متن بیانات+ارسال صوت

شرح خطبه شعبانیه – جلسه اول

حضرت آیت الله کمیلی : عاشقانه و عارفانه با خدا مناجات و نجوا کنید. یعنی خدا را برای خودش بخواهید

بسم الله الرحمن الرحیم

دانلود فایل صوتی سخنرانی حضرت آیت الله کمیلی خراسانی در شرح خطبه شعبانیه «بخش اول»

تاریخ: ۱۳۹۵/۰۳/۱۸

مدت زمان: ۰۰:۳۰:۱۲

حجم فایل: 10.1 مگابایت

دانلود فايل صوتي

متن بیانات

بسم اللّه الرحمن الرحیم و به نستعین

رسول گرامی اسلام در آخرین جمعه ماه شعبان، فضایل و خصوصیات ماه رمضان را در خطبه‌ شعبانیه‌ برای مردم بیان کردند. در این جلسه به شرح فرازهایی از این خطبه پرداخته می‌شود.

«بسم‌اللّه‌الرحمن‌الرحیم عَنِ الرِّضَا عَنْ آبَائِهِ عَنْ عَلِیٍّ علیه السلام قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلی الله علیه وآله خَطَبَنَا ذَاتَ یَوْمٍ فَقَالَ: أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّهُ قَدْ أَقْبَلَ إِلَیْکُمْ شَهْرُ اللَّهِ بِالْبَرَکَةِ وَ الرَّحْمَةِ وَ الْمَغْفِرَةِ شَهْرٌ هُوَ عِنْدَ اللَّهِ أَفْضَلُ الشُّهُورِ وَ أَیَّامُهُ أَفْضَلُ الْأَیَّامِ وَ لَیَالِیهِ أَفْضَلُ اللَّیَالِی وَ سَاعَاتُهُ أَفْضَلُ السَّاعَاتِ.‌ هُوَ شَهْرٌ دُعِیتُمْ فِیهِ إِلَی ضِیَافَةِ اللَّهِ وَ جُعِلْتُمْ فِیهِ مِنْ أَهْلِ کَرَامَةِ اللَّهِ أَنْفَاسُکُمْ فِیهِ تَسْبِیحٌ وَ نَوْمُکُمْ فِیهِ عِبَادَةٌ وَ عَمَلُکُمْ فِیهِ مَقْبُولٌ وَ دُعَاؤُکُمْ فِیهِ مُسْتَجَابٌ فَاسْأَلُوا اللَّهَ رَبَّکُمْ بِنِیَّاتٍ صَادِقَةٍ وَ قُلُوبٍ طَاهِرَةٍ أَنْ یُوَفِّقَکُمْ لِصِیَامِهِ وَ تِلَاوَةِ کِتَابِهِ. فَإِنَّ الشَّقِیَّ مَنْ حُرِمَ غُفْرَانَ اللَّهِ فِی هَذَا الشَّهْرِ الْعَظِیم»

پیامبر گرامی اسلام در ابتدا فضایل و برتری این ماه را نسبت به ماه‌های دیگر سال توضیح می‌دهد.

می‌فرماید: ای مردم بدانید ماهی به سوی شما روی آورده است که ماه خداست و با خود برکت، رحمت و مغفرت الهی به همراه دارد.

«شهرٌ هوَ عندَ اللهِ أفضلُ الشّهور»؛ این ماه در نزد خدا، بالاترین و برترین ماه‌های دوازده‌گانه‌ سال است.

«وَأَیَّامُهُ أَفْضَلُ الْأَیَّامِ»؛ روزهایی که در این ماه بر شما مردم مسلمان روزه‌دار و غیر روزه‌دار می‌گذرد را غنیمت بشمارید که بهترین روزهای سال و عمر شما محسوب می‌شود.

«وَلَیَالِیهِ أَفْضَلُ اللَّیَالِی»؛ هم چنین شب‌های این ماه، شب‌هایی است که بهترین شب‌های سال عمر شماست.

