تقریرات/ درس خارج/ مباحث فقهی

8 دسامبر, 2023

کد مطلب : 31103

درس خارج فقه حضرت آیت الله کمیلی خراسانی

مباحث فقهی-سقط جنین- جلسه نهم

ادله حکم تکلیفی سقط جنین

مباحث فقهی-سقط جنین- جلسه نهم- اسفندماه ۱۴۰۱

ادله حکم تکلیفی سقط جنین

بسم الله الرحمن الرحیم الحمدلله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین

در این مسئله می توان به دلایل عقلی نیز تمسک جست و لکن نتیجه و بازگشت دلایل عقلی عمدتا به قبح ظلم می‌باشد؛ چرا که سقط جنین یکی از مصادیق بارز ظلم است، مگر این‌که با دلیل عقلی «دفع ضرر محتمل» در تنافی باشد که در آن صورت دلیل دوم مخصص دلیل اول می‌شود.

در ذیل به چند مورد از دلایل عقلی این مسئله می‌پردازیم:

دلیل اول

از جمله اعمالی که نه تنها در گذشته بلکه در دنیای امروز نیز به عنوان جرم و عمل زشت مطرح شده است، موضوع سقط جنین است که فقط در شرایط خاصی مجاز شمرده شده است؛ این جنین که چه بسا در مراحل بعدی، منشأ انسان کامل بشود، چرا باید از حیات بی بهره باشد؟ فلذا هر کس حق حیات و زندگی در این دنیای آفرینش را دارد و هیچ کس حق ندارد که این موهبت الهی را از کسی سلب نماید.

دلیل دوم

جنین منشأ به وجود آمدن انسان است و از چهار و نیم ماهگی به بعد شکل و شمایل انسان را پیدا می‌کند از این‌ رو حرمت و احترام خاصی پیدا کرده و سقط او شُبهه قتل انسان را به همراه دارد.

اشکال: این استدلال طبعا اخص از مدعی بوده و نسبت به جنین قبل از چهار و نیم ماهگی ساکت می‌باشد.

دلیل سوم

انسان میل فطری به ادامه نسل دارد و سقط جنین اقدامی علیه این میل انسان است؛ بنابراین سقط جنین از نظر عقلا امری ناپسند است. آزادی سقط‌جنین، بی‌بند و باری جنسی و روابط نامشروع را دنبال خواهد داشت. اگر بگوییم هر کسی می‌تواند سقط جنین کند، خیلی‌ها روابط نامشروع برقرار کرده و سپس جنین را سقط می‌کنند. در مقابل، ممنوعیت سقط جنین، ضامنی برای اخلاق و استحکام خانواده می‌‌باشد، حتی در صورتی که این ولد، از طریق زنا متولد شده باشد، باز هم حق اسقاط آن را نداریم چراکه این بچه گناهی مرتکب نشده و به حسب میل فطری خود، حق زندگی دارد.

سید سبزواری (رض) در کتاب مهذب الأحکام می‌نویسد:

«لو کان الحمل من الزنا و خافت الأم على نفسها من إظهار الحمل فهل یجوز لها إسقاطه؟ فیه إشکال.على کل حال. ینشأ من أن ولد الزنا مسلم و ولد تکوینی، فیترتب علیه جمیع ما یترتب على ولد المسلم، إلا ما خرج بالدلیل.»[۱]اگر فرزند از زنا باشد و مادر از آشکار کردن آن بر جان خود بترسد آیا برای مادر سقط فرزند جایز است؟ در هر حال جواز سقط اشکال دارد. ولد زنا مسلمان است و تکویناً ولد است. پس جمیع آن‌چه بر فرزند مسلمان جاری می شود بر او هم جاری می‌شود مگر مواردی که با دلیل خارج می‌شود.

