27 مارس, 2012

کد مطلب : 151

وقایع و اعمال ماه جمادی الاول

آشنایی با ماه جمادی الاول و اعمال آن

ماه جمادی الاول (یا ماه جمادی الاولی) پنجمین ماه ازماههای قمریاست. دلیل نام این ماه و جمادی الثانی این است که چون در هنگام نامگذاری ماه‌های عربی، این دو ماه در فصل سرما و یخبندان قرار گرفتند «جمادی» (یعنی انجمادو یخبندان) نام گرفتند.
حوادث زیادی در این ماه روی داده است که مهمترین آنهاجنگ جملبود که در سال ۳۶ قمری بینحضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام و عایشه و طلحه و زبیر رخ داد که در نهایت به شکست سپاه جمل منتهی گشت.
حادثه عظیم دیگر شهادت بانوی اسلام حضرت زهرا علیهاسلاماست که بنا بر روایت صحیحه ای که بیانگر این مطلب است که حضرت زهرا سلام الله علیها مدت هفتاد و پنج روز بعد از پدر بزرگوارشان عمر نمودند در سیزدهم این ماه در سال ۱۱ قمری روی داد.

در روز نیمه ماه جمادی الاول سنه سی و شش فتح بصره به دست حضرت علی علیه السلام شکل گرفت . در همین روز روایتی مبنی بر ولادت امام زین العابدین علیه السلام نیز ذکر شده است که زیارت امامین شریفین امام علی و امام سجاد علیهما السلام در این روز نیز شاسته می باشد .
از دیگر رویدادهای این ماه می‌توان به سوزاندنمحمدبن ابی بکر، استاندار علویمصر، توسط دژخیمان معاویه اشاره کرد که در سال ۳۸ قمری اتفاق افتاد.

سید بن طاووس برای هر روز از این ماه به ذکر دعایی خاص پرداخته اند .

بنا بر فرمایش شیخ عباس قمی در مفاتیح الجنان خواندن زیارت نامه حضرت صرقه کبری در روز های سیزدهم ، چهاردهم و پانزدهم این ماه شایسته و بایسته است .

پنجم جمادی الاولی:ولادت حضرت زینب سلام الله علیها

ششم جمادی الاولی:جنگ موته

دهم جمادی الاولی:۱٫ جنگ جمل ۲٫ تحویل پیراهن امام حسین علیه السلام به حضرت زینب سلام الله علیها

سیزدهم جمادی الاولی: شهادت حضرت زهرا سلام الله علیها

بیست و هفتم جمادی الاولی: وفات جناب عبدالمطلب علیه السلام

بیست و نهم جمادی الاولی:وفات محمد بن عثمان عمری

آشنایی با برخی وقایع تاریخی این ماه

ولادت با سعادت حضرت زینب سلام الله علیها

در مدینه طیبه در سال پنجم یا ششم هجری در این روز واقع شده است. اقوال دیگر در ولادت آن حضرت(۲)عبارت است از ۵ جمادی الاولی سال ۶ هجری, ماه رمضان سال ۶ هجری, دهه آخر ربیع الثانی در سال ۵ یا ۶ یا ۷ هجری

پدر بزرگوار آن حضرت امیرالمومنین علیه السلام و مادر گرامی اش حضرت صدیقه طاهره سلام الله علیها است. همسر آن حضرت جناب عبدالله بن جعفر بن ابی طالب علیهم السلام و فرزندان آن حضرت علی, عون, عباس, محمد و ام کلثوم هستندکه عون و محمد در کربلا شهید شدند.

کنیه آن مخدره ام کلثوم, ام عبدالله و ام حسن است,و ولی کنیه های خاص حضرت ام المصائب, ام الرزایا و ام النوائب است.

القاب آن مخدره بسیار است, و از آن جمله: عقیله بنی هاشم, عقیله الطالبیین, صدیقه صغری _ اشاره به مادرش که صدیقه کبری و پدرش که صدیق اکبر است _, عصمت صغری, ولیه الله, الراضیه بالقدر و القضا, صابره البلوی من غیر جزع و لا شکوی, امینه الله, عالمه غیر معلمه, فهمه غیر مفهمه, محبوبه المصطفی صلی الله علیه و آله , ثانیه الزهراء سلام الله علیها, الشریفه.

