17 آوریل, 2021

کد مطلب : 26787

ارسال صوت+فایل متنی

شرح دعای روز دوم ماه مبارک رمضان

اگر به مضامین این همه ادعیه‌ای که وارد شده توجه شود می‌بینیم که در آن‌ها مجموعه‌ای از معارف دینی و الهی نهفته شده است؛ و اهل دعا متوجه می‌شوند که چه اسرار و معانی بلندی در این ادعیه رمضانی وجود دارد.

بیانات حضرت آیت الله کمیلی خراسانی در شرح دعای روز دوم ماه مبارک رمضان

دانلود فایل صوتی سخنرانی حضرت آیت الله کمیلی خراسانی در شرح دعای روز دوم ماه مبارک رمضان

تاریخ: 1400/01/26

مدت زمان: 00:25:56

حجم فایل: 5.6 مگابایت

دانلود فايل صوتي

متن بیانات

شب گذشته که شب دوم ماه بود دعای روز اول از سی دعای این ماه شرح و توضیح داده شد.

زمان خواندن دعای یوم (روز)

معنای دعای روز آن نیست که حتماً باید در روز خوانده شود و در شب خوانده نشود. منظور از دعای یوم، ۲۴ ساعت است. همان‌طوری که در ادعیۀ ایام هفته یا در زیارات ایام هفته وقتی می‌گویند زیارت امام عسکری علیه‌السلام در روز ۵ شنبه خوانده شود. در واقع زمان آن از اول اذان صبح شروع می‌شود تا اذان صبح روز بعدی یعنی ۲۴ ساعت ادامه می‌یابد؛ بنابراین اگر ادعیه این روزها را در شب شرح و توضیح دادیم زمان خواندن آن از اول اذان صبح تا اذان صبح روز بعدی است و باز هم دعای همان روز است.

در روز دوم یک دعای مخصوص وارد شده بود که در این دعا سه حاجت را از درگاه ایزدی طلب و درخواست داریم.

دعای روز دوم ماه مبارک رمضان

«اَللَّـهُمَّ قَرِّبْنی فيهِ اِلي مَرْضاتِكَ، وَ جَنِّبْنی فيهِ مِنْ سَخَطِكَ وَنَقِماتِكَ، وَ وَفِّقْنی فيهِ لِقِرآئِةِ ايـاتِكَ، بِرَحْمَتِكَ يا اَرْحَمَ الرّاحِمينَ.»

این دعا در بسیاری از کتب ادعیه وارد شده است. این دعای شریف یک سطر و نیم است اما بسیار پرمحتوا و پرمعنا است.

حاجت اول: مصرف وقت در مرضات الهی

در حاجت اول از خدا درخواست داریم که به ما توفیق دهد تا وقت خود را در مرضات الهی و آن چیزهایی که موجب خشنودی او می‌شود مصرف کنیم.

حاجت دوم: دوری از حرام

در حاجت دوم از خدا درخواست داریم: «وَ جَنِّبْنی فيهِ مِنْ سَخَطِكَ وَنَقِماتِكَ»؛ همانطور که یک الزامی برای واجبات دینی است که انسان آن‌ها را انجام دهد؛ نسبت به محرمات نیز یک الزامی است تا آن‌ها را ترک کند.

مصادیق مرضات الهی و سخط

در حاجت اول ما مرضات الهی را خواستیم که مصادیق آن انجام عبادات، فرائض و واجباتی است که به گردن ما واجب شده است. و وقتی هم که می‌گوییم: خدایا ما را از سخط، غضب، نقمت و سختی‌هایت دور بدار این به معنای نزدیک نشدن به حرام است. چون محرمات و گناهان، موجب سخط و غضب الهی است.

توفیق تلاوت آیات قرانی

در حاجت سوم توفیق تلاوت آیات قرانی را از خداوند در این ماه درخواست داریم. چون می‌بینیم ماه رمضان می‌آید و می‌گذرد و عده‌ای توفیق خواندن یک جزء را هم ندارند؛

اما حالا کمترین تلاوت این است که ما بتوانیم در یک روز، یک جزء را تمام بکنیم تا وقتی به آخر ماه می‌رسیم یک قران را ختم کرده باشیم.

