1 فوریه, 2026

کد مطلب : 33601

برشی از کتابچه دیدگاه‌های فقیه عارف آیت الله کمیلی

زندگینامه آیت الله کمیلی خراسانی

آیت الله کمیلی خراسانی تدریس را در حوزه‌های مختلف علمیه همیشه یکی از برنامه‌های اصلی خود قرار داده و در مدارس علمیه مختلف ایران و عراق تدریس داشته‌اند. هم‌چنین با تدریس در دانشگاه‌های مختلف کشور منشاء اثر و تحول جوانان فراوانی شده‌اند.

زندگینامه آیت الله کمیلی خراسانی

دوران کودکی

معظّم‌له به سال۱۳۶۰ ق. مصادف با ۱۳۲۰ ش. در سایۀ الطاف و عنایات امامین همامین حضرت امام هادی و حضرت امام حسن عسکری «علیهما السلام» در خانواده‌‌ای عالم و با فضیلت در شهر سامرا متولد شدند. ایشان در سن پنج سالگی خواندن و نوشتن را در بیت والد گرامی‌شان آغاز کرده است.

پدر و مادر

آیت الله حاج شیخ حسن کمیلی خراسانی رحمت الله علیه والد معظم‌له یکی از علمای بزرگ بودند و دارای چندین اجازه اجتهاد و اجازه تصرف در امور حسبیه از علمای بزرگ آن زمان بوده‌اند. تولد ایشان در تاریخ ۱۳۲۹ ق در مشهد واقع شده است. ایشان به دستور مرجع کبیر شیعیان آن زمان یعنی مرحوم آیت الله سیدابوالحسن اصفهانی به عنوان مدرس در حوزه علمیه سامرا به مدت ۲۰ سال سکونت داشتند. در سال ۱۳۵۹ ق در اثر فشار عمال جنایتکار رضاخان زندیق به روحانیون مشهد، مهاجرت به عراق نموده و پس از زیارت مشاهد عراق، مجاورت حرم عسکرین «علیهما السلام» را در سامرا اختیار و رحل اقامت افکنده و چندین بار مورد تهاجم وهابیان متعصب آن زمانه قرار گرفتند. در سال ۱۳۸۲ق مجبور به انتقال از شهر سامرا به نجف اشرف شدند و از محضر آیات عظام حاج سید محمود شاهرودی و حاج سیدابوالقاسم خوئی استفاده نمودند.

در سال ۱۳۹۱ق در اثر فشار دولت بعث عراق به ایشان اخطار می‌شود که در ظرف ۵ روز خاک عراق را ترک کنند و به ایران تبعید شدند. در ۲۵ ماه شوال سال ۱۳۹۷ق سالروز شهادت امام جعفر صادق «علیه السلام» در مشهدالرضا دعوت حق را لبیک گفتند و در جوار مزار خواجه ربیع مدفون گردید.

تحصیلات حوزوی و کلاسیک

در سن ده سالگی رسما نزد والد معظمشان در سامرا دروس طلبگی را شروع کردند و در مدرسه علمیه مرحوم ایت الله مجدد میرزای شیرازی (ره) مشغول به تحصیل در علوم حوزوی شدند. در سن پانزده سالگی به نجف اشرف جهت ادامه تحصیلات حوزوی و کسب کمالات معنوی در جوار بارگاه ملکوتی مولی الموحدین امیرالمؤمنین «صلوات الله علیه» سکونت یافتند.

مدتی را نیز در قم در مدرسه حجتیه و یک مدرسه قدیمی در کنار مسجد جمعه قم جهت علوم مقدماتی اقامت کردند و در همین نخستین سفر بود که با مرحوم آیت الله العظمی بروجردی (ره) آشنا شدند و مدتی هم در مشهد در کنار بارگاه ملکوتی ثامن الحجج علی ابن موسی الرضا «علیه‌السلام» در جلسات درس مدرسه علمیه نواب شرکت داشتند. بعد از آن به منظور ادامه تحصیل دروس حوزوی، نجف اشرف مراجعت کردند. هم اکنون در شهر مقدس قم رحل اقامت افکنده و به تدریس، تحقیق، تألیف و تربیت سالکان کوی حق اشتغال دارند.

