7 آوریل, 2024

کد مطلب : 31864

درس خارج فقه حضرت آیت الله کمیلی خراسانی

مباحث فقهی-سقط جنین- جلسه بیست‌و‌نهم

موضوع: فلسفۀ آفرینش انسان‌های ناقص‌الخلقه

مباحث فقهی-سقط جنین- جلسه بیست‌و‌نهم- ۱۴۰۲/۰۳/۰۸

موضوع: فلسفۀ آفرینش انسان‌های ناقص‌الخلقه

سوال مهمی که در ازمنه‌های مختلف، اذهان بی‌شماری را درگیر می‌کرد و بعضا مشکلاتی در اعتقادات افراد ایجاد می‌شد، این بود که فلسفه‌ آفرینش انسان‌های ناقص‌الخلقه چیست؟ از دیدگاه شریعت مقدس اسلام چه حکمت‌هایی در آفرینش چنین موجوداتی وجود دارد؟ چراکه خداوند متعال، حکیم علی‌الاطلاق بوده و کار عبث و بیهوده از او صادر نمی‌شود، بنابراین وجود چنین آفرینشی حتما باید حکمتی داشته باشد.

در لسان آیات و روایات به حکمت این نوع آفرینش اشاره‌ای شده است که ما به بعضی از آن‌ها می‌پردازیم:

۱٫ آزمایش و امتحان الهی

خداوند متعال در آیه ۱۵۵ سوره بقره می فرماید:

﴿وَلَنَبْلُوَنَّکُمْ بِشَیْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِنَ الْأَمْوَالِ وَالْأَنْفُسِ وَالثَّمَرَاتِ وَبَشِّرِ الصَّابِرِینَ.﴾ قطعاً همه شما را با چیزی از ترس، گرسنگی، و کاهش در مال‌ها و جان‌ها و میوه‌ها، آزمایش می‌کنیم؛ و بشارت ده به استقامت‌کنندگان!

با تدبر کردن در آیۀ شریفه به این نتیجه می‌توان رسید که خداوند متعال بندگان خود را با اندکی از ترس، گرسنگی، کمبود از جانب مال، جان و ثمرات مورد آزمایش و امتحان قرار می‌دهد و کسانی که در این امتحان‌ها سربلند بیرون آمده و نسبت به قضا و قدر خداوند صبر پیشه می‌کنند، بشارت می‌دهد.

اطلاق کلمه‌ «الثمرات»، جنین را هم در بر می‌گیرد؛ چرا که همینطور که میوه‌ها ثمرات درختان هستند، جنین نیز از ثمرات زندگی زناشویی به وجود می‌آید و خداوند برای امتحان، نقصی در جنین به وجود می‌آورد تا والدینش را مورد ابتلاء قرار می‌دهد و از کلمه‌ «أنْفُس» می‌توان چنین استفاده کرد که یکی از دلایل ناقص‌الخلقه بودن طفل، امتحان والدین و خود جنین می‌باشد.

۲٫ لازمه زندگی مادی

لازمه زندگی دنیوی، سختی و مشکلات است و خلقت انسان بر سختی بنا شده است. همان‌گونه که خداوند متعال در قرآن کریم فرموده است:

﴿لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنسَانَ فِی کَبَدٍ﴾؛^[۱] همانا به‏تحقیق ما انسان را در رنج آفریدیم (و زندگى او سراسر رنج است).

و ناقص‌الخلقه بودن جنین، یکی از مصادیق سختی در این دنیا‌ است که باید اولا و بالذات این سختی را خود فرزند متحمل شود و ثانیا و بالعرض این سختی را والدین و اطرافیان او نیز تحمل نمایند و این تحمل سختی قطعا بی‌اجر و ثواب نبوده و در این دنیا موجب آمرزش گناهان و ارتقای مقام معنوی افراد خواهد شد.