دلیل چهارم

سقط جنین به خصوص در گذشته همیشه موفقیت‌آمیز نبوده و در نتیجه گاهی اقداماتی انجام شده و موجب مرگ یا ناقص شدن بچه بوده است؛ بنابراین اسلام هیچ‌گاه اجازه نمی‌دهد که به مادر یا جنین آسیب وارد گردد. مگر در موارد خاصی که ضرر قابل توجهی حیات مادر را تهدید بکند، که در این صورت هم بعضی فقها بین قبل از ولوج روح و بعد از آن قائل به تفصیل شده‌اند؛ مثلا اگر بعد از ولوج روح باشد و ما علم داشته باشیم که این جنین در آینده کور یا کر یا … خواهد بود، با قاطعیت نمی‌شود فتوی به سقط جنین داد؛ اگر اطلاقات و عمومات اخبار نبود، ممکن بود که قبل از ولوج روح قائل به سقط جنین باشیم.

و صلی اللّه علی محمد و آله الطاهرین

[۱]. سیدعبدالأعلی سبزواری،مهذب الاحکام، ج۲۹، ص۳۱۰ .

لینک کوتاه : https://www.komeily.com/?p=31103

مطالب مشابه

اطلاعیه برگزاری درس خارج فقه حضرت آیت‌الله کمیلی خراسانی در نیم سال دوم ۱۴۰۳

اطلاعیه برگزاری درس خارج فقه حضرت آیت‌الله کمیلی خراسانی در سال ۱۴۰۳

مباحث فقهی-سقط جنین- جلسه سی ام

مباحث فقهی-سقط جنین- جلسه بیست‌و‌نهم

مباحث فقهی-سقط جنین- جلسه بیست‌و‌هشتم

مباحث فقهی-سقط جنین- جلسه بیست‌و‌هفتم

مباحث فقهی-سقط جنین- جلسه بیست‌و‌ششم

مباحث فقهی-صید و ذباحه- جلسه شانزدهم

مباحث فقهی-صید و ذباحه- جلسه پانزدهم

مباحث فقهی-صید و ذباحه- جلسه چهاردهم

نظرات

کلام استاد

کلیپ صوتی

زیارت و دیدار حضرت صاحب الزمان (عج)

ویژه نامه

امام رضا علیه السلام، نماد فضیلت‌ها

تقویم سلوکی

اعمال ماه ذی القعده

مناسبات ماه ذی القعده

ماه ذى القعده ، نخستین ماه ازماههاى حرام است که در آنها جنگ، حتّى با دشمنان اسلام حرام است; مگر این که جنگ برمسلمین تحمیل شود (سه ماه دیگر از ماههاى حرام، ذى الحجّه، محرّم و رجب است) آتش بس در این چهار ماه وسیله اى براى آرامش جامعه و توفیق براى حجّ وعبادت، حلّ مشکلات اقتصادى و بازنگرى در امر جنگ و یافتن نقطه پایان براى آن و سپس مرهم نهادن بر زخم هاى جانکاه ناشى از آن است. ماهى است که زوّار خانه خدا از اطراف و اکنافِ جهان به سوى خانه خدا حرکت مى کنند، گروهى به مدینه مى روند و قبر پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله) و قبور ائمّه هدى(علیهم السلام) را زیارت مى کنند و آثار تاریخى که در جاى جاى این خاستگاه اسلامى وجود دارد را مى بینند و غرق لذّات روحانى مى شوند (هرچند نابخردان و جاهلان، بسیارى از این آثار عظیم و گرانقدر را از میان برده اند) گروه دیگرى راهى مکّه مى شوند و با انجام مناسک «عمره تمتّع» در انتظار مراسم بزرگ عبادى سیاسى حج مى نشینند و با طواف کعبه و شرکت درصفوف پرشکوه جماعت، روح و جانشان را تازه مى کنند . سیّد بن طاووس در فضیلت این ماه مى گوید: «ماه ذى القعده ماهى است که به هنگام شدّت و گرفتارى، زمان خوبى براى دعاست، و براى رفع ظلم و ستم و دعا بر ضد ظالم مؤثّر است. همچنین مى گوید: «این ماه «ماه اجابت دعاها» نامیده شده است; لذا باید اوقاتش را غنیمت شمرد و در آن روزه حاجت گرفت.