اساتید فقه و اصول

اساتید اصول و فقه در نجف اشرف:

آیت الله العظمی حاج سید ابوالقاسم خویی (رحمه الله)
آیت الله العظمی امام خمینی (رحمه الله)
آیت الله العظمی سید محسن حکیم (رحمه الله)
آیت الله العظمی شهید میرزا علی غروی تبریزی (رحمه الله)
آیت الله العظمی سید نصرالله مستنبط (رحمه الله)
آیت الله العظمی آقا میرزا باقر زنجانی (رحمه الله)
آیت الله شیخ مجتبی لنکرانی (رحمه الله)
آیت الله شیخ عبدالرسول جواهری (رحمه الله)
آیت الله شیخ موسی سودانی(رحمه الله)
آیت الله شیخ ابوالقاسم داوری اصفهانی (رحمه الله)
آیت الله شیخ سیف الله اصفهانی(نورمحمدی) (رحمه الله)
ایت الله شیخ حسن ماکوئی (رحمه الله)
ایت الله شیخ نصرالله شاه‌آبادی (رحمهالله)

اساتید فقه و اصول در ایران

آیت الله العظمی گلپایگانی (رحمه الله)
آیت الله العظمی مرعشی نجفی(رحمه الله)
و …

اساتیددانشکده عالی قضایی در دانشگاه قم

حضرت آیت الله حاج شیخ علی مشکینی (رحمه الله)
حضرت آیت الله حاج شیخ عبدالله جوادی آملی حفظه الله
حضرت ایت الله شیخ محمد مومن قمی(رحمه الله)
حضرت ایت الله آذری قمی(رحمه الله)
حجت الاسلام ناظمی بروجردی (رحمه الله)
و …

اساتید اخلاق و عرفان

معظم له به توصیه وصیّ رسمی عارف کامل مرحوم سیدعلی قاضی(رحمه الله) یعنی جناب مستطاب شیخ عباس قوچانی(رحمه الله) از ۲۰ سالگی شاگرد سلوکی آیت الحق عارف کبیر سیدهاشم موسوی حداد «رضوان الله علیه» بوده‌اند و به مدت ۲۴ سال از محضر این عارف کبیر که شاگرد مبرّز و والای آیت الله قاضی بودند؛ استفاده برده‌اند.

شیخ عباس قوچانی (رحمه الله)
عارف کبیر استاد حاج سید هاشم حداد (رحمه الله)
علامه حسن زاده آملی (رحمه الله)
آیت الله حاج سید رضا صدر (رحمه الله)
آیت الله سرابی (رحمه الله)

مدارک تحصیلی

تأییدیۀ تحصیل ده سال خارج فقه و اصول در نجف و قم از آیت الله نوری همدانی «دامت برکاته»
تأییدیۀ ده سال اشتغال به دروس خارج فقه و اصول از آیت الله علوی گرگانی «دامت برکاته»
تأییدیۀ ده سال اشتغال به دروس خارج فقه و اصول در نجف و قم از طرف آیت الله مکارم شیرازی «دامت برکاته»
تعیین رتبه معادل دکترای الهیات در دانشگاه آزاد اسلامی
گواهی تکمیل مدارج عالیه از آیت الله مصطفی نورانی سال ۱۳۷۱
مدرک فوق لیسانس ۱۳۷۱
مدرک اتمام کفایتین سال ۱۳۷۳
لیسانس علوم قضایی دانشکده عالی قضایی در دانشگاه قم ۱۳۶۰
تأییدیۀ تدریس پنج سال خارج فقه از طرف معاونت امور اساتید حوزۀ علمیۀ قم
تأییدیۀ شرکت در دروس خارج به مدت ۱۰ سال از بزرگان فقه و اصول در نجف
تأییدیۀ صلاحیت علمی و اخلاقی جهت ارشاد و تعلیم علوم اسلامی از آیت الله جوادی آملی «دامت افاضاته»
مدرک شرکت در ۵ سال درس خارج فقه حوزه علمیه قم
گواهی سطح ۴ مدارج علمی وابسته به شورای مدیریت حوزه علمیه قم۱۳۷۰
گواهی دبیر عربی و ادبیات و علوم اجتماعی مقطع متوسطه از آموزش و پرورش ساوجبلاغ سال ۱۳۶۶
مدرک تندخوانی از مرکز تحقیقات اسلامی سپاه قم سال ۱۳۷۱