۳٫ کفاره گناهان

احادیث فراوانی دلالت بر این مطلب دارند که خداوند به خاطر کفارۀ گناهان، انسان ها را مبتلا به امتحاناتی می‌نماید تا موجب غفران گناهانشان گردد. ما در اینجا به بعضی از احادیث اشاره می‌کنیم:

«و عن أبی هریره قال قال رسول اللّه (ص): لَا یَزَالُ الْبَلَاءُ فِی الْمُؤْمِنِ وَ الْمُؤْمِنَهِ فِی جَسَدِهِ وَ مَالِهِ وَ وُلْدِهِ حَتَّی یَلْقَی اللَّهَ وَ مَا عَلَیْهِ مِنْ خَطِیئَهٍ»؛^[۲] رسول خدا(ص) فرمودند: همیشه بلا و امتحان برای مرد مؤمن و زن مؤمنه در جسم، مال و فرزندان هست تا زمانی که خدا را ملاقات کند و هیچ گناهی نداشته باشد.

در توضیح روایت می‌توان گفت که ابتلائات و آزمایشات الهی ممکن است در بدن، جسم، اموال و فرزندان انسان باشد؛ حکمت این ابتلائات، آمرزش گناهان می‌باشد به شرطی که صبر کند و همه‌ سختی ها را تحمل کند و کفری به زبان نیاورد و راضی به رضای حضرت حق باشد. در این صورت خداوند به ازای تحمل این ابتلائات، گناهان فرد را مورد آمرزش قرار می‌دهد تا به وقت ملاقات پروردگارش، عاری از گناهان و رذالت‌ها باشد.

«عن أحمد بن محمد عن أبیه عن محمد بن أحمد عن إبراهیم بن إسحاق عن عبد اللّه بن أحمد عن محمد بن سنان عن الرضا‌(ع) قال: المرض‏ للمؤمن‏ تطهیر و رحمه و للکافر تعذیب و لعنه و إن المرض لا یزال بالمؤمن حتى لا یکون علیه ذنب؛»^[۳] بیماری برای مؤمن سبب طهارت و رحمت الهی می‌شود، اما بیماری برای کافر نوعی عذاب و لعنت الهی است.و این بیماری آن‌قدر در مؤمن ادامه پیدا می‌کند تا به کلی گناهان او بخشیده شود.[۴]

۴٫ ترفیع درجه

در روایتی امام صادق(ع) فرمودند:

«عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (ع): إِنَّ الْعَبْدَ لَیَکُونُ لَهُ عِنْدَ اللَّهِ الدَّرَجَه لَا یَبْلُغُهَا بِعَمَلِهِ فَیَبْتَلِیهِ اللَّهُ فِی جَسَدِهِ أَوْ یُصَابُ بِمَالِهِ أَوْ یُصَابُ فِی وُلْدِهِ فَإِنْ هُوَ صَبَرَ بَلَّغَهُ اللَّهُ إِیَّاهَا»؛^[۵] بنده خدا درجه‌ای نزد خدا دارد که با اعمال به آن درجه نمی‌رسد، خداوند در جسم، مال و فرزندانش او را مبتلا می‌کند اگر صبر کرد خدا او را به آن درجه می‌رساند.

برای بندۀ خدا تقدیر شده که باید به درجۀ عالی از درجات ایمانی واصل شود ولی امکان ندارد که به ‌وسیله‌ اعمال ظاهری به آن درجات عالی نائل آید؛ فلذا خداوند در جسم، مال و فرزندانش ابتلائی قرار می‌دهد که در صورت صبر و استقامت در مقابل این ابتلائات، به درجه‌ عالی از ایمان نائل می‌شود.

روایت دیگری در بحارالانوار آمده است که در این روایت اجر و ثواب فراوانی بیان می‌کند.

«عن ابن أبی یعفور عن أبی عبد اللّه ع قال: لو یعلم المؤمن ما له فی المصائب من الأجر لتمنى أن یقرض‏ بالمقاریض»؛^[۶] امام صادق‌ (ع) می‌فرماید: اگر مؤمن بداند در مصائبی که در دنیا بر او وارد می‌شود بعد از مرگ چقدر پاداش برای او خواهد بود، هر آینه آرزو می‌کند که بوسیله‌ی قیچی بدن او را پاره پاره کنند.

