شرح زیارت روز یک‌شنبه حضرت زهرا (س)

عالی ترین درجه ایمان

حضرت آیت الله کمیلی: خداوند کریم و منان شخصیت حضرت را قبل از مخلوق شدن در این عالم امتحان نمود. این مطلب اثبات می‌نماید که خداوند عوالم بیشماری دارد. لذا در ابتدای سوره حمد عبارت «الحمد لله رب العالمین» آمده است. عالمین جمع عالم به مفهوم عوالم متعدد است. در تقسیم‌بندی عرفا و بزرگان به ترتیب به عوالم «عالم ماده و خلقت»، «عالم برزخ» و «عالم آخرت» اشاره شده است.

بسم الله الرحمن الرحیم

«بیانات استاد معظم و مکرم حضرت آیت الله کمیلی خراسانی حفظه الله در خصوص زیارت حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها»

اَلسَّلاَمُ عَلَیْکِ یَا مُمْتَحَنَهُ امْتَحَنَکِ الَّذِی خَلَقَکِ قَبْلَ أَنْ یَخْلُقَکِ وَ کُنْتِ لِمَا امْتَحَنَکِ بِهِ صَابِرَهً

سلام بر تو باد اى آزموده نزد خدایى که تو را آفرید پیش از آنکه تو را بیافریند آزمود و تو را در آنچه امتحان کرد ثابت و صابر یافت

وَ نَحْنُ لَکِ أَوْلِیَاءُ مُصَدِّقُونَ وَ لِکُلِّ مَا أَتَى بِهِ أَبُوکِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ‏

و ما شیعیان، شما را دوستدار و تصدیق کننده‏ ایم و به هر چه بر پدرت صلى الله علیه و آله از جانب خدا آمده همه را ایمان داریم

وَ أَتَى بِهِ وَصِیُّهُ عَلَیْهِ السَّلاَمُ مُسَلِّمُونَ‏

و بر هر چه وصى او علیه السلام دستور داده تسلیم او هستیم

وَ نَحْنُ نَسْأَلُکَ اللَّهُمَّ إِذْ کُنَّا مُصَدِّقِینَ لَهُمْ أَنْ تُلْحِقَنَا بِتَصْدِیقِنَا بِالدَّرَجَهِ الْعَالِیَهِ

و خدایا از تو درخواست مى‏ کنیم که چون ما آن بزرگواران را تصدیق کرده‏ ایم به آن تصدیق و ایمان ما را به درجه عالیه (بهشتى) برسانى

لِنُبَشِّرَ أَنْفُسَنَا بِأَنَّا قَدْ طَهُرْنَا بِوِلاَیَتِهِمْ (بِوَلاَیَتِهِمْ) عَلَیْهِمُ السَّلاَمُ‏

تا به خود بشارت این مقام را بدهیم که ما بواسطه ولایت و دوستى آن بزرگواران (از گناه) پاک مى ‏گردیم.

حضرت زهرا سلام الله علیها دو زیارتنامه دارند. روزهای یک شنبه متعلق به حضرت علی علیه السلام و این مخدره معظمه است. برای زیارتنامه روز یک شنبه حضرت زهرا سلام الله علیها دو متن زیارت وارد شده است. متن روایت دیگر به دلیل وجود نکاتی که نیازمند ارائه شرح و توضیح خدمت دوستان است خوانده می‌شود. از ابتدای زیارتنامه بدین ترتیب حضرت را زیارت می‌نماییم.

«السلام علیکِ یا مُمتَحَنَه»، « سلام بر تو که امتحان شده خدا هستی». ممتحنه یکی از اسما و القاب و اوصاف حضرت زهرا سلام الله علیها است. القاب متعددی برای حضرت عنوان شده است. عده‌ای از راویان تعداد این القاب را بیش‌تر از ۱۰ عنوان ذکر نموده‌اند. از لفظ ممتحنه این استنتاج می‌شود که ممتحن برای حضرت سلام الله علیها لقبی ممتاز است.