آغاز تربیت سالکان

حضرت آیت الله کمیلی تا زمان وفات حضرت آیت الله علامه طهرانی به احترام ایشان شاگرد نپذیرفتند و در سال ۱۳۷۴ پس از وفات ایشان با ارجاع برخی از عرفای مشهور تهران و اصفهان اقدام به پذیرش شاگرد کردند و تاکنون به تربیت اخلاقی/عرفانی انسان‌هایی از سرتاسر جهان مشغول‌اند که هر کدام در اصناف مختلفی از قبیل حوزویان (خواه طلبه و خواه استاد)، دانشگاهیان (خواه دانشجو و خواه استاد) و عامه مردم استعدادیابی شده‌اند.

اجازات و تأییدات و احکام

اجازه نامۀ روایی از آیت الله محمدبن علی شریف رازی «رضوان الله علیه»
اجازه نامۀ تصدی امور حسبیه و دریافت وجوهات از آیت الله العظمی خوئی «قدّس سرّه» به ضمیمه آیت الله مرعشی و گلپایگانی
اجازه نامۀ تصدی امور حسبیه و دریافت وجوهات از آیت الله العظمی سیدمحمدسعید طباطبائی حکیم «رضوان الله علیه»
اجازه‌نامه تصدی امور حسبیه و دریافت وجوهات از آیت الله العظمی نوری همدانی «دامت برکاته»
اجازه‌نامه تصدی امور حسبیه و دریافت وجوهات از آیت الله العظمی صافی گلپایگانی «دامت برکاته»
اجازه‌نامه تصدی امور حسبیه و دریافت وجوهات از آیت الله العظمی وحیدی شبستری سال ۱۴۱۷ ق
اجازه نامۀ تصدی شفاهی همۀ امور مورد نیاز به اذن مجتهد جامع الشرائط از آیت الله مکارم شیرازی «دامت برکاته» وکالتاً و توکیلاً
مجوز تبلیغاتی از وزارت اوقاف سوریه در سال ۱۹۹۸م
قرارداد کار تحقیقی در مرکز تحقیقات اسلامی سپاه قم سال ۱۳۷۵
معرفی نامه سازمان تبلیغات اسلامی تهران جهت تبلیغ و تدریس و امام جماعت سال ۱۳۷۸
گواهی حضور در جبهه در جنگ ۸ ساله عراق از دفتر تبلیغات اسلامی قم سال ۱۳۷۵
گواهی عضویت در دفتر مجمع نمایندگان طلاب

سوابق علمی/تدریسی

معظم له تدریس را در حوزه‌های مختلف علمیه همیشه یکی از برنامه‌های اصلی خود قرار داده و در مدارس علمیه مختلف ایران و عراق تدریس داشته‌اند. هم‌چنین با تدریس در دانشگاه‌های مختلف کشور منشاء اثر و تحول جوانان فراوانی شده‌اند. ایشان ده‌ها سال تدریس در حوزه‌های نجف، سامرا، قم، تهران، مشهد، ایلام، خوانسار داشته‌اند.

سوابق تدریس علوم حوزوی در مراکز حوزوی:

حوزه علمیه حجت بن الحسن(سیدخندان) تهران؛
حوزه سعادت قم؛
حوزه علمیۀ امام کاظم «علیه‌السلام» قم؛
حوزه علمیۀ باقرالعلوم تهران؛
حوزه‌های علمیۀ خواهران خدیجه، معصومیه و زینبیه در تهران؛
حوزه علمیۀ مسجدالمهدی یافت آباد تهران،
حوزه علمیۀ شهید شاه‌آبادی تهران،
حوزۀ علمیۀ هشتگرد کرج؛
حوزه علمیۀ امام حسین تهران؛
حوزه علمیۀ فولادشهر اصفهان؛

سوابق تدریس علوم انسانی در دانشکده و دانشگاه‌های مختلف:

