برشی از کتاب چلچراغ سلوک

اثر حبّ دنیا در سالک

جنگ ظاهری قوانین نظامی خاص خودش را دارد، ولی جنگ انفسی گوناگون و هر لحظه با انسان است. انسان باید حواسش را خوب جمع کرده و مراقبه‌اش را زیاد کند؛ زیرا ممکن است با یک لحظه غفلت شکست بخورد.

اثر حبّ دنیا در سالک

مرحوم علامه طهرانی«چه اگر ذره‌ای از حبّ مال، جاه، منصب، کبر، شخصیت‌طلبی و خویشتن‌دوستی در او باقی باشد هرگز به کمال نخواهد رسید.»{۱}

چنان‌چه بخواهی بفهمی که حبّ‌ نفس داری یا نه، می‌توانی در مناسبات اجتماعی امتحان کنی؛ مثلاً ممکن است زن و فرزند شما در خانه حرف‌های نامناسبی ‌بزنند، یا شخصی پشت‌سر شما بدگویی ‌کند، یا در رانندگی مسایلی پیش‌آید و یا گاهی در فضای مجازی و امثال آن مطالبی مبادله شود که هیچ‌کدام خوشایند شما نیست،

باید ببینی آیا می‌توانی تحمل کنی یا از کوره در می‌روی؟ در فرض عدم تحمل، شمای سالک با عوام مردم چه فرقی داری؟ این رفتارها حکایت از همان خویشتن‌دوستی می‌کند. به همین دلیل علامه رحمه الله هشدار می‌دهد که اگر ذره‌ای حبّ دنیا در دل سالک باشد، به کمال نخواهد رسید،

ما نباید به سادگی از این موضوع عبور کنیم؛ چون «حُبُّ الدُّنْیا رَأْسُ کُلِّ خَطِیئَه»؛{۲} دوستی دنیا منشأ همه خطاهاست و اگر در دل سالک هنوز از صفات اهل دنیا باقی باشد، همواره خطر او را تهدید خواهد کرد.

گاهی اوقات تحمل حرف مخالف را نداریم در حالی که این اشتباه است. باید ببینیم مخالف چه می‌گوید؟ حرفش چیست؟ با منطق و عقل پاسخ دهیم و اگر قبول نمی‌کند خاموش شویم، نه این‌که ما هم مثل او تعبیرات زشت به کار ببریم زیرا جواب ابلهان خاموشی است.{۳}

«لهذا بسیار دیده شده که کثیری از کُمّلین پس از سال‌ها ریاضت و مجاهده به کمالات نرسیده و در جنگ انفسی شکست خورده اند».

عزیزان! این نکته بسیار هشدار دهنده است! این‌که کملین در معرض خطر هستند؛ چون ممکن است یک فرد کامل بعد از سال‌ها ریاضت و جهاد با نفس به آن کمال نهایی و فنای در ذات نرسیده و در جنگ انفسی شکست بخورد. غیر کمّلین چه طور؟ باید خیلی مراقب باشیم.

جنگ انفسی که جهاد اکبر است نسبت به جنگ ظاهری با دشمن، خیلی رقیق‌ و دقیق‌تر است. جنگ ظاهری قوانین نظامی خاص خودش را دارد، ولی جنگ انفسی گوناگون و هر لحظه با انسان است. انسان باید حواسش را خوب جمع کرده و مراقبه‌اش را زیاد کند؛ زیرا ممکن است با یک لحظه غفلت شکست بخورد.

پی نوشت:

۱-لب اللباب در سیر و سلوک اولی الالباب

۲-اصول کافى، ج ۲، باب حبّ الدنیا و الحرص علیها، حدیث ۸٫

۳-قال علی علیه السلام اَلسُّکوتُ عَلى الَاحمَقِ اَفضَلُ جَوابِه؛ خاموشى بر کم خرد و متعرّض جواب او نشدن بهترین جواب اوست». عبدالواحد تمیمی آمدی، غرر الحکم و درر الکلم، ج‏۱، ص۳۰۳،حدیث۱۱۶۰٫

منبع: کتاب چلچراغ سلوک در شرح رساله «لب اللباب در سیر و سلوک اولی الالباب»، بخش اول: معرفتی اجمالی دربارۀ سلوک -از تألیفات آیت الله حاج شیخ محمدصالح کمیلی خراسانی حفظه الله

علاقه‌مندان جهت خرید و مطالعه کتاب می توانند از طریق همین لینک اقدام فرمایند.

لینک کوتاه : https://www.komeily.com/?p=31343