برشی از کتاب چلچراغ سلوک

زاد و توشه سیر الی اللّه

سالک باید از عالم طبیعت به عالم مثال و از عالم مثال به عالم روح و حقیقت منتقل شود؛ بنابراین نیاز دارد که زاد و توشه‌ای به همراه خود داشته باشد. زاد و توشه این سفر معنوی، روحانی و درونی، مجاهده با نفس و ریاضت دادنِ نفس است تا بتواند آن علقه‌هایی که به دنیا و مسائل طبیعت و ماده ایجادشده را یکی‌یکی از بین ببرد؛

زاد و توشه سیر الی اللّه

مرحوم علامه طهرانی می فرماید: «زاد و توشه این سفر روحانی مجاهده و ریاضت نفسانی است؛ زیرا قطع علائق ماده بسیار صعب و دشوار است؛ بنابراین اندک‌اندک رشته‌های علقه های عالم کثرت را پاره نموده و از عالم طبع سفر می‌نماید».{۱}

یعنی عشق و علاقه به دنیا و مسائل مادی و طبیعی را از دل خود بیرون کند و دل را به‌سوی خداوند سوق دهد. همه این‌ها یک‌دفعه از قلب سالک کنده نمی‌شود بلکه باید اندک‌اندک برطرف گردد، ولی اگر همت عالی داشته باشد این عالم کثرتی که به آن آلوده‌ شده است و آن علقه‌ها یکی‌یکی از بین خواهد رفت و از عالم طبع و ماده و دنیا بیرون می‌آید و به عالم مثال می‌رسد.

انواع کثرت

سالک الی اللّه دچار دو نوع کثرت است که از هر دوی آن‌ها به سوی وحدت در سلوک است. او علاوه بر کثرت‌های خارجی با کثرت‌های داخلی هم روبه‌رو است. این دو نوع کثرت را بیشتر توضیح می‌دهیم:

۱٫کثرت خارجی

کثرت خارجی یعنی کثرت‌های مادیِ بیرون از نفس؛ مثلاً همین علاقه داشتن به ثروت و مالِ دنیا. این‌که چشمش به مظاهر طبیعت می‌افتد و عُلقه پیدا می‌کند. این کثرت‌ها و عُلقه‌ها را آرام‌آرام باید کم کند و توجه خودش را از بیرون به درون منعطف و منتقل کند. با مجاهدۀ نفس کم‌کم به کثرت‌ها، علائق مادی و طبیعی که بیرون از عالم نفس بوده، پشت می‌کند و توجه خود را به درون و باطن بیشتر می‌کند و از عالم طبیعت به عالم مثال پا می‌گذارد.

راه درمان ابتلا به کثرت خارجی

سالک الی اللّه عزوجل با این نفس که مملوّ از خیالات و حجاب‌های فاسد است، چه‌کار باید کند؟ علامه طهرانی در لب اللباب می‌گوید: «چه انسان می‌تواند با اختیار خود با عزلت و انزوا از مزاحمت و تصادم با کثرات خارجیه دوری جوید». در نتیجه خیلی در بازار و خیابان نمی‌رود و کمتر با مردم معاشرت می‌کند و عزلت را انتخاب می‌کند؛ بنابراین کثرت‌های خارجیه از او دور می‌شود. رهایی از این کثرت‌های خارجی راحت است،

پی نوشت:

۱- لب اللباب در سیر و سلوک اولی الالباب

منبع: کتاب چلچراغ سلوک در شرح رساله «لب اللباب در سیر و سلوک اولی الالباب»، بخش اول: معرفتی اجمالی دربارۀ سلوک– از تألیفات آیت الله حاج شیخ محمدصالح کمیلی خراسانی حفظه الله

علاقه‌مندان جهت خرید و مطالعه کتاب می توانند از طریق همین لینک اقدام فرمایند.

لینک کوتاه : https://www.komeily.com/?p=31936