با استفاده از جمله بعد، معنای مفعولی در این عبارت منظور است. یعنی فاعل امتحان و مُمتَحِن، خداوند و شخص مورد امتحان الهی قرار گرفته، حضرت زهرا سلام الله علیها است. چون در متن زیارت «اِمتَحَنَکِ الَّذی خَلَقَکِ قَبلَ اَن یَخلُقَکِ» خوانده می‌شود. خداوند کریم و منان شخصیت حضرت را قبل از مخلوق شدن در این عالم امتحان نمود. این مطلب اثبات می‌نماید که خداوند عوالم بیشماری دارد. لذا در ابتدای سوره حمد عبارت «الحمد لله رب العالمین» آمده است. عالمین جمع عالم به مفهوم عوالم متعدد است. در تقسیم‌بندی عرفا و بزرگان به ترتیب به عوالم «عالم ماده و خلقت»، «عالم برزخ» و «عالم آخرت» اشاره شده است.

اما تقسیم‌بندی دیگر بر مبنای عوالم و کائنات گذشته است. عالم الست و ذر که در قران با عبارت «الست بربکم قالوا بلی» آمده درون عالم فعلی نیست. از همین فرمایش خداوند در قران استفاده می‌شود که در عالمی که روح منور و اصل نطفه ملکوتی حضرت زهرا سلام الله علیها خلقت یافته امتحان و سؤالی انجام پذیرفته است. همچنین می‌توان این‌گونه استنباط نمود که حداقل در آن عالم نوری از انوار الهی بوده که مورد خطاب قرار گرفته و امتحانش را پس داده است و اظهار داشته که هر آنچه از پیش آمدها، بلیات و هر آنچه از مصیبت‌ها و تحولات پیش آید من صابر هستم.

چون در این زیارتنامه می‌خوانیم که «وکُنتِ لِمَا امتَحَنَکِ بِهِ صابِرَهً» یعنی «تو نسبت به آنچه که در آن عالم آزمایش شدی، صبور بودی» و حال که در این عالم آمدید، سابقه‌ای در عالم ازل و ابد داشته‌اید. بررسی پیشینه تاریخی موضوع در خصوص تحمل مشکلات و معضلات و مصائبی که حضرت زهرا سلام علیها با آن مواجه بودند نشان می‌دهد که ایشان یک فرد عادی و معمولی نبوده‌اند. شاعر عرب می‌فرمایند که وقتی حضرت زهرا به قبر پدر رسیدند خطاب نمودند که اگر مصیبت‌هایی که بر من وارد شده است بر روی روزهای روشن پخش میشد همگی به شب ظلمانی و تاریک تبدیل می‌شد.

حضرت چگونه این مصیبت‌ها را تحمل نمودند؟ اگر آن امتحانی که در آن عالم پس داده بودند، نبود نمی‌توانستند «صابره» باشند. «صابره» نیز مانند «ممتحنه» یکی از القاب حضرت زهرا سلام الله علیها است.

«وَنَحنُ لَکِ اَولِیا مُصَدِّقُونَ». ای زهرا ما شیعیان و دوستان تو هستیم و تصدیق می‌نماییم که شما یک خانم صبور و ممتحنی بودی که مورد امتحان الهی قرار گرفتی.

«وَلِکُلِّ ما اَتی بِهِ اَبُوکِ صَلَّی الله عَلَیهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ». این جمله نیز در این زیارتنامه برجسته است. زهرا هر آنچه که پدرت از جانب خدا یعنی آن قران مُنزَل آورد

«وَاَتی بِهِ وَصِیُّهُ عَلَیهِ السَّلامُ مسَلِّمُونَ» و تمامی سنت‌ها و گفته‌هایی که زوج و همسر شما و وصی پیامبر برای مردم حدیث نمود و گفت، مورد تسلیم ما است. «مُسَلِّمُون» یعنی ما تسلیم و تصدیق می‌نمائیم که تمامی آن‌ها، درست بوده است.

در پایان زیارت از ساحت مقدس حضرت زهرا سلام الله علیها خواسته‌ای داریم. بنگرید که این خواسته‌تان یک خواستهِ برجستهِ معنویِ معرفتی برتر است.