این را هم بدانید که رسول خدا در خطبه قبل از ماه رمضان فرمودند: هرکس در این ماه شریف یک آیه از قران را بخواند مثل آن است که یک ختم قران کرده است.

در تتمه دعا این دعا گفته می‌شود:

بِرَحْمَتِكَ يا اَرْحَمَ الرّاحِمينَ؛ یعنی خدایا! قسم به آن مهربانی و رحمتی که نسبت به بندگانت داری، حاجات و درخواست‌هایی را که داشته‌ایم برآورده بدار. ای خدایی که از همه مهربان‌ها مهربان‌تری.

در شرح و توضیح این دعا عرض می‌کنیم: اولاً در این ماه مبارک ادعیه فراوانی وجود دارد. ادعیه‌ای که مخصوص روز است؛ ادعیه‌ای که مخصوص شب است؛ ادعیه‌ای که مخصوص سحرگاه است.

حضرت امام «رضوان‌الله علیه» تأکید داشتند این ادعیه‌ای که از اهل‌بیت وارد شده یک میراث خیلی سنگین و بزرگی برای ماست و شامل رهنمودهایی است که سالکین الی الله می‌توانند به وسیلۀ آن‌ها راه خود را هموار کنند.

بنابراین حال دعا یک حالی است که مخصوص افرادی است که اهل تقرب و سلوک‌اند. همیشه می‌بینید که دلشان این طرف و آن طرف است تا یک دعایی را بخوانند.

اگر به دعای مأثور از اهل‌بیت دسترسی نداشتند از خودشان انشاء دعا می‌کنند.

توصیه حضرت استاد به خواندن ادعیه‌ای در تمام اوقات ماه رمضان

در رابطه با ماه مبارک گفتیم که ادعیه گوناگونی وارد شده است. ولی بنده یک سطر دعا سراغ دارم که می‌توان آن را در هر زمانی از اوقات این ماه از اول تا آخر ماه با خود بخوانید؛ و آن این است که:

«أَعُوذُ بِجَلالِ وَجْهِكَ الْكَرِيمِ أَنْ يَنْقَضِيَ عَنِّي شَهْرُ رَمَضَانَ أَوْ يَطْلُعَ الْفَجْرُ مِنْ لَيْلَتِي هَذِهِ وَ لَكَ قِبَلِي ذَنْبٌ أَوْ تَبِعَةٌ تُعَذِّبُنِي عَلَيْهِ.»

سفارش ما به دوستان این است که این یک سطر دعا را بر روی کاغذی بنویسید و همراه خود داشته باشید؛ آن را حفظ کنید و در سینه داشته باشید و در قنوت نماز، سجود نماز، تعقیبات نماز و هر زمان که شد با خود تکرار کنید. چون مضمون این یک سطر دعا، مضمون بسیار بلندی است.

شما در این دعا از خدا می‌خواهید که خداوندا من به جلال و بزرگی تو پناه می‌برم که مبادا این ماه تمام شود و هنوز به گردن من یک گناهی از گناهان گذشته باقی مانده باشد؛ و یا تبعات و آثار گناهانی که قبلاً مرتکب شده‌‌ام هنوز در وجود من باقی مانده باشد.

تو به من قدرت و توانایی بده تا بتوانم راه رضای تو را به دست آورم.

أَوْ يَطْلُعَ الْفَجْرُ؛ یا اینکه در چنین شبی، سپیده‌دم صبح طلوع کند و هنوز گناه من بخشیده نشده باشد. پس چه ماه تمام شود و چه طلوع فجر آن شب پیش بیاید در هر دو حالت شما از خداوند خواسته‌اید که خداوند ببخشد و از گناهان عفو کند.

