تقریرات/ درس خارج/ مباحث فقهی

18 فوریه, 2024

کد مطلب : 31620

درس خارج فقه حضرت آیت الله کمیلی خراسانی

مباحث فقهی-صید و ذباحه- جلسه پانزدهم

ادامه مبحث شرایط ذباحه

بسم الله الرحمن الرحیم

دانلود صوت بیانات حضرت آیت الله کمیلی خراسانی در مبحث فقهی صید و ذباحه (جلسه پانزدهم)

مدّت زمان ۲۷:۱۷ دقیقه

تاریخ: ۱۴۰۲/۰۸/۲۰

مکان: قم- مرکز فقهی ائمه اطهار (علیهم السلام)

25.2MB- دانلود

تقریرات خارج فقه-صید و ذباحه- جلسه پانزدهم- ۱۴۰۲/۰۸/۲۰

موضوع: کتاب الصید و الذباحه / ادامه مبحث شرائط الذباحه

خلاصه جلسه قبل: در جلسه قبل کیفیت استقبال در ذبح را بیان کردیم. لزوم آهن بودن ابزار ذبح مطرح کردیم و این شرط در لغت و روایت مورد بررسی قرار گرفت.

ادامه توضیح واژۀ حدید

آیت اللّه هاشمی شاهرودی (ره) مدعی است که منظور از واژۀ حدید در روایات آهن و فلز خاصی نیست؛ بلکه مراد چیز برنده و حدّت‌داری است که بتوان عمل ذبح را به راحتی انجام داد به طوری‌که سر بریدن حیوان بدون کمترین آزار از طرف کندی آلت انجام شود. مهم‌ترین دلیل این برداشتن قرینۀ تقابل است؛ یعنی در روایات آن‌چه در مقابل حدید به عنوان آلت ممنوعه واقع شده، اشیایی مانند مس، طلا و نقره نیست، بلکه اشیایی چون سنگ و چوب و نی است؛ فلذا اگر منظور از حدید، آهن بود، لازم بود که اشیای مناسبت با آهن منع شود، نه اشیایی که برندگی آن‌ها مثل حدید و شیء تیز نیست؛ چراکه با تفسیر و تحلیل قبلی اگر چاقوی مثلاً مسی بسیار تیز و برنده در دسترس باشد، باز جایز نیست که با آن سر برید، اما اگر آهنی ولو کُند پیدا شود، لازم است که با آن آهن سر حیوان ذبح شود!

وی ادلۀ موضوعیت آهن را ناتوان از اثبات آن معرفی کرده و می‌فرماید: این روایات در اثبات اعتبار آهن بودن آلت ذبح ناتوانند؛ زیرا اولاً آن‌چه در روایات آمده عنوان حدید است و حدید به معنای فلز سختی است که غالباً از جنس آهن است و برای بریدن، تیز و برنده گردیده است. بنابراین مقصود از حدید، چاقو، کارد، شمشیر و هر چیز تیزی است که برای ذبح و بریدن آماده شده‌اند، نه جنس آهن در برابر سایر فلزات مثل مس، روی و… ؛ پس سخن امام (ع) که می‌فرماید: «ذبح جز با حدید صحیح نیست» بدین معناست که ذبح جز با کارد، چاقو و هر وسیله‌ای که برای این کار مهیا شده، درست نیست. در مقابل، نی، چوب، سنگ و… قرار دارد که اینها برای این کار آماده نشده‌اند و در جامعه از آن‌ها به عنوان آلت ذبح استفاده نمی‌شود . در نتیجه نباید از این‌گونه وسایل برای ذبح استفاده نمود. [۱]

شهیدثانی (ره) در مسالک می‌گوید:

«و أما الآله^[۲]: فلا تصحّ التذکیه إلا بالحدید. و لو لم یوجد، و خیف فوت الذبیحه، جاز بما یفری أعضاء الذبح، و لو کان لیطه أو خشبه أو مروه حادّه أو زجاجه.»^[۳]

ابزار ذبح فقط با آهن صحیح می‌باشد، ولی اگر آهن پیدا نشود و ترس فوت ذبیحه و در نهایت میته شدن آن برود، جایز است با هر چیزی (پوسته نی که صاف است و لیز می‌خورد، چوب، شیشه) که برایش ممکن است ، اعضاء ذبح (رگ‌های چهارگانه) را ببرد.

صاحب جواهر(ره) هم قریب به این مضمون را فرموده است:

«و أما الآله فلا تصح التذکیه ذبحا أو نحرا إلا بالحدید‌مع القدره علیه و إن کان من المعادن المنطبعه کالنحاس و الصفر و الرصاص و الذهب و غیرها بلا خلاف فیه… نعم لو لم یوجد الحدید و خیف فوت الذبیحه جاز بما یفری أعضاء الذبیح و لو کان لیطه أو خشبه أو مروه حاده أو زجاجه أو غیر ذلک عدا السن و الظفر بلا خلاف أجده فیه أیضا.»^[۴]

حاصل کلام ایشان این است که آلت ذبح در صورت امکان باید آهن باشد هرچند که از جنس مس، زر، سرب، طلا و … باشد. اگر آهن پیدا نشد و ترس از تلف شدن حیوان برود، در این‌صورت جایز است با هر چیزی (پوسته نی که صاف است و لیز می‌خورد، چوب، شیشه) که برایش ممکن است ، اعضاء ذبح (رگ های چهارگانه) را ببرد.

