از جمادی مردم و نامی شدم (مولوی)

از جمادی مردم و نامی شدم***وز نما مردم به حیوان سر زدم

از جمادی مردم و نامی شدم

این بخش از مثنوی مولانا پیرامون تکامل انسان است. تکاملی که همچون نردبانی، انسان را به سمت صعود می برد.

مولانا این مسیر را همچون تضادی میان مرگ و زندگی ترسیم کرده است که حرکت و پویایی به دنبال دارد.

از جمادی مردم و نامی شدم

از جمادی مُردم و نامی شدم
مُردمِ از حیوانی و آدم شدم
حمله ی دیگر بمیرم از بشر
و ز ملک هَم بایدم جستن ز او
بار دیگر از ملک قربان شوم
پس عدم گردم عدم چون ارغنون

و ز نما مُردم به حیوان سر زدم
پس چه ترسم کی ز مُردن کم شدم
تا بر آرم از ملایک بال و پر
کل شیء هالک الا وجهه
آنچه اندر وهم ناید آن شوم
گویدم کانا الیه راجعون

بیشتر بخوانید:

بسم‌الله الرّحمن الرّحیم

لوازم وحدت وجود

هرچند تمام مباحث عرفانی، از جهتی فروع و لوازم خداشناسی عرفانی و وحدت شخصیه وجودند، ولی در این مقاله برخی از لوازم و نتایج آن، که در فهم مبحث وحدت شخصیه و رفع برخی سوء‌برداشت‌ها مؤثر است را با تأکیدی بیشتر کانون توجه قرار می‌دهیم مثل اطلاق مقسمی حق‌تعالی و تمایز حق و خلق (تمایز احاطی) و حیرت وجودی و تشبیه و تنزیه و خیر و شر و نفی حلول و اتحاد و همه خدایی و تحقق خارجی کثرت و خلق و لحاظ‌های نفس‌الامری و بُعد تربیتی خداشناسی عرفانی.

هرچند تمام مباحث عرفانی، از جهتی فروع و لوازم خداشناسی عرفانی و وحدت شخصیه وجودند،

مناسب است برخی از لوازم و نتایج آن، که در فهم مبحث وحدت شخصیه و رفع برخی سوء‌برداشت‌ها مؤثر است با تأکیدی بیشتر کانون توجه قرار گیرد:

۱. اطلاق مقسمی حق‌تعالی

لا بشرطیت و اطلاق، یا قسمی است و یا مقسمی. در اطلاق قسمی، شیء، مقید به اطلاق و سریان است، مانند نفس رحمانی، اما در اطلاق مقسمی، حتی قید اطلاق و سریان نیز وجود ندارد، و از این رو، با به‌شرط شیء و به‌شرط لا بودن نیز جمع می‌شود. از دیدگاه عرفان، حق‌تعالی اطلاق و لا بشرطیت مقسمی دارد.

از جمله نتایج اطلاق مقسمی حق‌تعالی آن است که از منظر ذات، در هیچ تعین و اسم و وصف خاصی جلوه ندارد؛ بدین معنا که مثلاً حق‌تعالی ظاهر است اما مقید و منحصر در آن نیست؛ زیرا اگر چنین باشد نمی‌تواند باطن باشد؛ در حالی که حق از منظر ذات بطون نیز دارد و در باطن هم هست، و فوق باطن و ظاهر نیز هست، یا مثلاً حق‌تعالی هادی است اما منحصر در آن نیست؛ زیرا مضل نیز هست و فوق هادی و مضل نیز هست، و …