این دعایی که عرض کردیم از باب این بود که این ماه، ماه دعاست و این یک سطر دعا را هم گفتیم تا دوستان به آن توجه کنند؛

آیا ما می‌توانیم همه آنچه پسند خداست انجام بدهیم؟

در دعای روز دوم ماه مبارک رمضان گفتیم از خدا می‌خواهیم در این ماه شریف مرضات و خشنودی‌های او را انجام دهیم و از غضب و سخط دور بمانیم.

حالا می‌خواهیم ببینیم که آیا ما می‌توانیم همه آنچه پسند خداست انجام بدهیم؟ یعنی رضای خدا، فقط به دست خداست؛ به دست ما نیست.

ما نمی‌توانیم بگوییم که اگر نماز بخوانیم خدا از ما راضی می‌شود. اگر روزه گرفتیم خدا از ما راضی می‌شود. با این‌که روزه و نماز یک امر واجب است اما این‌که ما بیاییم علت رضای خدا را عبادات خود قرار بدهیم یعنی رضای خدا متوقف بر این باشد که بنده خدا یک کاری انجام بدهد تا خدا راضی شود درست نیست. یعنی رضای خدا معلول یک سببی از اسباب باشد.

آیا درست است که یک چیزی را سبب و علتی برای رضای خدا قرار بدهیم؟

رضای خدا، دست خود خداست. می‌خواهد راضی بشود یا راضی نشود. یک امری است که به خود خدا مربوط است.

حتی یک جمله‌ای در دعای عرفه هست که: خدایا رضای تو به دست خودت هست حتی این رضا نمی‌تواند معلول یک علتی از خودت باشد. از ما که هیچی. ما که لایق این نیستیم که تو را بتوانیم راضی کنیم.

اگر اعمال همه مردم دنیا (عباداتشان) را انجام بدهیم باز هم برای ما میسور نیست که بتوانیم رضای آن عظیم را تحصیل کنیم.

آیا می‌شود رضای خدا را سببی از خودش قرار بدهیم؟

حالا ما نمی‌توانیم رضای خدا را سببی از خودمان برایش قرار بدهیم ولی آیا می‌شود رضای خدا را سببی از خودش قرار بدهیم؟ باز هم در دعای عرفه امام حسین «علیه‌السلام» می‌فرماید: إلَهى تَقَدَّسَ رِضاكَ أنْ تَكونَ لَهُ عِلَّةٌ مِنْكَ، فَكَيْفَ تَكونُ لَهُ عِلَّةٌ مِنّى! خدایا منزه است رضای تو از این‌که بخواهد علتی داشته باشد و این علت هم برای رضای تو از تو باشد. پس چگونه می‌شود که برای رضای تو علتی از من باشد؟!

رضای خدا همانند مشیت خدا است.

نتیجه می‌گیریم که رضای خدا مثل مشیت خداست. دست خودش است. هر وقت بخواهد یا نخواهد.

ما وظیفه داریم آنچه از اوامر و نواهی گفته را انجام بدهیم. اگر نهی است انجام ندهیم. اگر امر است انجام بدهیم. این‌ها یک وظایف دینی است که باید انجام بدهیم. ولی عفو و بخشش خداوند دست خودش است. از هرکس بخواهد می‌تواند ببخشد و می‌تواند نبخشد.

می‌تواند یک نظری به یک کافری که در تمام عمرش کافر بوده بکند و او را ببخشد. ما نمی‌توانیم برای خدا تعیین وظیفه کنیم. بگوییم که تو حتماً باید از ما ببخشی و از فلانی نبخشی. این حرف میسور نیست؛

چرا رضای خدا در اعمال و غضب خداوند در گناهان مخفی شده است؟

لذا در روایتی آمده است: رضای خدا در اعمال مخفی است و غضب خدا هم در گناهان مخفی است. چرا؟ حالا چرا مخفی شده است؟ برای این‌که شما از هر گناهی کاملاً پرهیز کنید و هرچه مورد رضایت اوست آن را به دست بیاورید.