و صلی اللّه علی محمد و آله الطاهرین

[۱]. هاشمی شاهرودی، ذبح با دستگاه‌های پیشرفته و جدید، ص۸۶٫

[۲]. «حسنه محمد بن مسلم قال: «سألت أبا جعفر علیه السلام عن الذبیحه باللیطه و بالمروه، فقال: لا ذکاه إلا بحدیده». مروه: سنگ صاف. لیطه: پوسته ای از نی.

و حسنه الحلبی عن أبی عبد اللّه علیه السلام قال: «سألته عن ذبیحه العود و الحجر و القصبه، فقال: قال علیّ علیه‌السلام: لا یصلح إلا بحدیده». قصبه: نیزار.

و حسنه أبی بکر الحضرمی عنه علیه السلام قال: «لا یؤکل ما لم یذبح بحدیده.»؛ شیخ حرعاملی، وسائل الشیعه، ج۱۶، ص۲۵۲، ب «۱» من أبواب الذبائح ح ۱و۲و۳٫

[۳]. شهیدثانی، مسالک الإفهام، ج۱۱، ص۴۷۰٫

[۴]. نجفی، جواهر الکلام، ج‌۳۶، ص۱۰۰-۹۹٫

لینک کوتاه : https://www.komeily.com/?p=31620

مطالب مشابه

اطلاعیه برگزاری درس خارج فقه حضرت آیت‌الله کمیلی خراسانی در نیم سال دوم ۱۴۰۳

اطلاعیه برگزاری درس خارج فقه حضرت آیت‌الله کمیلی خراسانی در سال ۱۴۰۳

مباحث فقهی-سقط جنین- جلسه سی ام

مباحث فقهی-سقط جنین- جلسه بیست‌و‌نهم

مباحث فقهی-سقط جنین- جلسه بیست‌و‌هشتم

مباحث فقهی-سقط جنین- جلسه بیست‌و‌هفتم

مباحث فقهی-سقط جنین- جلسه بیست‌و‌ششم

مباحث فقهی-صید و ذباحه- جلسه شانزدهم

مباحث فقهی-صید و ذباحه- جلسه چهاردهم

مباحث فقهی-صید و ذباحه- جلسه سیزدهم

نظرات

کلام استاد

کلیپ صوتی

زیارت و دیدار حضرت صاحب الزمان (عج)

ویژه نامه

امام رضا علیه السلام، نماد فضیلت‌ها

تقویم سلوکی

اعمال ماه ذی القعده

مناسبات ماه ذی القعده

ماه ذى القعده ، نخستین ماه ازماههاى حرام است که در آنها جنگ، حتّى با دشمنان اسلام حرام است; مگر این که جنگ برمسلمین تحمیل شود (سه ماه دیگر از ماههاى حرام، ذى الحجّه، محرّم و رجب است) آتش بس در این چهار ماه وسیله اى براى آرامش جامعه و توفیق براى حجّ وعبادت، حلّ مشکلات اقتصادى و بازنگرى در امر جنگ و یافتن نقطه پایان براى آن و سپس مرهم نهادن بر زخم هاى جانکاه ناشى از آن است. ماهى است که زوّار خانه خدا از اطراف و اکنافِ جهان به سوى خانه خدا حرکت مى کنند، گروهى به مدینه مى روند و قبر پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله) و قبور ائمّه هدى(علیهم السلام) را زیارت مى کنند و آثار تاریخى که در جاى جاى این خاستگاه اسلامى وجود دارد را مى بینند و غرق لذّات روحانى مى شوند (هرچند نابخردان و جاهلان، بسیارى از این آثار عظیم و گرانقدر را از میان برده اند) گروه دیگرى راهى مکّه مى شوند و با انجام مناسک «عمره تمتّع» در انتظار مراسم بزرگ عبادى سیاسى حج مى نشینند و با طواف کعبه و شرکت درصفوف پرشکوه جماعت، روح و جانشان را تازه مى کنند . سیّد بن طاووس در فضیلت این ماه مى گوید: «ماه ذى القعده ماهى است که به هنگام شدّت و گرفتارى، زمان خوبى براى دعاست، و براى رفع ظلم و ستم و دعا بر ضد ظالم مؤثّر است. همچنین مى گوید: «این ماه «ماه اجابت دعاها» نامیده شده است; لذا باید اوقاتش را غنیمت شمرد و در آن روزه حاجت گرفت.