از نسل علی فرزند حضرت زینب سلام الله علیها که معروف به زینبی است فرزندان زیادی به دنیا آمده اند, که سیوطی رساله زینبیه را درباره آنها تاُلیف کرده است.

ماجرای ولادت حضرت

هنگام ولادت آن حضرت, پیامبر صلی الله علیه و آله در سفر بودند. امیرالمومنین علیه السلام برای نامگذاری این مولود فرمودند:” بر پیامبر صلی الله علیه و آله سبقت نمیگیرم “. تا آن که حضرت آمدندو منتظر وحی شدند. جبرئیل نازل شد و عرض کرد: خداوند سلام میرساند و می فرماید: این دختر را زینب نام بگذار, چه این که این نام را در لوح محفوظ نوشته ایم.

پیامبر صلی الله علیه و آله حضرت زینب سلام الله علیها را طلب کرده بوسیدندو فرمودند: وصیت میکنم به حاضرین و غائبین که این دختر را به خاطر من پاس بدارید که همانا وی به خدیجه کبری سلام الله علیها مانند است. سکینه و وقار آن حضرت را به خدیجه کبری سلام الله علیها و عصمت و حیائش را به فاطمه زهرا سلام الله علیها و فصات و بلاغتش را به علی مرتضی علیه السلام و حلم و بردباریش را به حسن مجتبی علیه السلام و شجاعت و قوت قلبش را به حضرت سیدالشهدا علیه السلام همانند نموده اند.

ابن حجر در اصابه و ابن اثیر در اسدالغابه در حالات آن حضرت نوشته اند: در مجلس یزید لعنت الله علیه حضرت زینب سلام الله علیها کلماتی فرمودند که دلالت بر قوت قلب آن حضرت دارد. آن حضرت در کرم و بصیرت و حلم مشهور خاندان بنی هاشم و عرب بوده, و بین جمال و جلال, سیرت و صورت و اخلاق و فضیلت جمع کرد. شبها در عبادت بود و روزها روزه و او به اهل تقوی معروف بود.

جنگ جمل

پس از آن که مردم با امام علی علیه السلام،بیعتکردند، عملکرد اودر تقسیم بیتالمالو عزل و نصب فرمانداران، خشم عده‌ای را برانگیخت. طلحه و زبیر که با علی علیه السلام بیعت کرده بودند، آرزوی فرمانداری بصره و کوفه را در سر داشتند،ولی علی علیه السلام با درخواست آنان موافقت نکرد. آنها نیز به بهانه زیارت خانه خدا، مدینهرا به سوی مکه ترک کردند.

ازطرف دیگر،بنی امیه که در دوران عثمان،به گرفتن امتیازات ویژه خو کرده بودند، در حکومت امام علی علیه السلام دستشان ازبیت المال کوتاه شده بود. برای همین پس از غارت مقدار زیادی از بیت المال در مکه گرد آمدند و همراه با طلحه و زبیر و عایشه، همسر رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم، را دوره کردند. آن‌گاه با استفاده از بیت المالی که غارت کرده بودند، سپاهی تشکیل دادند و بصره را تصرف کردند.

امام علی علیه السلام برای سرکوب آنها رهسپار بصره شد و در نبردی که میان دو سپاه در گرفت، امام علیه السلام پیروز شد. گروهی از سران ناکثین (از جمله طلحه و زبیر) کشته شدند، برخی نیز به اسارت در آمدند که امام، آنان را بخشید.
در این نبرد عایشه سوار بر شتر بود، سپاه ناکثین گرد شتر او جمع بودند و این شتر حکم پرچم آنهارا داشت. از این رو این جنگ به جنگ جمل (شتر نر) شهرت یافت. جنگ جمل در یکی ازمحله‌های بصره به نام حزیبه رخ داد و بیش از یک روز طول نکشید: روز یکشنبه، هجدهم جمادی الاولی سال ۳۶ هجری قمری.

ناکث به معنای کسی است که رشته‌ها را پنبه کند و بافته‌ها را از هم بگسلد. از این رو به افراد پیمان‌شکن ناکث می‌گویند. از آن جا که بسیاری از سرمداران جنگ جمل، اندکی پیش ازآن، بیعت کرده بودند، حضرت علی علیه السلام آنان را ناکث نام نهاد.