«وَسَاعَاتُهُ أَفْضَلُ السَّاعَاتِ»؛ ابتدا از روز و شب می‌فرماید؛ سپس شبانه‌روز را که بیست و چهار ساعت است به صورت ساعت به ساعت مطرح می‌فرماید. هر ساعتی که بر شما می‌گذرد نسبت به ساعات دیگر فضیلت و ارزشش به ‌مراتب بیشتر است.

«هُوَ شَهْرٌ دُعِیتُمْ فِیهِ إِلَی ضِیَافَةِ اللَّهِ»؛ ضیافت یعنی این ماه، ماه مهمانی است، مهمان‌دار و میزبان چه کسی هست؟ جز خدا چه کسی می‌تواند باشد؟ چون روزه دار، روزه را برای خدا می‌گیرد؛ نیتش، نیت الهی است. خدا هم به خوبی از او ضیافت می‌کند.

«وَجُعِلْتُمْ فِیهِ مِنْ أَهْلِ کَرَامَةِ اللَّهِ»؛ شما در این ماه از کرامت‌های الهی برخوردار هستید.

«أَنْفَاسُکُمْ فِیهِ تَسْبِیحٌ»؛ هر نفسی را که روزه‌دار می‌کشد برای او تسبیح نوشته می‌شود. چون وقتی سحر برمی‌خیزد و تا مغرب، نیت روزه می‌کند، او در حال روزه است. لذا از بسیاری از چیزهایی که دیگر افراد رعایت نمی‌کنند، خویشتن‌داری می‌کند و شکم، چشم، اعضاء و بدن خود را از حرام حفظ می‌کند. این یک نوع ریاضت لازم دارد. در مقابل این نیت که روزه‌دار چنین خالصانه خودش را برای خدا آماده می‌کند، آن وقت خدا چکار می‌کند؟ نفس‌های این‌ روزه دار را، هرچند که به زبان تسبیح هم نگوید، برای او سبحان‌اللّه نوشته می‌شود.

«وَنَوْمُکُمْ فِیهِ عِبَادَةٌ»؛ اگر روزه‌دار در حال روزه بخوابد، خوابیدن او با اوقات دیگری که روزه نیست فرق می‌کند. چون با نیت الهی می‌خوابد. بنابراین خوابش هم عبادت حساب می‌شود.

«وَعَمَلُکُمْ فِیهِ مَقْبُولٌ»؛ روزه‌دار با این خلوص نیتی که دارد هر عمل خیری و شایسته‌ای را به درگاه خدا انجام بدهد مورد قبول واقع می‌شود. حال این اعمال روزه‌دار چیست؟ پیغمبر این‌ موارد را بعداً توضیح می‌دهد که باید روزه‌دار در این ماه رمضان چکار کند. مثلاً یک جایی می‌فرماید که در ماه رمضان «صِلُوا أَرْحَامَکُمْ»؛ نسبت به ارحام خود اعم از فامیل پدری و فامیل مادری صله‌ رحم انجام دهید؛ یعنی فرض کنید اگر در سال قبل از ماه رمضان با عمو، دایی، پسردایی، برادر یا پدرت قهر هستی، وقتی ماه رمضان می‌آید باید صله‌ رحم انجام بدهید.

«وَعَمَلُکُمْ فِیهِ مَقْبُولٌ»؛ صله‌ رحم هم یک نوع از اعمال صالحه است که انجام می‌دهید. یعنی خود روزه، سبب آشتی می‌شود. فضایی که شما در آن قرار می‌گیرید یک فضای ملکوتی و الهی است. دیگر نمی‌شود شما در دلت کینه‌ یکی را داشته باشید بعد هم بگویید من روزه دارم.

در محضر پیغمبر یک زنی داشت غیبت می‌کرد؛ توهین می‌کرد؛ بدزبانی می‌کرد؛ پیغمبر فرمودند: بروید غذا بیاورید تا بخورد او چطور روزه‌ای دارد؟ روزه‌داری که نتواند زبانش را حفظ کند چطور روزه است.

