کشکول المطالب

طوالع و لوایح : اول برقی که از حضرت ربوبیت رسد

طوالع و لوایح انواری است که از عالم قدس بر روان سالک اشراق کند

طوالع و لوایح

بسم الله الرحمن الرحیم

شهاب الدین سهروردی قدس الله سره:

اول برقی که از حضرت ربوبیت رسد بر ارواح طلاب، طوالع و لوایح باشد؛ و آن انواری است که از عالم قدس بر روان سالک اشراق کند و چون ریاضت بیشتر گردد، بروق بسیارتر آید تا بدان حد که در هر چه نگرد، بعضی از احوال آن عالم به یاد آورد.

منبع: مجموعه مصنفات؛ ج۳؛ ص۳۱۹

پی‌نوشت:

تعریف طوالع و لوایح :

سهروردی در رساله‌ صفیر سیمرغ، طوالع و لوایح را اوّل برقی می‌داند که از حضرت ربوبیت یا عالم قدس بر روان سالک اشراق می‌کند. سهروردی، در ضمن، به لذیذ بودن طوالع و همچنین لوایح اشاره می‌کند و می‌افزاید که « صوفیان این طوالع را اوقات خوانند ».

هجویری در کشف المحجوب می‌نویسد: « الطوالع: طلوع انوار معارف بر دل ».

در تعریف قشیری، طوالع و هم چنین لوایح و لوامع، از صفاتِ اصحابِ بدایات است. کسانی که هنوز در حال ترقی اند در جهت دل و این نورها همچون برقی است که در شب می‌درخشد و آسمانِ تاریک را لحظه‌ای چند روشن می‌کند. به گفته‌ قشیری، آسمان دلِ سالکانی که در بدایت راهِ باطن‌اند، وقتی که با ابرهای حظِّ نفس تاریک شده است، ناگهان برقی در این تاریکی می‌زند که این همان لوایح است. اگر این درخشش و روشنایی بادوام‌تر باشد، لوامع است؛ و اگر بازهم بادوام‌تر و نور آن شدیدتر باشد، لواطع است. (رساله قشیریه؛ باب تفسیر الفاظ صوفیه)

تعریف محیی الدین ابن عربی از طوالع، که در دو جای فتوحات المکیه نیز آمده، چنین است:« الطوالع: انوار التوحید تطلع علی قلوب اهل المعرفة فتطمس سائر الانوار. ». محیی الدین، در این تعریف، خودش هم از اثر نویسنده‌ دیگری اقتباس کرده است و آن کتاب اللمع ابونصرِ سرّاج ( وفات: ۳۷۸ ) است.

تعریفی که ابونصر در لمع از لفظ طوالع کرده چنین است:

« الطوالع: انوارالتوحید تطلع علی قلوب اهل المعرفة بتشعشها فیطمئنّ ( کذا ) ما فی القلوب من الانوار بسلطان نورها کالشمس الطالعة اذا طلعت یَخفی علی الناظر من سطوة نورها انوار الکواکب و هی فی اماکنها. قال الحسین ابن منصور فی هذا المعنی:
قد تجلّت طوالع زاهرات
یتشعشعن فی لوامع برق
خَصَّنی واحدی بتوحید صدق
ما الیها من المسالک طرق
لفظ فیطمئن که در تعریف لمع دیده‌می‌شود درست نیست؛ درست آن همان فتطمس است که در تعریف ابن‌عربی آمده‌است.

روزبهان بقلی هم، که در شرح شطحیات تعاریف ابونصر را به فارسی ترجمه کرده است، در ترجمه‌ تعریفِ طوالع، می‌نویسد:
« الطوالع: انوار توحید است که به دل عارف در آید به شعاعش جمله‌ انوار عقول و فهوم منطمس شود.»

از نظر عبدالرزاق کاشانی، طوالع چیزی است که از تجلیات اسماء الهی در باطن پیدا می‌شود.

منبع پی‌نوشت از سایت راسخون انتخاب شده است.