چون در انتهای زیارتنامه آمده است که «قَد طَهُرنا بِوِلایَتِهِم» یعنی در اثر آن تشیع، ولایت، دوستی و پیروی که ما نسبت به اهل بیت علیهم السلام داریم طهارت یافتیم.

این زیارت در عین مختصر بودن معانی بسیاری دارد. در جمله پایانی ما بندگان خدا و پیروان حضرت زهرا سلام الله علیها از خداوند مسئلت داریم که «وَنَحنُ نَسئَلُکَ اَللهُمَّ اِذ کُنّا مُصَدِّقینَ لَهُم اَن تُلحِقَنا بِتَصدیقِنا بِالدَّرَجَهِ العالِیَهِ لِنُبَشِّرَ اَنفُسَنا بِاَنّا قَد طَهُرنا بِوِلایَتِهِم عَلَیهِمُ السَّلامُ». کلمه جمع «نحن» نشان میدهد که این زیارت در جمع خوانده می‌شود. ” مانند خواندن زیارت در هیئت‌های مذهبی و …”.

خداوندا شما دل‌های مُصَدِّق و تصدیق کننده ما را می‌بینید که ما با مقام ایمان، باور و یقین قلبی صد در صد تصدیق نمودیم که حضرت زهرا، پدرشان، فرزندانشان و اهل بیت پیامبر، افرادی برجسته و دارای مقام و منزلت در پیشگاه شما هستند. لذا تصدیق داریم که سخنان پیامبر و حضرت علی علیه السلام از جانب خودشان نیست و از جانب خدا است و مُسَلِّم و تسلیم هستیم که تمامی این‌ها از جانب خداوند است. انشاالله که همگی ما این چنین باوری داشته باشیم.

« اِذ کُنّا مُصَدِّقینَ لَهُم» خداوندا شما می‌بینید که ما از مخالفان و دشمنان اهل بیت و حضرت زهرا سلام الله علیها و نیز در زمره افراد بی تفاوت و دور افتاده از این معانی نیستیم. بلکه افرادی هستیم که این ولایت و منزلت را قبول داریم از تو می خواهیم که:

« اَن تُلحِقَنا بِتَصدیقِنا بِالدَّرَجَهِ العالِیَهِ » که با دارا بودن این ایمان و تصدیق به ولایت ما را به درجه اعلا از درجات توحید و ولایت از درجات تصدیق و ایمان برسانی. ولایت و ایمان دارای مراتب متفاوتی است. همه در یک مرتبه نیستند حتی در بهشت، بهشتیان در یک مرتبه قرار نمی‌گیرند. سلمان با آن مقاماتش درجه دهم از مراتب ایمان را داشت. مراتب ایمان در روایات به سُلَّم «نردبان» تشبیه شده است. نردبانی که به وسیله آن می‌توانید به مرتبه اعلی برسید. لذا از لحاظ مراتب ایمان یکی در پله پایینی است، فرد دیگر در پله دوم و … . قابلیت تکامل برای انسان آفریده شده در این دنیا روز به روز وجود دارد تا بتواند در درجات و معنویات تعالی پیدا کند. و لذا با خواندن این زیارت از خداوند عالی‌ترین درجه ایمان را مسئلت می‌نماییم. چرا؟

«لِنُبَشِّرَ اَنفُسَنا» برای این‍که به جان و نفسمان بشارت و نوید دهیم که ما جانانی داریم. که چه؟

«بِاَنّا قَد طَهُرنا بِوِلایَتِهِم عَلَیهِمُ السَّلامُ» که ما به سبب این ولایت و محبت و تقدیس پاک شدیم.

چون این تعالی و تکامل درونی در اثر مخلوط شدن نور وجودمان با این انوار الهی حاصل می‌شود. همان گونه که ایشان فرمودند: «شیعَتُنا خُلِقوا مِن فاضِلِ طینَتُنا»، شیعیان ما از زیادی گل ما خلق شدند. «یحزنون لِحُزنِنا و یفرحون لِفَرَحِنا»، در ایام حزن ما محزون و در ایام سرور ما شادمان هستند.

لینک کوتاه : https://www.komeily.com/?p=18864