دانشگاه شهید بهشتی تهران
دانشگاه علمی کاربردی تهران
دانشکده هوایی تهران
دانشکده افسری نیروی انتظامی تهران
دانشکده شهید محلاتی قم
دانشکده پزشکی سپاه تهران
دانشکده فنی مهندسی دانشگاه آزاد
دانشگاه علامه طباطبایی
دانشگاه شاهد تهران
دانشگاه آزاد خمینی شهر اصفهان
دانشکده علوم بهداشت ایلام؛
دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرکزی تهران؛
دانشگاه آزاد اسلامشهر؛
آموزش عالی پادگان لویزان تهران؛
جهادسازندگی تهران؛
آموزشگاه زبان غیر انتفاعی کرج؛
دانشکده ادبیات آزاد اسلامی تهران؛
دانشکده حقوق ازاد اسلامی تهران؛
مدارس مرکز جهانی علوم انسانی تهران؛
کلاس‌های نهضت سوادآموزی تهران؛

مراکز تحقیقی:

مرکز تحقیقات علوم اسلامی سپاه قم؛
مؤسسه ال البیت قم؛
مجمع جهانی شیعه شناسی قم؛
حزب الله قم؛
کلاس‌های عقیدتی سپاه پاسداران در تهران و شهرستان ها؛
آموزش نهج البلاغه در مرکز سوادآموزی اسلام شهر سال ۱۳۷۹؛

سوابق تدریسی درس خارج فقه:

تدریس درس خارج فقه خمس در حوزه سعادت قم؛
تدریس درس خارج فقه ذبح حیوان در حوزه امام کاظم قم؛
تدریس درس خارج فقه رؤیت هلال در حوزه امام کاظم قم؛
تدریس درس خارج فقه سقط جنین در حوزه امام کاظم قم؛
تدریس درس خارج فقه دیات و قصاص در حوزه امام کاظم قم؛
تدریس درس خارج فقه عرفان در مؤسسه انوار توحید قم؛

مدارک علمی

اخذ مدرک مدرسی مدرسه علمیه امام جواد علیه السلام از مدارس مرکز جهانی علوم اسلامی قم ۱۳۷۴
گواهی تدریس معارف در دانشگاه شهید بهشتی سال ۶۸ و ۶۹ در تهران؛
گواهی علمی از اقای مصباحی مقدم رئیس دانشکده ادبیات تهران؛
گواهی عضویت هیئت علمی در سازمان کل عقیدتی شهربانی تهران؛
گواهی تدریس در حوزۀ علمیۀ شهید شاه‌آبادی تهران سال ۱۳۷۳؛
گواهی تدریس در دبیرستان‌های شهرستان ایلام از ادارۀ آموزش و پرورش سال ۱۳۷۱؛

سوابق اجرایی و انقلابی

قبل از انقلاب

ایشان در راستای مسئولیت‌های اجتماعی خویش، دارای سوابق مبارزاتی و مجاهدتی گسترده ای در قبل و بعد از انقلاب درکشورهای متعددی می‌باشند.

هم‌کاری با رهبران مقاومت همچون امام موسی صدر و مجلس اسلامی شیعیان و با شهید چمران و حرکت المحرومین در لبنان
مبارزات انقلابی در سوریه، پاکستان، افغانستان، مصر، کویت، جهت پیروزی نظام جمهوری اسلامی ایران و مبارزه علیه حکومت شاهنشاهی ایران
مبارزات در عراق با حزب بعث عراق به مدت ده سال و زندانی شدن همراه با جمعی از طلاب نجف

ایشان از طرف مرحوم آیت الله العظمی حاج سیدمحسن حکیم، به منطقه بعلبک لبنان، اعزام و در روستای «تمنین التحتا» مستقر شدند. و چندین سال در آن سامان، رهبری عده ای از شیعیان آنجا ر ا داشته و خدمات از قبیل تبلیغ احکام و تعلیم قرآن، ترویج مذهب حقه و همکاری با زعیم شیعیان لبنان امام موسی صدر حفظه الله تعلی نموده و در سال ۱۳۹۶ ق به قم آمدند. ایشان از ابتدای حضور در لبنان ارتباطی نزدیک با مجلس اعلای شیعه به رهبری امام موسی صدر داشته به صورتی که رفت و آمد خانوادگی داشته اند و در پادگان نظامی سرّی امام موسی صدر در مرز سوریه، مسئولیت امور فرهنگی و نمازجماعت جوانان را برعهده داشتند. همچنین رفاقت و آشنایی با شهید والامقام دکتر چمران در همان ایام و شرکت در جلسات حرکت المحرومین به عنوان نماینده امام موسی صدر از دیگر خدمات ایشان است و از طرف ایشان در مناسبت‌های مختلف به نقاط متعدد لبنان جهت مأموریت تبلیغی اعزام می‌شدند.