همچنین در وسائل الشیعه روایتی آمده است:

«أبو علی الأشعری عن محمد بن سالم عن أحمد بن النضر عن عمرو بن شمر عن جابر عن أبی جعفر‌؟ع؟ قال قَالَ رَسُولُ اللَّهِ‌؟صل؟، قَالَ الله‌(عز و جل): مَنْ مَرِضَ ثَلَاثاً فَلَمْ یَشْکُ إِلَی أَحَدٍ مِنْ عُوَّادِهِ أَبْدَلْتُهُ لَحْماً خَیْراً مِنْ لَحْمِهِ وَ دَماً خَیْراً مِنْ دَمِهِ فَإِنْ عَافَیْتُهُ عَافَیْتُهُ وَ لَا ذَنْبَ لَهُ وَ إِنْ قَبَضْتُهُ قَبَضْتُهُ إِلَی رَحْمَتِی»؛^[۷] رسول خدا (ص) از قول پروردگار جهان این‌گونه می‌فرمایند: هر یک از بندگان من اگر سه بار بیمار شود و در این سه بار صبر کنند و به کسانی که به عیادت او می‌آیند شکایتی نکند، گوشتی را در بدن او می‌رویانم که بهتر از گوشت قبلی باشد و خونی را در او به جریان می‌اندازم که بهتر از خونی باشد که در گذشته داشته است، اگر بنده‌ام را عافیت دادم، که عافیت دادم، در حالی که به‌وسیله‌ تحمل بیماری موجب شده که از گناهان پاک شود و اگر بخواهم او را قبض روح کنم، قبض روح خواهم کرد و به رحمت من واصل خواهد شد.[۸]

۵٫ عدم رعایت مسائل بهداشت جنسی

روایت‌های فراوانی در نحوه‌ مراقبت‌های جماع از حضرات معصومین‌ (ع) بیان شده است که عدم رعایت آن‌ها عامل اصلی بروز چنین پیشامدهای ناگواری می‌شود. فلذا زن و مرد قبل از انجام عمل جماع برای بچه دار شدن، باید این بهداشت‌ها و مراقبت‌های مذکور در روایات را جامه‌ عمل بپوشانند. در این مقاله به خاطر اطاله‌ کلام از آوردن روایات پرهیز کردیم.

پزشکان غربی در مسائل بهداشتی زن حامله را از چهار چیز منع می‌کنند:

۱- سیگار کشیدن؛ سیگار نیکوتین دارد و روی اعصاب اثر دارد، وارد خون مادر می‌شود و بر روی سقط جنین اثر دارد یا نوزاد مرده به دنیا می‌آید.

۲- مشروبات الکلی؛ اگر مادر مشروب بخورد جنین او مشکلات قلبی و کلیوی پیدا می کند، آسیب‌های مغزی می‌بیند، اختلالات شنوائی داشته و رشدش با کندی مواجه می‌شود. [ مشروب در غرب آزاد است اما مصرف الکل برای مادر در دوران بارداری ممنوع است]

۳- مواد مخدر؛ مواد مخدر باعث زایمان زودرس و عقب ماندگی جنین می‌شود. مواد مخدر مرفین دارد و روی اعصاب مادر و جنین اثر دارد.

۴- استرس و عصبانیت؛ اگر مادر خیلی عصبانی باشد روی جنین اثر منفی دارد حتی بعداً بچه دچار مشکلات تحصیلی می‌شود.

و صلی اللّه علی محمد و آله الطاهرین

[۱]. بلد(۹۰)، آیه۴٫

[۲] . علامه مجلسی، بحار الانوار، ج۶۴، ص ۲۳۶٫

[۳].شیخ حر عاملی، وسائل الشیعه، ج‏۲، ص ۴۰۱٫

[۴] . بررسی سند: «أحمد بن محمد بن یحیی العطار: امامی، ثقه علی التحقیق. محمد بن یحیی العطار: امامی، ثقه، جلیل. محمد بن أحمد بن یحیی بن عمران الأشعری: امامی، ثقه، جلیل. إبراهیم بن إسحاق: والتحقیق انه امامی ثقه. عبد اللّه بن أحمد: امامی، ثقه. محمد بن سنان: امامی، ثقه، جلیل.» سند صحیح است.درایه النور.

