سالک همّ و غمی جز خدا ندارد

سالک همّ و غمی جز خدا ندارد

[ای عزیز!؛ سالک باید بداند که] این زندگی دنیایی به منزله سرمایه ای است که خداوند به او عنایت نموده که با آن به تجارت بپردازند و اگر می بیند که با این سرمایه، نفیس‌ترین متاع ها را می تواند تهیه کند، در این زمینه سهل انگاری ننموده و بداند که در عالم وجود حتی در وهم، موجودی سودمندتر و نفیس تر و کامل تر و زیباتر و شریف تر و بخشنده تر از ذات ذوالجلال نیست، بلکه هیچ نفع و نفاست و جمال و بهاء و شرف وجود و بلکه وجودی جز به او و در او و از او نیست؛ لذا عاقل، هیچ مطلوبی جز حضرت حق، برای خود اختیار نکند و هر چه غیر اوست، اگر هم از جهتی مطلوب آدمی باشد باز مطلوبیتش از ناحیه اوست. و چون عاقل این معنی را دانست و در طلب و جستجوی او بر آمد غیر او را ترک خواهد گفت و همّ و همّتش را هیچگاه در پی چیزی غیر از او صرف نخواهد کرد و در پی کسب رضای او بر خواهد آمد که «قُلِ اللهُ ثُمَّ ذَرْهُم»[۱]؛ بگو خدا، سپس هر چه غیر از اوست واگذار؛ و دیگر عمر را در طلب چیزی غیر از او به هدر نخواهد داد و در پی مشتهیّات نفسانی و امور معاش نخواهد بود.

اما اوّلی که مشتهیّات و هواهای نفسانی است، به خاطر تیرگی و کدورتی که در آن‌ها هست و به علت عدم بقاء آن‌ها و تضادی که با لذّات روحانی واقعی دارد، اشتغال به آن‌ها خسارتی جبران ناپذیر و خسران عظیم است.

و اما دوّمی که امور معاش می باشد، به علت اینکه، غرق شدن در گردابِ امور دنیایی و به کار گرفتن تمام هم و غم خود را در این راه، سبب هلاکت دل و تفرّق حواس می‌شود و این امور، با یاد خدا در تضاد است و فکر در این امور، خاری در چشم «عبودیت و بندگی» و نقیض توکل است و فایده ای هم بر آن نیست، زیرا آن‌چه مقدر شده، به انسان می رسد و همّ و غم انسان در این راه، چیزی جز خسران به بار نمی آورد.

و اگر انسان این معنا را دریافت و به معرفت شخصیه حقیقیّه، بدان معرفت پیدا نمود به گونه ای که جزء وجدانیات او شد، همان گونه که اهل دنیا لذّات دنیا را می شناسند، قلب و روح و سرِّ خود را مستغرق در محبّت خدا خواهد یافت و این محبّت، به سایر اعضا و جوارحش سرایت خواهد نمود و هر چه را که غیر خدا است، از آن‌چه بر آن قدم می نهد، برایش حقیرتر و بی ارزش تر خواهد بود؛ بلکه گاه می شود که آن چنان در دریای محبّت حق تعالی غرق می شود، که دلش از هر چه غیر اوست غافل، و به ما سوای او التفاتی ندارد، و عقلش از تدبیر امور او باز می ماند و حالت شیدایی و عشق بر او عارض می شود، چنانکه نسبت به بعضی از حالات حضرت امیرالمؤمنین (علیه السلام) روایت شده است؛ و در حدیث معراج بدان اشاره شده که خداوند می‌فرماید:

«وَلاَستَغْرِقَنَّ عَقلَهُ بِمَعرفَتی وَ لاَقَومَنَّ لَهُ مَقامَ عَقلِه)[۲]؛ “و عقل او را غرق در معرفت خود گردانم، و خود به جای عقلش می نشینم[۲]” [۳]

[۱] . سوره انعام؛ آیه ۹۱

[۲]. الوافی؛ جلد ۲۶، ص ۱۴۸

[۳] . اسرارالصلواه؛ حضرت آیت الله میرزاجوادآقا ملکی تبریزی(رض)؛ ص ۴۷۰-۴۷۲

لینک کوتاه : https://www.komeily.com/?p=865