بعد از انقلاب

مبارزه سیاسی و فرهنگی در راستای تحقق منویات امام خمینی رحمت الله علیه در ایران پس از پیروزی انقلاب اسلامی
مسئول عقیدتی- سیاسی در سراوان زاهدان
مسئول عقیدتی کمیته و شهربانی و (کلانتری) ژاندارمری انقلاب اسلامی در سیستان و بلوچستان
مسئول عقیدتی- سیاسی سپاه یکی از مناطق تهران
مسئول عقیدتی لجستیک دانشکده پزشکی سپاه تهران
مسئول بسیج اقتصادی یافت آباد تهران
عضو هیئت مدیره کمیته امداد قم (اولین هستۀ امداد در قم)
عضو ستاد اقامه نماز منطقه ۶
مسئول گزینش و مصاحبه دانشجویان دانشگاه نیروی هوایی تهران
مسئول بسیج اقتصادی مسجد امیرالمومنین یافت آباد تهران
قاضی شورای حل اختلاف خانی آباد تهران
مسئول دفتر حزب جمهوری اسلامی در قم
مسئول مکتبه القرآن الکریم لبنان (روستای تمنین در منطقه بعلبک)
عضویت در جامعه وعاظ تهران
عضویت جامعه روحانیت شمال غرب تهران
چهار سال اشتغال در نمایندگی ولی فقیه ستاد مشترک امور روحانیون سال ۱۳۷۳
مؤسس مؤسسۀ فرهنگی هنری تحقیقاتی پویندگان انوار توحید
و …

سوابق فرهنگی/تبلیغی

۹ سال تبلیغ در منطقه تمنین التحتای لبنان
بیش از ۴۰سال تبلیغ در مراکز، مؤسسات و مساجد مختلف در ایران از جمله: تبلیغ و اقامت در شهرهای نظرآباد کرج، شهرکرد، اصفهان، سراوان، زاهدان و نیز یوسف آباد و یافت آباد تهران و …
مسئول مکتب القران در بعلبک لبنان
تبلیغ در کشورهای اروپایی همچون فرانسه و ایتالیا و سوئیس و آلمان و …
تبلیغ در کشور استرالیا
تبلیغ در کشورهای آسیایی همچون سوریه، پاکستان، مصر، کویت، عراق و …
مسئول امور فرهنگی شرکت اکسدانه کرج و تهران
مسئول هیئت سالکان راه حسین در تهران و قم به مدت ۱۸ سال
امام جماعت در اداره کل رفاه و خدمات اداری شرکت مخابرات تهران
امام جماعت آموزشگاه شهدای نیروگاه قم
مسئول فرهنگی کمیته امداد امام شمیرانات تهران
مبلغ اسرای عراقی در سنگ بست مشهد سال ۱۳۶۲

عناوین شغلی و مهارتی

نویسنده، مؤلف، محقق، مفسر، مصحح نسخ خطی و مترجم؛
استاد دانشگاه؛
دبیر دبیرستان،
مدرس حوزه در سطوح مختلف
استاد کلاس‌های عقیدتی سپاه
جهادسازندگی و نهضت سوادآموزی
قاضی شورای حل اختلاف خانی آباد تهران
مؤسسه مکتبه القرآن الکریم لبنان و مؤسسه انوار توحید قم
مشاور امور فرهنگی و روحانی کاروان‌های حج و زیارات
عضو هیأت علمی دانشکده پلیس و اداره عقیدتی سیاسی نیروی انتظامی مرکزی تهران
عضو محققان مؤسسه اهل بیت قم

