درس خارج فقه حضرت آیت الله کمیلی خراسانی

مباحث فقهی-سقط جنین- جلسات هفتم و هشتم

ولوج روح در فقه

مباحث فقهی-سقط جنین- جلسات هفتم و هشتم- ۱۴۰۱/۱۱/۱۲ و ۱۴۰۱/۱۱/۱۶

ادامه مبحث ولوج روح در فقه

بسم الله الرحمن الرحیم الحمدلله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین

محقق حلی (ره) و بیش‌تر فقیهان بعد از او، با نظر شیخ طوسی مخالفت کرده و در این‌که تذکیه جنین حیوانات تام‌الخلقه به تذکیه مادرش است، فرقی میان جنینی که ولوج روح در آن شده است و نشده است، ننهاده‌اند. «قوله فی النهایه: «و إذا ذبح شاه أو غیرها ثمّ وجد فی بطنها جنین فإن کان قد أشعر أو أوبر و لم تلجه الروح فذکاته ذکاه امه، و أن لم یکن تاما لم یجز أکله على حال، و إن کان فیه روح وجبت تذکیته، و إلّا فلا یجوز أکله» فما الفرق بینهما و ما العلّه فی تحریم أحدهما و إباحه الآخر؟الجواب‌لا ریب أنّ فی کلام الشیخ رحمه اللّه إشکالا لأنّ العاده قاضیه بأن ولوج‌ الروح سابق على الإشعار و الذی دلّت علیه الروایات انّه إن لم یکن أشعر و تمّ خلقه لم یحلّ و إن أشعر و أوبر فذکاته ذکاه امّه أمّا أنّه یشعر و لم تلجه الروح فهو مستبعد جدّا».

یک روز به استادم آیت اللّه خوئی گفتم: استاد شما در درس فقه نظرات خود را بیان می‌کنید آیا این بیان ما را از مراجعه به رساله شما بی نیاز می‌کند،(آن زمان بنده مقلد ایشان بودم) فرمود: بله.

اقوال فقها

محقق کرکی زمان ولوج روح در جنین انسان را پس از پایان چهارماهگی می‌دانند: «و لا فرق فی عدم الصّلاه علیه إذا ولد میّتا، بین أن تلجه الرّوح ببلوغ أربعه أشهر کما ورد انّه تنفخ فیه الرّوح بعد الأربعه أو لا». همچنین صاحب جواهر زمان ولوج روح را بعد از چهار ماهگی می‌داند:«و السقط بعد ولوج الروح کغیره یجب بمسه الغسل قطعا، لتناول الأدله له، و ولوجها بعد تمام أربعه أشهر، أما قبل الولوج بأن کان دون الأربعه فعن المفید انه لا یجب الغسل بمسه.»

شیخ حرّ عاملی (رض) در وسائل‌الشیعه بعضی از اختلافات میان روایات را در تکوین و زمان مراحل مختلف خلقت جنین، به اختلاف جنین‌های گوناگون با یکدیگر حمل کرده است: «أَقُولُ: یُمْکِنُ حَمْلُ اخْتِلَافِ التَّقْدِیرَیْنِ عَلَى اخْتِلَافِ أَحْوَالِ الْأَجِنَّهِ حَیْثُ إِنَّ مُدَّهَ الْحَمْلِ مَا بَیْنَ سِتَّهِ أَشْهُرٍ إِلَى تِسْعَهٍ وَ اللَّهُ أَعْلَمُ.»از فقهای معاصر استاد ما آیت اللّه خوئی تقدم و تاخر ولوج روح بر چهار ماهگی را ممکن می‌دانند: «السقط إذا تم له أربعه أشهر غسل و حنط و کفن و لم یصل علیه، و إذا کان لدون ذلک لف بخرقه و دفن على الأحوط وجوبا، لکن لو ولجته الروح حینئذ فالأحوط إن لم یکن أقوى جریان حکم الأربعه أشهر علیه.»

و صلی اللّه علی محمد و آل محمد.

لینک کوتاه : https://www.komeily.com/?p=31099