تقریرات/ درس خارج/ مباحث فقهی

14 دسامبر, 2023

کد مطلب : 31187

درس خارج فقه حضرت آیت الله کمیلی خراسانی

مباحث فقهی-سقط جنین- جلسه چهاردهم

ادامه ادله اثبات حکم وضعی سقط جنین

مباحث فقهی-سقط جنین- جلسه چهاردهم- ۱۴۰۲/۰۲/۱۲

ادامه ادله اثبات حکم وضعی سقط جنین

بسم الله الرحمن الرحیم الحمدلله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین

روایت قول غیرمشهور: صحیحه ابی جریر قمی

«مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ الصَّفَّارِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنِ الْعَبَّاسِ بْنِ مُوسَى الْوَرَّاقِ عَنْ یُونُسَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِی جَرِیرٍ الْقُمِّیِّ قَالَ: سَأَلْتُ الْعَبْدَ الصَّالِحَ‌ (ع) عَنِ النُّطْفَهِ مَا فِیهَا مِنَ الدِّیَهِ وَ مَا فِی الْعَلَقَهِ (وَ مَا فِی الْمُضْغَهِ وَ مَا فِی الْمُخَلَّقَهِ) وَ مَا یُقِرُّ فِی الْأَرْحَامِ فَقَالَ إِنَّهُ یُخْلَقُ فِی بَطْنِ أُمِّهِ خَلْقاً مِنْ بَعْدِ خَلْقٍ یَکُونُ نُطْفَهً أَرْبَعِینَ یَوْماً ثُمَّ یَکُونُ عَلَقَهً أَرْبَعِینَ یَوْماً ثُمَّ مُضْغَهً أَرْبَعِینَ یَوْماً فَفِی النُّطْفَهِ أَرْبَعُونَ دِینَاراً وَ فِی الْعَلَقَهِ سِتُّونَ دِینَاراً وَ فِی الْمُضْغَهِ ثَمَانُونَ دِینَاراً فَإِذَا اکْتَسَى الْعِظَامُ لَحْماً فَفِیهِ مِائَهُ دِینَارٍ قَالَ اللَّهُ‌؟عز؟ ثُمَّ أَنْشَأْنٰاهُ خَلْقاً آخَرَفَتَبٰارَکَ اللّٰهُ أَحْسَنُ الْخٰالِقِینَ فَإِنْ کَانَ ذَکَراً فَفِیهِ الدِّیَهُ وَ إِنْ کَانَتْ أُنْثَى فَفِیهَا دِیَتُهَا»؛[۱] از عبد صالح (امام کاظم ع) درباره دیه نطفه، علقه، مضغه، مخلقه و آن‌چه در رحم ها قرار می‌گیرد پرسیدم. امام‌ (ع) فرمود: آن در مراحل خلقت در شکم مادر قرار می‌گیرد؛ به این صورت که تا چهل روز نطفه و تا چهل روز علقه و تا چهل روز مضغه خواهد بود. پس در نطفه چهل دینار و در علقه شصت دینار و در مضغه هشتاد دینار است. پس هرگاه گوشت بر استخوان ها پوشیده شد، دیه آن صد دینار است.

این روایت از حیث سند اشکالی ندارد به جز ابی‌جریر که میان ثقه و غیرثقه مردد است؛ چراکه میان سه نفر مشترک است که عبارت‌اند از زکریا بن ادریس، زکریا بن عبدالصمد و محمد بن عبدالله. هرگاه از عبد صالح روایت شود، منصرف به زکریا بن ادریس می‌شود یا این که دست کم مردد میان دو نفر نخست می‌شود که هر دو هم ثقه‌اند و در هر صورت از محمد بن عبدالله منصرف است؛ زیرا در سند عبد صالح غیر مشهور است. سایر رجال این حدیث نیز بلا‌اشکال ثقه‌اند، پس حدیث صحیحه است.

اما از جهت دلالت در مخالفت با مفاد نصوص دسته اول در مقدار دیه، صریح است، اما باید این صحیحه را کنار قرار دهیم؛ چرا که نصوصی که در مقابل این روایت می‌باشد، شهرت روایی داشته و اصحاب نیز به آن‌ها عمل کرده‌اند. بنابراین، نصوص معارض این صحیحه هم شهرت روایی دارند، هم شهرت عملی و لذا ترجیح با آن‌ها است.