حالا روایت را می‌خوانیم تا ببینید که چگونه این روایت با این دعا تطبیق می‌کند که شما از خدا می‌خواهی رضای او بدست بیاید و خشم او از شما دور شود. این روایت چنین می‌گوید:

خداوند چهار چیز را در چهار چیز مخفی کرده است.

أَبِی بَصِیرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ الْبَاقِرِ عَنْ أَبِیهِ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ عَنْ أَبِیهِ الْحُسَیْنِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ أَبِیهِ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ ع قَالَ: إِنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی أَخْفَی أَرْبَعَةً فِی أَرْبَعَةٍ أَخْفَی رِضَاهُ فِی طَاعَتِهِ(کتاب الخصال شیخ صدوق جلد اول ص ۲۰۹ و ۲۱۰)؛

حضرت علی فرمود خداوند چهار چیز را در چهار چیز مخفی کرده است. رضای خود را در طاعت‌های خود مخفی کرده است.

بعد می‌فرماید:

فَلَا تَسْتَصْغِرَنَّ شَیْئاً مِنْ طَاعَتِهِ؛ هیچ‌گاه تو نباید یکی از طاعت‌ها و اوامر خدا را کوچک بشماری. چرا؟

فَرُبَّمَا وَافَقَ رِضَاهُ وَ أَنْتَ لَا تَعْلَمُ. چه بسا همین کار جزئی از کار خیری که می‌خواهی بکنی همین با رضای او تطبیق کند درحالی‌که تو هم واقعاٌ نمی‌دانستی.

فرض کنید سیبی به دست یک یتیم دادن، موجب رضای خدا می‌شود و شما آن را نمی‌دانستی. خیال می‌کردی باید هزار رکعت نماز بخوانی. ولی می‌بینیم که همین خیرات و طاعات خیلی کم اگر با خلوص نیت باشد بهتر مورد قبول قرار می‌گیرد تا آن عبادت‌های زیادی که چه بسا در آن یک خلل و غشی باشد.

بعد حضرت علی فرمود:

وَ أَخْفَی سَخَطَهُ فِی مَعْصِیَتِهِ؛ و همچنین خداوند غضب و خشمش را در گناهان مخفی کرده است.

فَلَا تَسْتَصْغِرَنَّ شَیْئاً مِنْ مَعْصِیَتِهِ؛ پس تو نباید یک گناه هرچند کوچک باشد را کوچک بشماری. چرا؟

فَرُبَّمَا وَافَقَ سَخَطُهُ مَعْصِیَتَهُ وَ أَنْتَ لَا تَعْلَمُ؛ چه بسا در همین یک گناه کوچکی که می‌گفتی این خیلی مهم نیست و حالا اگر من مرتکب شدم چیزی نیست و خدا می‌گذرد. ولی همین با سخط و غضب خداوند تطبیق کند؛ درحالی‌که تو نمی‌دانستی اگر این گناه کوچک را انجام بدهی او از تو راضی نمی‌شود و ناراحت و غضبناک می‌شود؛

بنابراین ما از این حدیث استفاده می‌کنیم که باید هوشیار و آگاه باشیم؛ هیچ‌گاه اوامر و نواهی خدا را کوچک نشماریم. هرجایی که خداوند فرموده آن‌جا حضور پیدا کنیم. هرجایی که خدا نهی کرده آنجا نرویم و آن عمل را انجام ندهیم؛ بنابراین این‌که در دعای روز دوم آمده خدایا مرا به مرضات خودت نزدیک و از غضبت دور بدار. باید راهش را یاد بگیریم. راهش را برای شما توضیح دادیم.

سراغ مطلب سوم می‌رویم.