«وَدُعَاؤُکُمْ فِیهِ مُسْتَجَابٌ»؛ ادعیه بسیاری در ماه رمضان وارد شده است. مانند دعای ابوحمزه ثمالی که از ادعیه‌ خاصه‌ در سحر است. ایشان این دعای شریف را از امام گرفته است. کلاً ادعیه‌ای که در مفاتیح می‌خوانیم از ائمه‌ و پیشوایان دین به دست ما رسیده است. این‌ها مطالب و معارفی است که از قلب و زبان معصوم به دست ما رسیده است. آن امامی که دارای دریایی از معارف الهی است. شما وقتی در این ادعیه سیر می‌کنید می‌بینید که همه چیز در این دعا هست؛ در این دعا احکام، اخلاق و عرفان می‌بینیم؛ هرچه بخواهید در این ادعیه هست. دعاهایی هست که در آن‌ها فلسفه، الهیات و علوم الهی گفته شده است. یک نفر اهل معرفت می‌خواهد تا بتواند از میان این همه دعا بسیاری از علوم و مطالب را کشف کند.

پس روزه‌دار در این ماه، اهل دعاست؛ خدا هم به او توجه و اقبال می‌کند؛ و دعای او را اجابت می‌کند؛ فکر نکنید که دعا این است که مثلاً بنشینیم دعایی بخوانیم بعد همه‌اش فرض کنید حاجات مادی، دنیوی، رزق و روزی، کسب و کار از این چیزها بخواهیم. بعضی‌ بچه‌دار نمی‌شوند و بچه می‌خواهند؛ بعضی‌ مریض هستند و شفا می‌خواهند؛ بعضی‌ کسب و کارشان نمی‌گیرد و به خاطر این دعا می‌خواند؛ نه آقا! ماه رمضان، ماه خدا است.

مناجات عاشقانه و عارفانه با خدا

یعنی بیایید و یک دوستی با خدا برقرار کنید و عاشقانه و عارفانه با خدا مناجات و نجوا کنید. یعنی خدا را برای خودش بخواهید؛ خدا می‌داند، وقتی بنده‌اش به در خانه‌اش آمد چکار باید کند. شما که نمی‌خواهید برای خدا تعیین وظیفه کنید؛ وقتی او از همه چیز شما با خبر است؛ اصلاً چه کسی شما را به این دنیا آورد؟ شما کجا بودید؟ یک مقدار فکر کنید. به اصل نطفه‌ خود برگردیم؛ خداوند با همان دستی که ما را تکمیل کرده، ما را آفرید و به اینجا آورد. از آن همه عقبات و مراحل به اینجایی آورده که حالا نشسته‌اید. وزنت شصت، هفتاد کیلو شده در حالیکه شما سلولی بودید که از میان آن میلیون‌ها سلول شکل گرفت و بعد یک وزنه‌ای برای خودت شدی.

چرا اوّل خود را فراموش می‌کنی؟ چرا آن آخرت را فراموش می‌کنی؟ که آخرش کجا می‌روی؟ پس خدا را باید برای خودش بخواهیم. وقتی دست خدا را در نعمت‌ها و خلقت می‌بینیم دیگر در محضر او واقعاً شرم‌آور است که بیاییم و حاجتی بخواهیم. خدا از همه چیز ما خبر دارد؛ او کارهایش را انجام می‌دهد؛ لازم نیست به خدا یاد بدهیم که چکار کند.

پس این دعا همان دعایی است که یک دوست، دوست خود را می‌خواند. می‌نشینند و با یکدیگر حرف دوستی و عشق می‌زنند. ما هم باید با خدا این‌طور باشیم. اجابت هم در مقابل این دعا همان کشش معنوی است.

تا که از جانب معشوقه نباشد کششی * عاشق بیچاره به جایی نرسد.

اگر عشق الهی در دل شما بیاید آن‌وقت آنی قرار نمی‌گیرید؛ آنی از دعا نمی‌توانید جدا شوید.

