﻥ و گوارا ﺑﺮﺍﻳﺘﺎﻥ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺁﻭﺭﺩ؟»