توفیق تلاوت قران چیست؟

وَ وَفِّقْنی فيهِ لِقِرآئِةِ ايـاتِكَ، خدایا در این یک ماه من را موفق بدار تا بتوانم آیات قرانی را تلاوت کنم. باید یک مقدار در این جمله تأمل کنیم. فکر کنیم ببینیم وقتی می‌گوید خدایا توفیق قران خواندن را در ماه رمضان به من بده این یعنی چه؟ یعنی کلاس قران بروم تا یاد بگیریم چگونه روخوانی کنم؟

یا منظور این است وقتی که در حال قران خواندن هستم چگونه جبرییل می‌آمد و قران را بر قلب پیامبر وارد می‌کرد، بر قلب من نیز وارد کند.

جبرئیل یک نزول تدریجی و یک نزول دفعی داشت. نزول تدریجی در ۲۳ سال طول کشید و نزول دفعی در یک شب آن هم در شب قدر ماه رمضان بود.

پیامبری که قلبش چنین گشایش و توسعه‌ای داشته که این همه صور و آیات را در قلب خودش از ناحیه خدا گرفته آیا ما نمی‌توانیم وقتی چهار آیه قران را می‌خوانیم آن‌ها را وارد دلمان کنیم؟ نمی‌شود در قرائت و روخوانی قران تدبری داشته باشیم؟ یعنی تفکر کنیم ببینیم این جملات چیست؟ چه می‌گوید؟ از ما چه می‌خواهد؟ باید چگونه باشیم؟

برای حرف زدن شفاهی با خدا چکار باید کرد؟

لذا گفته‌اند هرکس می‌خواهد شفاهی با خدا حرف بزند قران بخواند. معنی شفاهی این است که مثلاً شما بنشینی با یک نفر دهان به دهان حرف بزنید. دیگر نوشته‌ای و چیزهای دیگری نباشد؛ یعنی حضوری دو نفر چهره به چهره بنشینند و باهم حرف بزنند.

آیا ما وقتی قران می‌خوانیم با خدا مشافهه و مکالمه داریم؟

مشافهه با خدا در نماز

مرحوم استاد در نماز نیز فرموده بودند وقتی نماز می‌خوانید باید با خدا مشافهه کنید. فقط به معانی و کلمات نماز توجه نکنید. خدا را در نظر بگیرید.

ما هم وقتی در مجلس قران می‌نشینیم باید حضور خدا را در دلمان درک کنیم و بگوییم این کلام خداست و بگوییم چگونه قلب شریف پیامبر ظرفی بود که در این ظرف این آیات یکی بعد از دیگری وارد می‌شد شما هم وقتی پای قران بنشینید از طریق تفکر و تدبر بر روی یک‌به‌یک این آیات مجذوب نور قران می‌شوید و در دلت این آیات یکی بعد از دیگری جا می‌گیرد.

اگر قران را این‌گونه خواندیم در واقع کلام خدا را متوجه شدیم و با خدا مکالمه و صحبت کردیم. حالا هرچه با خدا بیشتر صحبت کنیم بهتر است. ولی اگر وقتمان اجازه نداد زیاد بنشینیم و قران بخوانیم همان یک جزء قرانی را که هر روز وارد شده کفایت می‌کند.

در روایات آمده است: اگر می‌خواهید با خدا حرف بزنید نماز بخوانید و اگر می‌خواهید خدا با شما حرف بزند نماز بخوانید.من اراد ان یشافه الله فلیقرأ القران.

قران را با توجه و تفکر بخوانیم که تأثیر معنوی آن بر دلمان مشهود باشد. یعنی ببینیم که با خواندن قران که کلام دوست است، دوستی اضافه شده است؛ عشق اضافه شده است؛ تقرب اضافه شده است. این‌ها را در وجود خودمان در دل خودمان احساس کنیم. این ارزشش بسیار بیش‌تر از یک روخوانی لق‌لق زبانی‌ است. امیدواریم که قران خواندن ما در این ماه از روی تفکر و تدبر باشد. از خداوند متعال می‌خواهیم که او ارحم‌الراحمین است. همان‌طور که در این دعا آمده است به ما رحم و مهربانی کند و ما را مشمول جذبه‌ها و نفحه‌های این ماه مبارک قرار دهد.