درس خارج فقه حضرت آیت الله کمیلی خراسانی

مباحث فقهی-سقط جنین- جلسه یازدهم

ادامه ادله حکم تکلیفی سقط جنین

مباحث فقهی-سقط جنین- جلسه یازدهم- ۱۴۰۱/۱۲/۰۷

ادامه ادله حکم تکلیفی سقط جنین

بسم الله الرحمن الرحیم الحمدلله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین

آیه چهارم

«مَن قَتَلَ نَفْسًا بِغَیْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسَادٍ فِی الْأَرْضِ فَکَأَنَّمَا قَتَلَ النَّاسَ جَمِیعًا وَمَنْ أَحْیَاهَا فَکَأَنَّمَا أَحْیَا النَّاسَ جَمِیعًا وَلَقَدْ جَاءَتْهُمْ رُسُلُنَا بِالْبَیِّنَاتِ ثُمَّ إِنَّ کَثِیرًا مِّنْهُم بَعْدَ ذَٰلِکَ فِی الْأَرْضِ لَمُسْرِفُونَ»؛ هرکس، انسانى را بدون ارتکاب قتل یا فساد در روى زمین بکشد، چنان است که گویى همه انسان‌ها را کشته است و هرکس، انسانى را از مرگ رهایى بخشد، چنان است که گویى همه مردم را زنده کرده است. و رسولان ما، دلایل روشن براى بنى اسرائیل آوردند، اما بسیارى از آن‌ها، پس از آن در روى زمین، تعدّى و اسراف کردند.

قتل نفس، به صورت مطلق از نظر اسلام امری حرام قلمداد شده است حال فرق نمی‌کند که مقتول جنین باشد یا غیر جنین و در صورت اول فرق نمی‌کند که قبل از ولوج روح باشد یا بعد از ولوج روح. فلذا آیه به اطلاق خود همۀ موارد را در بر می‌گیرد، مگر این‌که مخصصی از سایر آیات و یا روایات، اطلاق این آیه را تخصیص زند.

آیه پنجم

«مَن یَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ»؛ هر کس از حدود الهى تجاوز کند به خویشتن ستم کرده است.

اگر کسی از حدود الهی تجاوز کند به خودش ظلم کرده است. این آیه به طور صریح تجاوز از حدود الهی را منع می‌کند و کشتن دیگران از مصادیق بارز تجاوز از حدود الهی است.

۲٫روایات

عمده استدلال بر اثبات حرمت تکلیفی سقط جنین، روایات خاصه است که در این مقام دو دسته روایت وجود دارد:

روایات دسته اول: روایاتی که بر حرمت اسقاط جنین قبل ولوج روح دلالت دارند؛ چرا که جنین، منشأ تکون انسان است.

روایت اول: موثقه اسحاق بن عمار

«کتاب حسین بن عثمان بن شریک،عن إسحاق بن عمار قال: قلت لأبی الحسن‌؟ع؟ المرأه تخاف الحبل و تشرب الدواء فتلقی ما فی بطنها فقال لا فقلت إنما هی نطفه فقال ع إن أول‏ ما یخلق‏ النطفه»؛ اسحاق بن عمار می‌گوید خدمت ابوالحسن (ع) عرض کردم زنی از باردار شدن می‌ترسد و دارو می‌نوشد تا آنچه در شکم خود دارد سقط کند. امام (ع) فرموند: زن این کار را نباید بکند. گفتم: نطفه‌ای بیش نیست یعنی در شکم مادر، در‌ حد یک نطفه است، هنوز به مراحل بالاتر منتقل نشده است، هنوز مُضْغَهَ، عَلقه نشده است؛ امام فرمود: همانا اولین چیزی که خلق می‌شود نطفه است؛ یعنی این همان بذر اصلی است که منشأ خلقت یک انسان کامل است؛ پس اسقاط نطفه جایز نیست.

روایت دوم: صحیحه ابوعبیده

«ابن محبوب عن علی بن رئاب عن أبی عبیده عن أبی جعفر(ع)‏ فی امرأه شربت‏ دواء و هس حامل لتطرح ولدها فألقت ولدها فقال إن کان عظما قد نبت علیه اللحم و شق له السمع و البصر فإن علیها دیته تسلمها إلى أبیه قال و إن کان جنینا علقه أو مضغه فإن علیها أربعین دینارا أو غره تسلمها إلى أبیه قلت فهی لا ترث من ولدها من دیته قال لا لأنها قتلته»؛ امام باقر (ع) درباره زن بارداری که دارویی نوشیده بود تا فرزندی سقط کند و این مادر، فرزند را هم سقط می‌کند، حضرت فرمودند: که اگر آن‌چه سقط شده به مرحله‌ای رسیده باشد که دارای استخوان که گوشت بر آن روئیده است و گوش و چشم دارد، بر زن واجب است که دیه او را به پدرش بپردازد و اگر به این مرحله نرسیده؛ یعنی در حد یک علقه یا مضغه است باید چهل دینار بپردازد یا عبد و کنیزی را به پدر او بدهد. راوی گفت: پرسیدم آیا مادر از دیه‌ فرزند خودش ارث نمی‌برد؟ یعنی دیه را خودش پرداخت کرده، قاتل این بچه خودش بوده است ولی مادر هم هست. یک مقدار از ارث مربوط به پدر می شود یک مقدار از ارث برای مادر باشد. امام (ع) فرمودند: نه، ارث نمی‌برد؛ چون این جنین را کشته است و قاتل ارث نمی‌برد.

و صلی اللّه علی محمد و آله الطاهرین

لینک کوتاه : https://www.komeily.com/?p=31142