تقریرات/ درس خارج/ مباحث فقهی

8 دسامبر, 2023

کد مطلب : 31106

درس خارج فقه حضرت آیت الله کمیلی خراسانی

مباحث فقهی-سقط جنین- جلسه دهم

ادامه ادله حکم تکلیفی سقط جنین

مباحث فقهی-سقط جنین- جلسه دهم- ۱۴۰۱/۱۲/۱۶

ادامه ادله حکم تکلیفی سقط جنین

بسم الله الرحمن الرحیم الحمدلله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین

آیه دوم

خداوند در آیه ۳۱ سوره اسراء می فرماید:

«وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَکُمْ خَشْیَهَ إِمْلَاقٍ نَحْنُ نَرْزُقُهُمْ وَإِیَّاکُمْ إِنَّ قَتْلَهُمْ کَانَ خِطْئًا کَبِیرًا»؛[۱]و از بیم تنگدستى فرزندان خود را مکشید. ماییم که به آنها و شما روزى مى‌بخشیم. آرى، کشتن آنان همواره خطایى بزرگ است.

وجه دلالت: در این آیه شریفه، از قتل اولاد، به گناه کبیره تعبیر شده است. هر چند که علت قتل فرزندان، فقر و تنگدستی است و لکن این قید به نوع حیثیت تعلیلیه بوده و حکم لزوما دایر مدار این تعلیل نمی‌باشد. فلذا از باب تنقیح مناط می‌توان هر نوع علتی که منجر به قتل اولاد شود، نامشروع دانست. فلذا سقط جنین که یکی از مصادیق قتل می‌باشد، طبق منطوق آیۀ مبارکه حرام می‌باشد.

اشکال: در منطوق آیۀ مبارکه، کلمه «اولاد» آمده است و اطلاق «اولاد» به موجودی که در رحم مادر است، نادرست می‌باشد و مادامی که آن موجود در رحم مادر قرار دارد، عنوان «جنین» بر آن استعمال می‌شود. فلذا آیه از محل بحث ما (سقط و قتل جنین) خارج می‌باشد؛ چرا که موضوع این آیه، حرمت قتل اولاد است نه حرمت قتل جنین. و قتل اولاد غیر از قتل جنین است؛ زیرا واژه «اولاد» جمع «ولد» از ماده «ولادت» است و ولادت به معنی به دنیا آمدن است؛ بنابراین به فرزند انسان مادامی که در رحم است حقیقتاً ولد اطلاق نمی‌شود؛ زیرا هنوز ولادت و زایمانی صورت نگرفته است، فلذا سلب حیات از جنین تا وقتی که در رحم است سقط، اسقاط و اجهاض گفته می‌شود نه قتل.

جواب اول: «ولد» به دو صورت «ولد بالفعل» و «ولد بالقوه» استعمال می‌شود. با این‌که جنین هنوز به دنیا نیامده است ولی مقدمه‌ای برای به دنیا آمدن است، مخصوصاً اگر وضع حمل نزدیک باشد. جنین، انسان بالفعل نیست، مولود، ولد و فرزندِ بالفعل نیست، اما انسان بالقوه هست، ممکن است بگوییم آیۀ شریفه عمومیت داشته و به هر دو وجه نظر دارد. پس استدلال به آیه برای حرمت سقط جنین صحیح است.

جواب دوم: فقها فتوی داده‌اند که اگر جنین، چهار ماهش تکمیل شد و ولوج روح در آن اتفاق افتاد و مع‌ذلک در رحم ‌مادر فوت کرد، غسل میت دارد و باید کفن کرده و در قبر دفن گردد. فقط نماز ندارد که آن هم در شش‌سالگی واجب می‌شود؛ از این‌ها کشف می‌شود که هر چند در رحم مادر هست ولی حکم ولد را دارد.