[۵]. ابن همام اسکافى،التمحیص، ص۵۸٫

[۶]. ابن همام اسکافى، التمحیص، ص۳۲٫

[۷].شیخ کلینی،کافی، ج‏۳، ص ۱۱۵٫

[۸] . بررسی سند: «ابوعلی الأشعری احمدبن ادریس القمی:امامی، ثقه، جلیل.محمد بن سالم:صاحب احمدبن النضر.احمدبن النضر: امامی، ثقه.عمرو بن شمر الجعفی:امامی، ضعیف جدا عند النجاشی.جابربن یزید الجعفی: امامی، ثقه، جلیل .» سند ضعیف است. درایه‌النور.

لینک کوتاه : https://www.komeily.com/?p=31864

مطالب مشابه

اطلاعیه برگزاری درس خارج فقه حضرت آیت‌الله کمیلی خراسانی در نیم سال دوم ۱۴۰۳

اطلاعیه برگزاری درس خارج فقه حضرت آیت‌الله کمیلی خراسانی در سال ۱۴۰۳

مباحث فقهی-سقط جنین- جلسه سی ام

مباحث فقهی-سقط جنین- جلسه بیست‌و‌هشتم

مباحث فقهی-سقط جنین- جلسه بیست‌و‌هفتم

مباحث فقهی-سقط جنین- جلسه بیست‌و‌ششم

مباحث فقهی-صید و ذباحه- جلسه شانزدهم

مباحث فقهی-صید و ذباحه- جلسه پانزدهم

مباحث فقهی-صید و ذباحه- جلسه چهاردهم

مباحث فقهی-صید و ذباحه- جلسه سیزدهم

نظرات

کلام استاد

کلیپ صوتی

زیارت و دیدار حضرت صاحب الزمان (عج)

ویژه نامه

امام رضا علیه السلام، نماد فضیلت‌ها

تقویم سلوکی

اعمال ماه ذی القعده

مناسبات ماه ذی القعده

ماه ذى القعده ، نخستین ماه ازماههاى حرام است که در آنها جنگ، حتّى با دشمنان اسلام حرام است; مگر این که جنگ برمسلمین تحمیل شود (سه ماه دیگر از ماههاى حرام، ذى الحجّه، محرّم و رجب است) آتش بس در این چهار ماه وسیله اى براى آرامش جامعه و توفیق براى حجّ وعبادت، حلّ مشکلات اقتصادى و بازنگرى در امر جنگ و یافتن نقطه پایان براى آن و سپس مرهم نهادن بر زخم هاى جانکاه ناشى از آن است. ماهى است که زوّار خانه خدا از اطراف و اکنافِ جهان به سوى خانه خدا حرکت مى کنند، گروهى به مدینه مى روند و قبر پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله) و قبور ائمّه هدى(علیهم السلام) را زیارت مى کنند و آثار تاریخى که در جاى جاى این خاستگاه اسلامى وجود دارد را مى بینند و غرق لذّات روحانى مى شوند (هرچند نابخردان و جاهلان، بسیارى از این آثار عظیم و گرانقدر را از میان برده اند) گروه دیگرى راهى مکّه مى شوند و با انجام مناسک «عمره تمتّع» در انتظار مراسم بزرگ عبادى سیاسى حج مى نشینند و با طواف کعبه و شرکت درصفوف پرشکوه جماعت، روح و جانشان را تازه مى کنند . سیّد بن طاووس در فضیلت این ماه مى گوید: «ماه ذى القعده ماهى است که به هنگام شدّت و گرفتارى، زمان خوبى براى دعاست، و براى رفع ظلم و ستم و دعا بر ضد ظالم مؤثّر است. همچنین مى گوید: «این ماه «ماه اجابت دعاها» نامیده شده است; لذا باید اوقاتش را غنیمت شمرد و در آن روزه حاجت گرفت.