برشی از کتاب چلچراغ سلوک

اهمیت انجام واجبات و ترک محرمات

اگر می‌خواهید این زحمت‌های سلوک، عبادت‌ها، ریاضت‌ها و دستورات استاد مؤثر باشد، باید با تمرین و ممارست طوری با خودت کار کنی که واجبی از واجبات الهی، زمین نماند و همه حرام‌های خدا را ترک کنید.

اهمیت انجام واجبات و ترک محرمات

مرحوم علامه طهرانی می فرماید: «و در اعمال واجبه سعی بلیغ و در ترک محرمات نیز جدّیت وافر داشته باشد، چه سلوک راه خدا با ترک واجب و اتیان فعل محرَّم منافی است و تمام زحمات سالک وقتی سودمند است که این دو امر محفوظ باشد وگرنه هم‌چنان که با آلودگی تن، زر و زیور و زینت مفید فائده نخواهد بود، هم‌چنین با آلودگی دل و روان، اعمال مستحبه و ریاضات شرعیه مثمر ثمر نخواهد بود»{۱}.

قدم اول در سلوک

بعضی فکر می‌کنند در راه سیر و سلوک اگر زیاد عبادت کنند به مقصد می‌رسند؛ مثلاً سه ساعت قبل از اذان صبح بلند شود نماز شب و دعا بخواند یا به قبرستان برود و در آن‌جا مشغول تفکر شود، حتی بعضی ممکن است به ریاضت‌های شاقّی خودشان را سرگرم کنند، در حالی که قدم اولِ سالک اتیان واجبات و ترک محرمات است. سالک باید احکام الهی که در مورد خود، خانواده‌، کسب و کار و … هست را بداند و عمل کند.

اهمیت سال خمسی

موضوع سال خمسی یک امر بسیار ضروری و مهم است. اگر موضوع سال خمسی هنوز برای کسبه حل نشده باشد، علمای طریقت اجماع دارند که با این فعل حرام نمی‌تواند پیش برود و خودش را به سرمنزل مقصود برساند، اگرچه خیلی هم اهل ریاضت و عبادت باشد. یا اگر مستطیع شده، ولی حج واجب خودش را انجام نمی‌دهد، چطور می‌خواهد در راه سیر و سلوک پیش برود؟

بعضی‌ دل بخواهی هستند. یعنی می‌گویند هر وقت و هر جور که شد، حج می‌رویم. این صحیح نیست، بلکه باید از قبل مراقب باشد، خوف و بیم داشته باشد و بررسی کند که آیا من مستطیع شده‌ام یا نه؟ از کارشناس مسایل سؤال کند، اما اصلاً دنبالش نیست یا فکر می‌کند همین که اسم بنویسیم و پنج یا ده سال در نوبت باشم کافی است، در حالی که ممکن است همان سال اول و دوم یا همان موقعی که اسم نوشته مستطیع بوده؛ یعنی می‌توانسته، با فیش آزاد به مکه برود ولی این کار را نکرده است.

تکبر از گناهان کبیره

در موضوع اخلاق هم همین‌طور است. شخصی علم به فضایل و رذایل دارد ولی حاضر نیست اخلاق زشت خود را درست کند، از طرفی حاضر است سه ساعت قبل از اذان صبح از خواب بلند شود، این به چه درد می‌خورد؟! مثلاً تکبر در شریعت از گناهان کبیره است و در علم اخلاق خیلی مذمت شده است. تکبر به این زودی که از نفس بیرون نمی‌رود و به تواضع تبدیل نمی‌شود. خود شخص می‌داند به منیّت، أنانیّت، تکبر و مانند این‌ها مبتلاست ولی به این علم، اهمیت نمی‌دهد و به فکر علاج نیست؛

بنابراین اگر علم به احکام و اخلاق دینی داشته باشد و نقاط ضعف خودش را هم بداند ولی در صدد برطرف کردن آن‌ها نباشد، چه فایده‌ای دارد؟ علمی که قلب و روح انسان را اصلاح نکند، به چه درد صاحبش می‌خورد؟ فرض کنید خانمی زنجیر طلا به گردن بیندازد، اما لباس و بدنش چرک و سیاه و آلوده باشد و یا طلایی گران قیمت به گردن یک حیوان بیندازند!؛

راهکار نتیجه گرفتن از دستورات سلوکی

بنابراین اگر می‌خواهید این زحمت‌های سلوک، عبادت‌ها، ریاضت‌ها و دستورات استاد مؤثر باشد، باید با تمرین و ممارست طوری با خودت کار کنی که واجبی از واجبات الهی، زمین نماند و همه حرام‌های خدا را ترک کنید. بعضی‌ده، بیست سال در راه سیر و سلوک هستند ولی کارشان پیش نمی‌رود؛ چون سیر و سلوک وقتی سودمند است که این دو امر محفوظ باشد؛ یعنی انجام واجب و ترک حرام. عزیزان! تاکید علامه بر این است: با آلودگی دل و روح، اعمال صالح و ریاضات شرعیه مثمر ثمر نخواهد بود. این را کسی می‌گوید که خودش اهل عمل و اطلاع است.

پی نوشت:

۱-لب اللباب در سیر و سلوک اولی الالباب

منبع: کتاب چلچراغ سلوک در شرح رساله «لب اللباب در سیر و سلوک اولی الالباب»، ببخش سوم: شرح اجمالی طریق و کیفیّت سلوک -از تألیفات آیت الله حاج شیخ محمدصالح کمیلی خراسانی حفظه الله

علاقه‌مندان جهت خرید و مطالعه کتاب می توانند از طریق همین لینک اقدام فرمایند.

لینک کوتاه : https://www.komeily.com/?p=31010