آشنایی با جناب عبد المطلب

عبدالمطلب فرزندهاشم،و پدربزرگ حضرتمحمد صلی الله علیه و آلهبود. نام او شیبه*، کنیه‌اش ابوالحارث (حارث بزرگ‌ترین پسر او بود )، و مادرش سلمی بنت عمر از قبیله خزرج بود. عبدالمطلب در بین مردم به «فیاض» (بخشنده) شهرت داشت.
او بخشی از کودکیخود را در قبیله مادرش در شهرمدینهسپری کرد و پس از آن توسط مطلب، عموی خود، براساس سفارش هاشم به مکهبازگردانده شد. هاشم درهنگام مرگش به مطلب گفته بود « پسرت، شیبه، را دریاب.»
و چون مطلب او را سرپرستی می کرد، و مردم او را غلام مطلب می‌دانستند، عبدالمطلب نامیده شد.

پس از مطلب، عبدالمطلب مهمانداری از حاجیان کعبهرا به عهده گرفت و برای سهولت در آب‌رسانی به حاجیان،چاه زمزم را، به کمک پسر بزرگش، حارث، بازسازی کرد. هنگام کندن چاه، دو مجسمه آهویزرین و چند شمشیر به دست آمد که به حکم قرعه، دو شمشیر به عبدالمطلب رسید و دو آهو از آن کعبه شد.
عبدالمطلب از دو شمشیرش دری برای کعبه ساخت و دو آهو را بر آننصب کرد.
هنگام کندن چاه، به دلیل کارشکنی‌هایقریش،نذرکرده بود چنانچه خداوند ده پسر به او عطا کند، به شکرانه آن، یکی از آنها را برایخدا در پیشگاه کعبه قربانی کند، و سال‌ها بعد، قرعه به نام عبدالله،دهمین پسر او و پدر پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله وسلم، افتاد، ولی با فشار مردم و سران قریش، عبدالمطلب ناچار شد راه حلی برای این مشکل بیابد و سرانجام به جای عبدالله، صد شتر قربانی کرد.

زمانی کهابرهه، پادشاه یمن، برای انهدام کعبه به مکه لشگر کشید، عبدالمطلب به عنوان بزرگ قریش به دیدار او رفت اما فقط از او خواست دویست شتری را که از او غارت شده بود، بازگرداند. ابرهه گفت:« چرا به این خواسته کوچک اکتفا می‌کنی، در حالی که من برای خراب کردن کعبه آمده ام.»

عبدالمطلب گفت:« من صاحب شتران قریش هستم و کعبه، پروردگاری دارد که خود، از آن نگاهبانی میکند».
عبدالمطلب اولین کسی بود که درماه رمضانبهکوه حراء می‌رفت و در تنهایی به عبادت می‌پرداخت.

او ده پسر به نام‌های عبدالله،عباس،حمزه،ابوطالب،زبیر، حارث، حجل، مقوم، ضرار،ابولهبداشت و شش دختر به نام‌های صفیه، ام حکیم، عاتکه، امیمه ،أروی و بره.
عبدالمطلب همانند دیگر اجداد پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم از آیین توحید و دینحضرت ابراهیم پیروی می‌کرد و از شرک بیزاری می‌جست.

پس از مرگ عبدالله،سرپرستی پیامبر به عهده عبدالمطلب قرار گرفت. وی محمد صلی الله علیه و آله و سلم رابسیار گرامی می‌داشت و او را فرزند خود می خواند.
هنگامی که پیامبر هشت ساله بود، عبدالمطلب در صد و بیست سالگی از دنیا رفت.

آشنایی با محمد بن ابی بکر

پدرش خلیفه اول،ابوبکر بنابی قحافه و مادرشاسماء بنت عمیسخثمعیه بود که بعد از فوت ابوبکر، با امیرالمؤمنین علیه السلام ازدواج کرد. در روز ۲۵ ذیقعده سال حجه الوداع (دهم هجری) در محلی به نام ذوالحلیفه میان راهمکه ومدینه متولد شد.
پس از مرگ ابوبکر، علی علیه السلام او را تربیت کرد. درجنگ جمل و صفین همراه امیرالمؤمنین علیه السلام بود و درماهرمضانسال ۳۷ هجری پس از شهادتمالک اشتر، از طرف امیرالمؤمنین به حکومتمصرمنصوب شد. در زمان حکومتش بر مصر، معاویه سپاهی به فرماندهیعمر و عاصبه جنگ او فرستاد. محمد بن ابوبکر شکست خورده، به قتل رسید.
جسد او را در پوست الاغی مرده گذاشته سوزاندند. قاتل او معاویه بن خدیج سکرین بود. البته روایت دیگری نیز هست که وی را عمرو عاص باشکنجه به قتل رساند. محمد بن ابوبکر از اصحاب و شیعیان امیرالمؤمنین علیه السلام و مردی پارسا و عالم بود. از او فرزند باتقوایی به نام ابوالقاسمبه یادگار ماند.