آیه سوم

«وَمَن یَقْتُلْ مُؤْمِنًا مُّتَعَمِّدًا فَجَزَاؤُهُ جَهَنَّمُ خَالِدًا فِیهَا وَغَضِبَ اللَّهُ عَلَیْهِ وَلَعَنَهُ وَأَعَدَّ لَهُ عَذَابًا عَظِیمًا»؛[۲]و هر کس، فرد با ایمانى را از روى عمد به قتل برساند، مجازاتِ او دوزخ است؛ در حالى که جاودانه در آن مى‏ماند و خداوند بر او غضب مى‏کند؛ و او را از رحمتش دور مى‏سازد؛ و عذاب عظیمى براى او آماده ساخته است.

مدلول این آیه به این مطلب اشاره می‌کند که اگر شخصی را به عمد بکشند، مرتکب گناه خلود در جهنم شده اند؛ فلذا اگر جنین را بدون هیچ دلیلی سقط کنند، یکی از مصادیق آیۀ شریفه خواهند بود.

و صلی اللّه علی محمد و آله الطاهرین

[۱]. اسراء (۱۷)، آیه ۳۱٫

[۲]. نساء(۴)، آیه ۹۳.

لینک کوتاه : https://www.komeily.com/?p=31106

مطالب مشابه

اطلاعیه برگزاری درس خارج فقه حضرت آیت‌الله کمیلی خراسانی در نیم سال دوم ۱۴۰۳

اطلاعیه برگزاری درس خارج فقه حضرت آیت‌الله کمیلی خراسانی در سال ۱۴۰۳

مباحث فقهی-سقط جنین- جلسه سی ام

مباحث فقهی-سقط جنین- جلسه بیست‌و‌نهم

مباحث فقهی-سقط جنین- جلسه بیست‌و‌هشتم

مباحث فقهی-سقط جنین- جلسه بیست‌و‌هفتم

مباحث فقهی-سقط جنین- جلسه بیست‌و‌ششم

مباحث فقهی-صید و ذباحه- جلسه شانزدهم

مباحث فقهی-صید و ذباحه- جلسه پانزدهم

مباحث فقهی-صید و ذباحه- جلسه چهاردهم

نظرات

کلام استاد

کلیپ صوتی

زیارت و دیدار حضرت صاحب الزمان (عج)

ویژه نامه

امام رضا علیه السلام، نماد فضیلت‌ها

تقویم سلوکی

اعمال ماه ذی القعده

مناسبات ماه ذی القعده

ماه ذى القعده ، نخستین ماه ازماههاى حرام است که در آنها جنگ، حتّى با دشمنان اسلام حرام است; مگر این که جنگ برمسلمین تحمیل شود (سه ماه دیگر از ماههاى حرام، ذى الحجّه، محرّم و رجب است) آتش بس در این چهار ماه وسیله اى براى آرامش جامعه و توفیق براى حجّ وعبادت، حلّ مشکلات اقتصادى و بازنگرى در امر جنگ و یافتن نقطه پایان براى آن و سپس مرهم نهادن بر زخم هاى جانکاه ناشى از آن است. ماهى است که زوّار خانه خدا از اطراف و اکنافِ جهان به سوى خانه خدا حرکت مى کنند، گروهى به مدینه مى روند و قبر پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله) و قبور ائمّه هدى(علیهم السلام) را زیارت مى کنند و آثار تاریخى که در جاى جاى این خاستگاه اسلامى وجود دارد را مى بینند و غرق لذّات روحانى مى شوند (هرچند نابخردان و جاهلان، بسیارى از این آثار عظیم و گرانقدر را از میان برده اند) گروه دیگرى راهى مکّه مى شوند و با انجام مناسک «عمره تمتّع» در انتظار مراسم بزرگ عبادى سیاسى حج مى نشینند و با طواف کعبه و شرکت درصفوف پرشکوه جماعت، روح و جانشان را تازه مى کنند . سیّد بن طاووس در فضیلت این ماه مى گوید: «ماه ذى القعده ماهى است که به هنگام شدّت و گرفتارى، زمان خوبى براى دعاست، و براى رفع ظلم و ستم و دعا بر ضد ظالم مؤثّر است. همچنین مى گوید: «این ماه «ماه اجابت دعاها» نامیده شده است; لذا باید اوقاتش را غنیمت شمرد و در آن روزه حاجت گرفت.