۲- اجماع

شیخ طوسی فرمودند: دیه جنین تام‌الخلقه که روح در او دمیده نشده باشد، یک صد دینار است و دلیل ما بر این مدعی، اجماع فقهای امامیه و اخبار و روایات است.

ایشان در این مورد می‌فرماید:«و فی وجوب الدیه کله إجماع»؛[۲]

البته با وجود آیات و روایات اولاً: به اجماع احتیاجی نداریم، ثانیاً: اجماع منقول است، ثالثاً: اجماع مدرکی است و ما به جای تمسک به اجماع به اصل آیات و روایات مراجعه می‌کنیم.

و صلی اللّه علی محمد و آله الطاهرین

[۱]. شیخ حرّ عاملى، وسائل الشیعه ،ج‏۲۹، ص۳۱۷٫

[۲]. شیخ طوسی، المبسوط، ج‌۷، ص۲۰۰٫

لینک کوتاه : https://www.komeily.com/?p=31187

مطالب مشابه

اطلاعیه برگزاری درس خارج فقه حضرت آیت‌الله کمیلی خراسانی در نیم سال دوم ۱۴۰۳

اطلاعیه برگزاری درس خارج فقه حضرت آیت‌الله کمیلی خراسانی در سال ۱۴۰۳

مباحث فقهی-سقط جنین- جلسه سی ام

مباحث فقهی-سقط جنین- جلسه بیست‌و‌نهم

مباحث فقهی-سقط جنین- جلسه بیست‌و‌هشتم

مباحث فقهی-سقط جنین- جلسه بیست‌و‌هفتم

مباحث فقهی-سقط جنین- جلسه بیست‌و‌ششم

مباحث فقهی-صید و ذباحه- جلسه شانزدهم

مباحث فقهی-صید و ذباحه- جلسه پانزدهم

مباحث فقهی-صید و ذباحه- جلسه چهاردهم

نظرات

کلام استاد

کلیپ صوتی

زیارت و دیدار حضرت صاحب الزمان (عج)

ویژه نامه

امام رضا علیه السلام، نماد فضیلت‌ها

تقویم سلوکی

اعمال ماه ذی القعده

مناسبات ماه ذی القعده

ماه ذى القعده ، نخستین ماه ازماههاى حرام است که در آنها جنگ، حتّى با دشمنان اسلام حرام است; مگر این که جنگ برمسلمین تحمیل شود (سه ماه دیگر از ماههاى حرام، ذى الحجّه، محرّم و رجب است) آتش بس در این چهار ماه وسیله اى براى آرامش جامعه و توفیق براى حجّ وعبادت، حلّ مشکلات اقتصادى و بازنگرى در امر جنگ و یافتن نقطه پایان براى آن و سپس مرهم نهادن بر زخم هاى جانکاه ناشى از آن است. ماهى است که زوّار خانه خدا از اطراف و اکنافِ جهان به سوى خانه خدا حرکت مى کنند، گروهى به مدینه مى روند و قبر پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله) و قبور ائمّه هدى(علیهم السلام) را زیارت مى کنند و آثار تاریخى که در جاى جاى این خاستگاه اسلامى وجود دارد را مى بینند و غرق لذّات روحانى مى شوند (هرچند نابخردان و جاهلان، بسیارى از این آثار عظیم و گرانقدر را از میان برده اند) گروه دیگرى راهى مکّه مى شوند و با انجام مناسک «عمره تمتّع» در انتظار مراسم بزرگ عبادى سیاسى حج مى نشینند و با طواف کعبه و شرکت درصفوف پرشکوه جماعت، روح و جانشان را تازه مى کنند . سیّد بن طاووس در فضیلت این ماه مى گوید: «ماه ذى القعده ماهى است که به هنگام شدّت و گرفتارى، زمان خوبى براى دعاست، و براى رفع ظلم و ستم و دعا بر ضد ظالم مؤثّر است. همچنین مى گوید: «این ماه «ماه اجابت دعاها» نامیده شده است; لذا باید اوقاتش را غنیمت شمرد و در آن روزه حاجت گرفت.