نبرد موته

موته سرزمینی در شرقدمشقاز نواحیشامقدیم بوده و اکنون شهری آباد در شرق کشور اردن، در یازدهکیلومتری شهرک کرک، است.
در اوایل سال هشتم هجری که امنیت نسبی در بیشتر نقاط سرزمینحجازحاکمشده بود، پیامبراکرم صلی الله علیه و آلهبه فکر تبلیغ اسلام در نواحی مرزیشامافتاد و بر همین اساس،حارث عمیر ازدی را با نامه‌ای به سوی فرمانروای شام فرستاد ولی شرحبیل که فرماندار سرزمین‌های مرزی بود، حارث را در دهکده موتهدستگیر وشهید کرد؛ همزمان با این حادثه، گروه ۱۵ نفره‌ای که از سوی پیامبر برای تبلیغ به سرزمین ذات الطلوع رفته بودند نیز مورد تهاجم قرار گرفتند و جز یک نفر که مجروح شد و به مدینه برگشت، همگی آنها به شهادت رسیدند.

به ‌دنبال این حوادث، پیامبر اکرم فرمان جهاد صادر کرد و سه هزار نیرویمسلح جهت شرکت در جنگ، اعلام آمادگی کردند.
پیامبر فرمود :« به منطقه‌ای که درآن سفیر اسلام را کشته‌اند، می‌روید؛ اگر اسلام آوردند که انتقام نمی‌گیرید وگرنه با آنان نبرد می‌کنید. با راهبان و زنان و کودکان و پیران نیز کاری نداشته باشید. فرمانده لشگر، پسر عمویم،جعفربن ابیطالب، است و پس از اوزیدبن حارثهو پس از اوعبداللهبن رواحه.»

سپس لشگر اسلام را تا نقطه ثنیه الوداع بدرقه کرد. لشگر به سمت دشمن حرکت کرد و در منطقه موته خیمه زد. جعفر بن ابیطالب که نخستین فرمانده بود، لشگر رابه واحدهای مختلف با فرماندهان مختلف تقسیم کرد و خودش شجاعانه در میدان نبرد حاضرشد. جعفر وقتی در محاصره دشمن قرار گرفت، اسب خود را پی کرد و شجاعانه به نبرد ادامه داد تا دو دستش از بدن جدا شد و با تحمل بیش از ۸۰ زخم در میدان نبرد بهشهادت رسید.

پس از شهادت وی، زید بن حارثه به میدان آمد و پرچم لشگر اسلام را به دست گرفت و جنگید تا به شهادت رسید. پس از او نیز عبدالله بن رواحه که سومین فرمانده منتخب پیامبر بود فرماندهی لشگر را بر عهده گرفت و جنگید تا شهید شد. پس ازشهادت سومین فرمانده، طبق دستور پیامبر، خود سپاهیان ثابت بن اقرم را به فرماندهی انتخاب کردند ولی او نپذیرفت. مسلمانانخالدبن ولیدرا برگزیدند و او با تدبیرش کاری کرد که دشمن از حمله مجدد به لشگراسلام خودداری کند. مسلمانان توانستند با استفاده از توقف جنگ از سوی رومیان وآرامش میدان نبرد به سویمدینه بازگردند.

بزرگترین پیروزی مسلمانان این بود که با تعدادی اندک توانستند در برابر ارتش مسلح و نیرومند روم چندین روز ایستادگی و مقاومت کنند و سرانجام با سربلندی به مدینه برگردند.