در سفری که به مشهد مقدس مشرف شده بودم در قسمت بالای سر حضرت ایستاده و به حال خود مشغول بودم؛ یک ‌دفعه دیدم یکی پهلوی من ایستاده و دستش در حالی که به حالت قنوت نماز بلند بود در حال دعا با خدا بود. بنده کتابی هم دستش ندیدم و همین‌طور به صورت مداوم دعاهای عربی و جملات عربی می‌خواند. معلوم بود که این‌ها را دارد با همان حال عشق خودش انشاء می‌کند. ادبیات عرب هم بلد بود و همین‌طور به صورت پی در پی می‌گفت و ما هم از گفتن این دعاها لذت می‌بردیم. همینطور دعا پشت سر هم و جمله به جمله می‌آمد. چقدر هم این دعاها را طول داد. آیا شده یک کشش روحانی و معنوی در دعا برای شما هم پیدا شود که یک‌ دفعه ‌ببینید یکی دو ساعت همین‌طور مشغول دعا هستید و متوجه هم نباشید.

گفته‌اند در آن قدیم‌ها در حرم امیرالمؤمنین وقتی سحر ماه رمضان می‌شد می‌دیدند ۷۰ نفر در هر گوشه حرم ایستاده و در دعای قنوت از حفظ دعای ابوحمزه می‌خواند. می‌دانید دعای ابوحمزه چند صفحه است؟ خیلی است. شاید حدود بیست صفحه باشد. آن‌ها در دعا، در قنوت و نماز را از حفظ می‌خواندند. دعای کمیل را از حفظ می‌کردند و می‌خواندند. حالا آن‌ها کجا رفته‌اند؟

ما گرفتار طبیعت و مادیات هستیم؛ گرفتار مشکلات زندگی هستیم. آخر بابا بعد از یازده ماه دیگر، ماه رمضان، این ماه خدا آمده است. نباید یک خرده برای خدا وقت بگذاریم.

«فَاسْأَلُوا اللَّهَ رَبَّکُمْ بِنِیَّاتٍ صَادِقَةٍ وَ قُلُوبٍ طَاهِرَةٍ أَنْ یُوَفِّقَکُمْ لِصِیَامِهِ وَ تِلَاوَةِ کِتَابِهِ»؛ از پروردگارتان با نیت‌های درونی صاف و راست و با دل‌های پاک و با نجوای درونی سؤال کنید و بخواهید که «أَنْ یُوَفِّقَکُمْ لِصِیَامِهِ»؛ در این ماه بر توفیقات شما بیفزاید و بتوانید روزه‌ خدا را به اتمام برسانید. «وَتِلَاوَةِ کِتَابِهِ» و آیات کتاب خدا (قرآن کریم) را تلاوت کنید. سپس پیغمبر فرمودند که قرائت هر یک آیه از قرآن در این ماه معادل با یک ختم قرآن است. کدام عاقلی از این همه مثوبت و ارزش‌ها چشم می‌پوشد؟ وقتی خدا ‌چنین اوقات شریفی را پیش روی ما آورده آن وقت چرا ما باید در خواب باشیم و غافل باشیم؟ باید جلسات قرآنی تشکیل شود. اقلاً روزی یک جزء قرآن هم روخوانی کنیم؛ هم تفسیری و تلاوتی باشد.

«فَإِنَّ الشَّقِیَّ مَنْ حُرِمَ غُفْرَانَ اللَّهِ فِی هَذَا الشَّهْرِ الْعَظِیمِ»؛ رسول خدا می‌فرماید: بدبخت آن کسی است که در این ماه از مغفرت‌های خداوندی محروم شود. یک سال منتظر شویم تا یک ماهی بیاید آن‌وقت دستمان در این ماه از آن چه مقرر شده برای عباد اللّه و صائمین از مغفرت الهی کوتاه بماند و خرما بر نخیل بماند.

نتوانیم از آن همه مغفرت‌ها و نظرهای پروردگاری به بندگان خالصش بهره ببریم و تا آخر ماه محروم بمانیم.

شقاوت ما را فرا گرفته که نمی‌توانیم خود را اصلاح کنیم؛ نمی‌توانیم خود را درست کنیم؛ نمی‌توانیم خود را با این ماه تطبیق دهیم.

