برشی از کتاب عرفان اهل بیتی

اثر غفلت دل در دعا

اگر شما واقعاً از خدا درخواستی داری و می‌خواهی خدا دعای تو را مستجاب کند، شرطش این است که از خلق خدا قطع طمع کنی.

اثر غفلت دل در دعا

«وَ قَالَ النَّبِیُّ صل الله علیه و آله و سلم: إِنَّ اللَّهَ لَا یَسْتَجِیبُ الدُّعَاءَ مِنْ قَلْبٍ لَاهٍ»؛ {۱} بازهم امام صادق علیه السلام روی این نکته که باید قلب، خدا را یاد کند و بزرگ بشمارد، تأکید دارند؛ ازاین‌رو از قول جدّشان پیغمبر می‌فرمایند: پیغمبر خدا فرموده‌اند: خداوند دعای کسی را که خدا را با دل غیر آگاه می‌خواند، با دلی که به دنیا مشغول بوده و توجّه به عظمت و بزرگی خدا ندارد، خدا چنین دعایی را از بنده‌اش مستجاب نمی کند؛ اگر چه چند ساعت هم بنشیند دعا کند؛ مثلاً بعضی‌ می‌روند چند ساعت در دعای عرفه می‌نشینند. اگر ما قلب‌مان را حاضر و ناظر بدانیم و با توجه و عشقِ به خدا دعا کنیم، یک سطر دعا هم برای ما کافی است.

قطع طمع از غیر خدا و امید به خدا

«قَالَ الصَّادِقُ علیه السلام: إِذَا أَرَادَ أَحَدُکُمْ أَنْ لَا یَسْأَلَ رَبَّهُ‏ إِلَّا أَعْطَاهُ فَلْیَیْأَسْ مِنَ النَّاسِ کُلِّهِمْ»؛ امام صادق علیه السلام در این حدیث، حقیقت دعا را برای ما نشان می‌دهند که چگونه دعا کنیم؟ می‌فرماید: اگر شما واقعاً از خدا درخواستی داری و می‌خواهی خدا دعای تو را مستجاب کند، شرطش این است که از خلق خدا قطع طمع کنی.

وقتی به‌طرف خدا می‌روی و حاجت می‌خواهی خدا به دلت نگاه می‌کند، اگر توانستی دل را از غیر خدا قطع کنی این می‌شود دعا؛ مثلاً فرض کن شما از یک نفر چیزی می‌خواهی،

قبل از این‌که به درب خانه‌اش بروی، می‌نشینی و فکر می‌کنی که اگر من به درب خانۀ این آقا رفتم، آیا این آقا می‌تواند کار من را راه بیندازد یا نه؟ این عاقلانه نیست که همین‌طور بدون این‌که یقین کنی که آن‌ شخص، کار شما را راه می‌اندازد، راه بیفتی و درب خانه‌اش را بزنی! هیچ عاقلانه نیست.

ما وقتی می‌خواهیم سراغ مسئول دولتی برویم که می‌خواهد کار ما را راه بیندازد، اول فکر می‌کنیم که آیا می‌تواند کار ما را راه بیندازد یا نه؟ بعداً سراغش می‌رویم. این‌جا هم با خدا همین‌طور است؛ اگر ما خدا را مجیب‌الدّعوات ندانیم و باور نداشته باشیم که اگر الآن دعا کردیم، همین حالا ممکن است مستجاب کند، نباید انتظار داشته باشم که خدا دعای مرا اجابت کند؛

چون فرموده‌اند: «إِذَا دَعَوْتَ فَظُنَّ أَنَّ حَاجَتَکَ بِالْبَاب‏»{۲} امام صادق علیه السلام فرمود: هرگاه دعا کردى گمان کن که حاجتت بر در خانه است.

وقتی دعا می‌کنید، یقین کنید حاجت‌تان درب خانه است؛ یعنی خدا این دعا را اجابت کرده است. من که چنین اعتمادی به خدا ندارم و توجهم به دست بندگان خداست نه به دست خدا، در واقع معقول نیست که خدا حاجت مرا روا کند؛ به همین جهت امام صادق علیه السلام می‌فرماید: وقتی شما از خدا سؤال می‌کنی، باید از این‌که دیگران می‌توانند حاجت شما را روا کنند، قطع امید کنی، باید اعتقادت را منحصر کنی به این که فقط خدا می‌تواند حاجت شما را روا کند. اگر با این دید سراغ خدا رفتی، آن‌وقت می‌توانی بگویی خدا حاجت‌مان را روا می‌کند. «وَ لَا یَکُنْ رَجَاؤُهُ إِلَّا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ عزوجل»؛ وقتی از خدا مطلبی را می‌خواهد، باید امیدش فقط خدا باشد.

پی نوشت :

۱-مصباح الشریعه

۲-کلینی، الکافی، ج ۲، ص ۴۷۳

منبع: کتاب عرفان اهل بیتی در شرح «مصباح الشریعه و مفتاح الحقیقه»، فصل ۱۹: دعا- از تألیفات آیت الله حاج شیخ محمدصالح کمیلی حفظه الله

علاقه مندان جهت خرید و مطالعه کتاب می توانند از طریق همین لینک اقدام فرمایند.

لینک کوتاه : https://www.komeily.com/?p=30670