23 ژانویه, 2024

کد مطلب : 31488

برشی از کتاب اخلاق اهل بیتی

نقش استقامت در سیر و سلوک

شرط اصلی این راه، مراقبه است. بزرگان به ما توصیه و یادآوری کرده‌اند که در هر کجای این راه هستید، مراقب حال‎تان باشید که آن را از دست ندهید. اگر انسان مراقبه مداوم و پی‌در‌پی نداشته باشد و حضور خدا را در خودش حس نکند و بالاتر از آن، حتی اگر این حضور را حس نماید، اما آن را تقویت نکند، سقوط میکنند!

نقش استقامت در سیر و سلوک

این نکته بارها تجربه شده است که اگر ما یک قدم به سمت خدا بگذاریم، خداوند نیز همواره به ما کمک می‌دهد. کمک‎های خداوند طیف وسیعی را در بر می‌گیرد. این کمک ممکن است دوست، استاد، جلسه و نعمت‌های دیگری باشد. باید دست برنداریم و در هر درجۀ از هدایت هستیم، باید همان مقدار را شکرگزار باشیم که نعمت از ما سلب نشود.

البته نباید قانع باشیم و بگوییم که هرچه هست همین است. نه، این راه خیلی دراز است و یک شب و یک روز طی نمی‎شود. این راه خیلی نشیب و فراز و بالا و پایین دارد و به همین جهت، استقامت و پایداری لازم دارد. در قرآن نیز روی استقامت، تأکید شده است: إِنَّ الَّذِینَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَیهِمُ الْمَلَائِکَهُ؛ به یقین کسانی که گفتند: «پروردگار ما خداوند یگانه است!»، سپس استقامت کردند، فرشتگان بر آنان نازل می‌شوند.{۲}

در این راه استقامت، مطلب بسیار مهمی‌است. وقتی یک‌چیزی را فهمیدی و دریچه‌ای برای تو باز شد، آن را محکم بگیر. یا یحْیى‏ خُذِ الْکِتَابَ بِقُوَّهٍ؛ ای یحیی! کتاب (خدا) را با قوّت بگیر{۳}

واقعاً انسان باید کمرش را محکم ببندد تا اگر روزنه‌ای برایش باز شد پشت این روزنه، روزنه‌های دیگری هم هست. چنان‌که رسول اکرم صل الله علیه و آله و سلم بیان می‎دارد: «إِنَّ لِرَبِّکُمْ فِی أَیامِ دَهْرِکُمْ نَفَحَاتٍ أَلَا فَتَعَرَّضُوا لَهَا؛ به‌راستی که در ایام زندگیتان نسیم هایی از پروردگارتان می‌باشد آگاه باشید که خویشتن را در مسیر و معرض آن قرار دهید.{۴} البته پشت هر نفحه، نفحات دیگری هم هست.

مولوی از این حدیث، چنین الهام گرفته است:

گفت پیغمبر که نفحت‌هاى حق

اندر این ایام می‌‏آرد سبق‏

گوش و هش دارید این اوقات را

در ربایید این چنین نفحات را

نفحه آمد مر شما را دید و رفت

هر که را که خواست جان بخشید و رفت

نفحه‏ دیگر رسید آگاه‏ باش

تا از این هم وانمانى خواجه‏ تاش{۵}

لذا شما باید همیشه مترقِّب باشید که این عنایت‌ها یکی بعد از دیگری شامل شما بشود؛ یعنی باید خودتان را در معرض آن انوار و هدایت‌ها قرار دهید تا از آن هدایت‌ها بهره و نصیبی به شما هم برسد. حالا اگر انسان بی‌خبر باشد و سعی و کوشش نکند کی با خبر بشود، این فرصت‌ها و توفیق‌ها از او سلب می‎شود.

این‎جاست که می‌بینیم حضرت می‌فرمایند: من از تو هدایتی را می‌خواهم که این هدایت به‌طور مستمر برای من بماند و تعویض به ضلالت، گمراهی و انحراف نشود.

استمرار بر صراط مستقیم و شرط آن

امام سجاد علیه السلام در دعای مکارم الاخلاق می فرماید «وَ طَرِیق حَقٍّ لاَ أَزِیغُ عَنْها؛{۱}

‌خدایا!‌ از‌ راه حقى برخوردارم ساز که‌ ‌از‌ ‌آن‌ روى برنتابم»؛ مطلب دوم این است که هدایت هم به راه و روش تبدیل شود و هم این راه و روش، راه و روش باطلی نباشد. محتوا و مضمون «لاَ أَزِیغُ عَنْهَا» در قرآن هم وجود دارد.