حالا شما یک مجموعه‌ای هستید که این ساعت این جا نشسته‌اید ولی در این ساعت مردمی هستند که در این دنیای گسترده در مجالس گناه شرکت دارند. در عشرتکده‌ها، پای سفره‌ خمر و عرق و این همه گناه هستند. اما خدا به شما توفیق داده تا به خانه‌ خدا بیایید و بنشینید؛ ببینید چه قدر جای شکر دارد؟ چه قدر باید خدا را شکر کنیم که ما از آن‌ها نشده‌ایم؛ از آن‌هایی که در این شب‌ها اوقات‌شان صرف گناه می‌شود؛ صرف غفلت می‌شود؛ در غرائز جنسی خود مستغرق هستند؛ در مسائل مادی خود گرفتار هستند.

این بخش اوّل از این خطبه شریفه بود که امشب موفق شدیم برای شما توضیح بدهیم. صلواتی عنایت کنید.

مرحوم استاد به این دو بیت شعر فارسی علاقه زیادی داشتند و آن را زیاد بر زبان جاری می فرمودند:

ماییم که از هر دو جهان آزادیم *** و ز کرده حق هر آنچه هست شادیم

دانیم که جز نکویی ناید ز دوست *** آن است کز اول سر طاعت دادیم

چهره‌ آن مرحوم در چنین ماهی در آن سن ‌و سال که روزه می‌گرفتند برافروخته می‌شد. آتش عشقش در دل غلیان داشت؛ روزه‌ای که می‌گرفت روزه‌ اهل وصال و روزه‌ خواص بود.

در همین خطبه‌ نبویه دارد که حضرت علی «علیه‌السلام» نیز حضور داشتند و فرمودند: یا رسول‌اللّه چه چیزی در این ماه برای یک مسلمان برتر است؟

«و قَالَ علیه السلام الْوَرَعُ عَنْ مَحَارِمِ اللَّهِ»؛ رسول خدا فرمود: علی جان بهترین عملی که یک انسان مسلمان در این ماه انجام می‌دهد پرهیزگاری از محارم و حرام‌های الهی است. خدایا ما ضعیف هستیم؛ تو دست ما را بگیر؛ قوتی به ما بده؛ ملکه‌ای از تقوا به ما بده تا بتوانیم گناه نکنیم و معصیت را ترک کنیم.

فرمودند: « علی! ستخَضّبَ لِحیتَکَ بدم رأسک»؛ علی جان در این ماه از ضربت فرق سر، ریش تو خضاب می‌شود. آقا علی (ع) فرمودند: یا رسول اللّه: «أفِی سَلَامَةٍ مِنْ دِینِی»؛ ببینید که حضرت چه چیزی سؤال می‌کند. یا رسول الله! اگر این ضربت را بخورم و این شهادت پیش بیاید آیا دین من سالم می‌ماند یا نه؟ پیغمبر خدا فرمودند: بله، تو در راه دین کشته می‌شوی. اگر در این ماه بر فرق شریف حضرت علی (ع) ضربت وارد می‌شود، اما بر حضرت امام حسین (ع) ضربت‌ها، زخم‌ها و نیزه‌ها وارد ساختند.

«افترقوا علیه بأربع فرق، فرقة بالسهام و فرقةٌ بالاحجار و فرقةٌ بالنبال و بالسیوف»؛ لشکر دشمن چهار گروه شدند. یک گروه با ضربت شمشیر، یک گروه با ضربت نیزه‌، یک گروه با ضربت تیرها و یک گروه با ضرب سنگ‌ها حمله نمودند. اگر حالا گریه نکنیم چه وقت می‌خواهیم گریه کنیم. مرحوم قمی می‌نویسد شب اوّل همین ماه، شب زیارتی امام حسین است. شب‌های قدر شب‌های زیارتی امام حسین است. حسین چه کرده‌ای؟ بیشترین زیارت در سال زیارت امام حسین (ع) است.

صلی‌اللّه علیک یا اباعبداللّه.