آثار علمی معظم له در انتشارات انوار توحید

آثار فقهی:
- آثار چاپ شده:
  - فقه سقط جنین؛
  - فقه ذبح حیوان؛
- آثار چاپ نشده:
  - فقه رؤیت هلال؛
  - فقه خمس؛
  - تقریرات درس فقه آیت الله العظمی خوئی رحمه الله؛
  - تقریرات درس فقه آیت الله خمینی رحمه الله؛
  - تقریرات اصول شیخ مجتبی لنکرانی رحمه الله؛
  - تقریرات فقه میرزا باقر زنجانی رحمه الله؛
  - تقریرات درس فقه آیت الله شریعتمداری رحمه الله؛
  - تقریرات درس فقه القضا آیت الله گلپایگانی رحمه الله؛
  - تقریرات شرح معالم الاصول آیت الله میرزا علی تبریزی رحمه الله؛
  - تقریرات شرح رسائل آیت الله میرزا علی تبریزی رحمه الله؛
- آثار عرفانی:
  - آثار چاپ شده:
    - صد منزل دل/ شرح ساده و روان منازل السائرین (مشترک نشر بین الملل و نشر انوار توحید) سه جلدی؛
    - عرفان اهل بیتی/شرح کتاب شریف مصباح الشریعه، سه جلدی؛
    - حداد در آئینه حداد (بیان خاطرات آیت الله کمیلی ازعارف واصل مرحوم حاج سید هاشم موسوی حداد)؛
    - مشکات دل؛
    - چلچراغ سلوک/شرح لب اللباب؛
    - سرچشمه راز ونیاز/شرح دعای افتتاح؛
    - نجوای سالکان/شرح مناجات خمس عشر؛
    - مطلع معرفت نفس؛
    - مناجات صبحگاهی/شرح دعای صباح؛
    - توشۀ سالکان/شرح زادالسالک؛
    - وصایای سلوکی/شرح حدیث عنوان بصری؛
    - اخلاق اهل بیتی/شرح دعای مکارم الاخلاق؛
    - اسرار معرفتی/شرح قوت القلوب؛
    - آفتاب حقیقت/شرح نورالوحده؛
    - مفاتیح السلوک فارسی؛
    - مفاتیح السلوک عربی؛
    - مفاتیح السلوک اردو؛
    - المطالب السلوکیه عربی؛
    - المطالب السلوکیه عربی/فارسی؛
    - تسبیحات کائنات/شرح تسبیحات عشر(ادعیه ماه مبارک رمضان)؛
    - چهار اصل سلوکی/شرح حلیه الابدال؛
    - نفحات رحمانی/شرح ادعیه ماه مبارک رمضان؛
    - هشدارهای سلوکی؛
    - عارف کیست؟
  - آثار چاپ نشده:
    - نقد قرآنی و روایی بر صوفیان و عرفان های نوظهور
    - تفکر توحیدی
    - استاد در عرفان عملی
    - شیخ عارف

در سایر انتشارات

المطالب السلوکیه (عربی- فارسی چاپ انتشارات آیت اشراق)؛
مشکات دل (نشر بین الملل)؛
مفاتیح السلوک (نشر جمهوری)؛
اصطلاحات نظامی در فقه اسلامی (انتشارات مرکز علوم اسلامی سپاه در قم)؛
انتشار مقالۀ ورزش از دیدگاه اسلام در ص ۷ روزنامه ندای ایران،شماره ۲۲ یکشنبه ۹ مردادماه

منبع: کتابچه دیدگاه‌های فقیه عارف آیت الله کمیلی خراسانی (حفظه الله)

لینک کوتاه : https://www.komeily.com/?p=33601

مطالب مشابه

مدارک و اجازه‌نامه‌های آیت الله کمیلی خراسانی «حفظه الله»

آشنایی با طریقت حضرت آیت الله کمیلی خراسانی

اجازه نامۀ روایی آیت الله شریف رازی به آیت الله کمیلی خراسانی در سال ۱۳۹۸ ه.ق

معرفی تلامذۀ آقای‌ حدّاد در کتاب روح مجرد

شرح سلسله اساتید

ویژگی های سبک سلوکی آیت الله کمیلی

زندگینامه آیت الله شیخ حسن کمیلی خراسانی(ره)

زندگی نامه سید هاشم حداد (ره)

زندگی نامه حضرت آیت الله کمیلی ( حفظه الله)