برشی از کتاب عرفان اهل بیتی

در مذمّت تعلّق قلبی به دنیا

آن‌چه مانع پیشرفت سیر و سلوک سالک است، تعلّق قلب به این دنیا و وسایل و ابزار دنیاست.

در مذمّت تعلّق قلبی به دنیا{۱}

«قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صل الله علیه و آله و سلم حُبُّ الدُّنْیَا رَأْسُ کُلِّ خَطِیئَهٍ»؛{۲}: رسول خدا صل الله علیه و آله و سلم می‌فرماید: علاقه به دنیا و محبّت دنیا را به دل گرفتن، رأس و سرِ هر گناه و خطاست؛ یعنی وقتی شما معصیت‌ها و گناه‌ها را ریشه‌یابی کنی، می‌بینی که ریشه‌اش محبت دنیا بوده که انسان گرفتار گناه شده است، ولی اگر شما دلت را از محبت دنیا خالی کنی، دیگر دنبال گناه هم نمی‌روی.

بعد می‌فرماید: «أَ لَا تَرَى کَیْفَ أَحَبَّ مَا أَبْغَضَهُ اللَّهُ وَ أَیُّ خَطِیئَهٍ أَشَدُّ جُرْماً مِنْ هَذَا»؛ ببین این‌هایی که به دنبال دنیا می‌روند، چگونه دنیایی را که در نظر خدا مبغوض است، دوست می‌دارند؟ چه جرمی بالاتر از این‌که آدم چیزی را که مبغوض است را دوست داشته باشد؟

البته ما این نکته را هم بارها گفته‌ایم که منظور از دنیا، تعلّقات قلب به دنیاست و الّا ما که در این دنیا هستیم، به ابزاری که در این دنیا هست نیاز داریم، به مسکن، به وسایل مسکن، به ماشین و به مسافرت نیاز داریم. اصلاً مولا علی علیه السلام فرمودند: باید دوستان خدا از نعمت‌های دنیا برداشت کنند.{۳}

پس آن‌چه مانع پیشرفت سیر و سلوک سالک است، تعلّق قلب به این دنیا و وسایل و ابزار دنیاست. نشانه‌اش این است که اگر یک‌وقت از دست شما رفت، باید ببینی آیا دلت ناراحت می‌شود یا نمی‌شود؟ اگر ناراحت شدی، معلوم است که دنیا را در دلت دوست داشته‌ای، ولی اگر ناراحت نشدی معلوم است که دلت وابسته به این دنیایی که از دستت رفته، نبوده است.

«قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْبَیْتِ علیهم السلام لَوْ کَانَتِ الدُّنْیَا بِأَجْمَعِهَا لُقْمَهً فِی فَمِ طِفْلٍ لَرَجَمْنَاهُ»؛ بعضی از ائمۀ اهل بیت علیهم السلام فرموده‌اند: اگر همۀ دنیا یک‌لقمه می‌شد و آن یک‌لقمه در دهان یک کودک بود به‌طوری‌که خیلی راحت می‌شد شما این لقمۀ دنیا را از دهان این کودک بگیری و برای خودت تملّک کنی، ما آن را دور می‌انداختیم و هیچ توجّهی به آن نمی‌کردیم.

«فَکَیْفَ حَالُ مَنْ نَبَذَ حُدُودَ اللَّهِ تَعَالَى وَرَاءَ ظَهرِهِ فِی طَلَبِهَا وَ الْحِرْصِ عَلَیْهَا»؛ می‌فرماید: پس چگونه است حال آن‌کسی که همۀ حدود و حرمت‌های الهی را به پشت می‌اندازد و به آن پشت می‌کند، برای این‌که خودش را به دنیای چندروزه برساند و بعضی‌ها را می‌بینید دربارۀ مقامات دنیا چقدر خودشان را به این در و آن در می‌زنند و دنبال می‌کنند و حرص و طمع می‌ورزند.

«وَ الدُّنْیَا دَارٌ لَوْ أَحْسَنْتَ إِلَى سُکنَاهَا لَرَحِمَتْکَ وَ لَأَحَبَّتْکَ»؛ اگر دنیا چیز خوبی بود که شما در این دنیا می‌ماندی و نمی‌مردی و به شما رحم می‌کرد. ما می‌بینیم مشکلات کسانی که در طلب دنیا هستند، خیلی بیشتر از آن‌هایی است که دل به این دنیا نمی‌بندند؛ پس دنیا و روزگار به آدم رحم نمی‌کند. در روایت هست که شما دنیا را ول کن، دنیا خودش به‌طرف شما می‌آید.

«وَ لَأَحَبَّتْکَ»؛ اگر دنیا یک خانۀ خوبی بود، باید تو را دوست می‌داشت و به‌طرف شما رو می‌کرد. «وَ أَحْسَنَتْ وَدَاعَکَ»؛ و در حال جدا شدن و وداع کردن به نحو احسن و با مهربانى با تو وداع می‌کرد، ولی این‌گونه نیست، همه را می‌گذاری و با دست خالی از این دنیا می‌روی.

پی نوشت:

۱-منظور از دنیا، اعم از دنیای حلال و حرام است، در صورتی‌که سالک هنوز به مرحله‌ی عشق شدید و توحید الهی نرسیده باشد

۲-مصباح الشریعه

۳-«أکلوا من أفضل ما یأکلون و شربوا من أفضل ما یشربون و لبسوا من أفضل ما یلبسون و سکنوا بأفضل ما یسکنون و تزوّجوا من أفضل ما یتزوّجون و رکبوا من أفضل ما یرکبون‏»؛ امیرالمؤمنین علیه السلام می‌فرمایند: [مؤمنان کسانی هستند که] بهتر از آن‌چه اهل دنیا می‌خورند، خوردند و بهتر از آن‌چه آنان می‌نوشیدند، نوشیدند و بهتر از آن‌چه آنان می‌پوشیدند، پوشیدند و در بهترین جایی که آنان مسکن می‌گزیدند، مسکن گزیدند و بهتر از آن زنان که ایشان می‌گرفتند، زن می‌گرفتند و بهتر از مَرکب‌های ایشان، سوار می‌شدند. کوفى اهوازى، الزهد، ص ۴۷؛ ثقفى، الغارات، ج ‏۱، ص ۲۳۶٫

منبع: کتاب عرفان اهل بیتی در شرح «مصباح الشریعه و مفتاح الحقیقه»، فصل سی و یکم: زهد – از تألیفات آیت الله حاج شیخ محمدصالح کمیلی حفظه الله

علاقه مندان جهت خرید و مطالعه کتاب می توانند از طریق همین لینک اقدام فرمایند.

لینک کوتاه : https://www.komeily.com/?p=30756