تحویل پیراهن امام حسین علیه السلام به حضرت زینب سلام الله علیها

در این روز حضرت زهرا سلام الله علیها پیراهن ابراهیم خلیل الرحمن علیه السلام را به زینب کبری سلام الله علیها دادند و فرمودند: هنگامی که برادرت حسین علیه السلام این پیراهن را از تو خواست بدان که ساعتی بیش مهمان تو نیست, و سپس به بدترین حالات به دست اولاد زنا کشته میشود. این رنامه سه روز قبل از شهادت حضرت زهرا سلام الله علیها بود.

منابع:

عقیله بنی هاشم سلام الله علیها: ص ۵٫ زینب الکبری سلام الله علیها: ص ۱۷٫ منتخب التواریخ: ص ۹۴_۹۵٫ ریاحین الشریعه: ج ۳ ص ۳۳

ریاحین الشریعه: ج ۳ ص ۳۳

هدایه الانام الی وقایع الایام، محدث قمی، ص ۸۴؛ مفاتیح الجنان، ص ۵۳۸

سیره پیشوایان،مهدی پیشوایی ، ص ۸۲

معجم البلدان، ‌ج ۵، ص ۲۵۴؛

مغازی واقدی، ج۲، ص۷۵۵

بحارالانوار، ج۲۱، ص۵۰تا۶۱

فروغ ابدیت، ج۲، ص۶۸۳

وقایع الشهور: ص ۹۵

لینک کوتاه : https://www.komeily.com/?p=151

مطالب مشابه

سخنرانی‌های آیت الله کمیلی خراسانی «حفظه الله»-فاطمیه ۱۴۴۵ و ۱۴۴۶

ایام فاطمیه اول ۱۴۴۶-شب اول

ایام فاطمیه اول ۱۴۴۵-شب سوم

ایام فاطمیه اول ۱۴۴۵-شب دوم

ایام فاطمیه اول ۱۴۴۵-شب اول

بهترین موعظه یاد مرگ است

مراسم عزاداری دهه اول فاطمیه 1445

بیانیه حضرت آیت الله کمیلی خراسانی در حمایت از مقام معظم رهبری

حضرت فاطمه سلام الله علیها الگویی برای زنان در همه اعصار

ارتباط و توسل درونی با صاحبان هر روز

نظرات

کلام استاد

کلیپ صوتی

زیارت و دیدار حضرت صاحب الزمان (عج)

ویژه نامه

امام رضا علیه السلام، نماد فضیلت‌ها

تقویم سلوکی

اعمال ماه ذی القعده

مناسبات ماه ذی القعده

ماه ذى القعده ، نخستین ماه ازماههاى حرام است که در آنها جنگ، حتّى با دشمنان اسلام حرام است; مگر این که جنگ برمسلمین تحمیل شود (سه ماه دیگر از ماههاى حرام، ذى الحجّه، محرّم و رجب است) آتش بس در این چهار ماه وسیله اى براى آرامش جامعه و توفیق براى حجّ وعبادت، حلّ مشکلات اقتصادى و بازنگرى در امر جنگ و یافتن نقطه پایان براى آن و سپس مرهم نهادن بر زخم هاى جانکاه ناشى از آن است. ماهى است که زوّار خانه خدا از اطراف و اکنافِ جهان به سوى خانه خدا حرکت مى کنند، گروهى به مدینه مى روند و قبر پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله) و قبور ائمّه هدى(علیهم السلام) را زیارت مى کنند و آثار تاریخى که در جاى جاى این خاستگاه اسلامى وجود دارد را مى بینند و غرق لذّات روحانى مى شوند (هرچند نابخردان و جاهلان، بسیارى از این آثار عظیم و گرانقدر را از میان برده اند) گروه دیگرى راهى مکّه مى شوند و با انجام مناسک «عمره تمتّع» در انتظار مراسم بزرگ عبادى سیاسى حج مى نشینند و با طواف کعبه و شرکت درصفوف پرشکوه جماعت، روح و جانشان را تازه مى کنند . سیّد بن طاووس در فضیلت این ماه مى گوید: «ماه ذى القعده ماهى است که به هنگام شدّت و گرفتارى، زمان خوبى براى دعاست، و براى رفع ظلم و ستم و دعا بر ضد ظالم مؤثّر است. همچنین مى گوید: «این ماه «ماه اجابت دعاها» نامیده شده است; لذا باید اوقاتش را غنیمت شمرد و در آن روزه حاجت گرفت.