این‎جا سؤالی مطرح می‎شود که اساساً چرا بعد از هدایت اولیه شک، شبهه، ضیق، انحراف و روی‌گردانی در دل به وجود می‌آید؟ جواب آن است که این مشکلات به دلیل غفلت و عدم مراقبه پیدا می‎شود.

پی نوشت:

۱- صحیفه سجادیه، دعای مکارم الاخلاق

۲- فصلت (۴۱)، آیه ۳۰

۳- مریم (۱۹)،آیه ۱۲

۴- فیض کاشانى، وافی، ج ‏۱، ص ۵۵۲؛ محمدباقر مجلسی، بحار الأنوار، ج ‏۶۸، ص ۲۲۱٫

۵- مثنوى معنوى، ص ۸۱٫

منبع: کتاب اخلاق اهل‌بیتی در شرح «دعای مکارم الاخلاق»، فراز پنجم: معیار هدایت، طریقت، نیّت و زندگی – از تألیفات آیت الله حاج شیخ محمدصالح کمیلی خراسانی حفظه الله

علاقه‌مندان جهت خرید و مطالعه کتاب می توانند از طریق همین لینک اقدام فرمایند.

لینک کوتاه : https://www.komeily.com/?p=31488

مطالب مشابه

مجموعه سخنرانی‌های آیت الله کمیلی خراسانی «حفظه الله» در ماه ذی القعده

بسته صوتی شرح کوتاه ادعیه روزانه ماه مبارک رمضان

آشنایی با آرا و اندیشه‌های آیت‌الله محمدصالح کمیلی خراسانی؛ پیوند فقه، عرفان و حماسه(PDF)

بسته صوتی نیمه شعبان المعظم

در باب تفاوت عرفان و تصوف

راه رسیدن به عشق الهی

شریعت و فرقه های نوظهور

سخنرانی‌های آیت الله کمیلی خراسانی «حفظه الله»-فاطمیه ۱۴۴۵ و ۱۴۴۶

شرح کتاب چهل حدیث- شرح حدیث شانزدهم با موضوع صبر

بسته صوتی استاد کمیلی در ماه ربیع‌ الاول

نظرات

کلام استاد

کلیپ صوتی

زیارت و دیدار حضرت صاحب الزمان (عج)

ویژه نامه

امام رضا علیه السلام، نماد فضیلت‌ها

تقویم سلوکی

اعمال ماه ذی القعده

مناسبات ماه ذی القعده

ماه ذى القعده ، نخستین ماه ازماههاى حرام است که در آنها جنگ، حتّى با دشمنان اسلام حرام است; مگر این که جنگ برمسلمین تحمیل شود (سه ماه دیگر از ماههاى حرام، ذى الحجّه، محرّم و رجب است) آتش بس در این چهار ماه وسیله اى براى آرامش جامعه و توفیق براى حجّ وعبادت، حلّ مشکلات اقتصادى و بازنگرى در امر جنگ و یافتن نقطه پایان براى آن و سپس مرهم نهادن بر زخم هاى جانکاه ناشى از آن است. ماهى است که زوّار خانه خدا از اطراف و اکنافِ جهان به سوى خانه خدا حرکت مى کنند، گروهى به مدینه مى روند و قبر پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله) و قبور ائمّه هدى(علیهم السلام) را زیارت مى کنند و آثار تاریخى که در جاى جاى این خاستگاه اسلامى وجود دارد را مى بینند و غرق لذّات روحانى مى شوند (هرچند نابخردان و جاهلان، بسیارى از این آثار عظیم و گرانقدر را از میان برده اند) گروه دیگرى راهى مکّه مى شوند و با انجام مناسک «عمره تمتّع» در انتظار مراسم بزرگ عبادى سیاسى حج مى نشینند و با طواف کعبه و شرکت درصفوف پرشکوه جماعت، روح و جانشان را تازه مى کنند . سیّد بن طاووس در فضیلت این ماه مى گوید: «ماه ذى القعده ماهى است که به هنگام شدّت و گرفتارى، زمان خوبى براى دعاست، و براى رفع ظلم و ستم و دعا بر ضد ظالم مؤثّر است. همچنین مى گوید: «این ماه «ماه اجابت دعاها» نامیده شده است; لذا باید اوقاتش را غنیمت شمرد و در آن روزه حاجت گرفت.