برشی از کتاب عرفان اهل بیتی

آسایش و راحتی حقیقی

مؤمن به حقیقت راحتی و آسایش دست پیدا نمی‌کند مگر آن روزی که موفق شود به دیدار و ملاقات خدا برود.

آسایش و راحتی حقیقی

«قَالَ الصَّادِقُ علیه السلام:لَا رَاحَهَ لِمُؤْمِنٍ عَلَى الْحَقِیقَهِ إِلَّا عِنْدَ لِقَاءِ اللَّهِ تَعَالَى»؛{۱} امام صادق علیه السلام می‌فرماید: مؤمن به حقیقت راحتی و آسایش دست پیدا نمی‌کند مگر آن روزی که موفق شود به دیدار و ملاقات خدا برود.

اگر سالک راه خدا، لقاءالله را تحصیل کرده باشد، دیگر هیچ ناراحتی در وجودش نخواهد بود. علتش هم این است که شما وقتی در آن ذات پرجلال و پر جمال، آن ذاتی که همۀ قدرت در دست اوست، ذوب شدی، دیگر خودتان را در دامان چنین بزرگی برده‌ای و همۀ امورتان را تسلیم او کرده‌ای؛ دیگر چه غم و غصّه‌ای داری؟

آن غم و غصّه‌ها برای پایین‌تر از این مرحله و مرتبه است، برای آن‌هایی است که هنوز خودشان را، مال‌شان را، قدرت‌شان را و زندگی این دنیا را از آنِ شخصی خود می‌دانند، توجّه‌شان‌به غیر خداست؛ لذا فکر می‌کنند که می‌توانند مطلوب حقیقیِ خود را در این چیزها پیدا کنند. وقتی مُدام این‌طرف و آن‌طرف رفتند و گشتند، بعد دیدند که این‌جوری نیست، متوجه می‌شوند که راه را گم کرده‌اند، لذا باید به آن هدف حقیقی از خلقت بروند، به آن‌جایی که ما را برای آن‌جا آفریده‌اند. لقاءالله و معرفه‌الله آخرین مرحلۀ یک انسان است.

اسباب رسیدن به راحتی و لقاء الله

امام صادق علیه السلام: «وَ مَا سِوَى ذَلِکَ فَفِی أَرْبَعَهِ أَشْیَاءَ»؛ امام صادق علیه السلام می‌فرماید: لقاءالله چارۀ تمام مشکلات است، ولی اگر پایین‌تر از لقاءالله را می‌خواهی باید این چهار چیز را رعایت کنی:

۱٫ صمت و سکوت

«صَمْتٍ تَعْرِفُ بِهِ حَالَ قَلْبِکَ وَ نَفْسِک»؛ یکی موضوع سکوت، صمت و خاموشی دائم است که انسان بتواند در اثر این خاموشی، جوهر ذاتش را پیدا کند. یک صمتی باشد که وقتی در این صمت و سکوت رفتی، به تدریج واقعیّت این قلب و نفس برای تو آشکار شود و معرفت نفس برای تو آسان شود. «فِیمَا یَکُونُ بَیْنَکَ وَ بَیْنَ بَارِئِکَ»؛ بفهمی که خودت کجایی و خدا کجاست و باید چه‌کار کنی.

۲٫ خلوت باطنی

«وَ خَلْوَهٍ تَنْجُو بِهَا مِنْ آفَاتِ الزَّمَانِ ظَاهِراً وَ بَاطِناً»؛ دوم از چیزهایی که آدم را به ملاقات الله می‌رساند، خلوتی است که آدم باید در باطن پیدا کند و از این شلوغی و افکار پراکنده بیرون بیاید. اگر این خلوت در دل مستقر شود، شما به‌ واسطۀ آن می‌توانی از آفت‌های زمانۀ خودت آگاه بشوی و از آن‌ها، ظاهراً و باطناً نجات پیدا کنی؛ چون در خلوت است که آدم می‌تواند به عیب‌های زمان و اهل زمان خودش پی ببرد و الا اگر شلوغ باشد که با اهل زمان مخلوط می‌شود و کجا می‌تواند بفهمد؟ وقتی یکی بخواهد مثلاً در جمع رفقایی باشد که همه‌شان اهل دنیا، اهل معصیت و اهل غفلت‌اند، کجا می‌تواند بفهمد که عیب آن‌ها و عیب خودش چیست؟ پس به خلوتی نیاز است که این امور را کشف کند.

۳٫ ریاضت با جوع و گرسنگی

«وَ جُوعٍ تُمِیتُ بِهِ الشَّهَوَاتِ وَ الْوَسْوَاسَ»؛ سوم این‌که باید به نفس خودت گرسنگی بدهی تا به‌وسیلۀ آن، شهوات، وسوسه‌های نفس و شیطان را کاملاً بمیرانی تا این‌ها تو را اذیّت نکنند. بعضی از رفقا گرفتار وسواس هستند. یکی می‌گفت که آقا به ما دستور دادی که روز اول اربعین، غسل توبه، نماز و دعای توبه انجام بدهیم؛ ما اگر بخواهیم غسل مستحبی هم انجام بدهیم، زیر دوش باید مدتی طول بدهیم. گفتم: اگر این‌طور است نمی‌خواهد غسل مستحبی انجام بدهی.

حالا چطور می‌شود که آدم بتواند وسوسه را با گرسنگی دفع کند؟ این را اگر خودت زیرک باشی باید بفهمی. وقتی آدم، مرتّب به این بدنش برسد از خوراک و غذا و لباس و مانند آن و ریاضتی به نفس خود ندهد، این‌جا وسوسه‌های نفسانی و شیطانی روی او اثر می‌گذارد، ولی اگر به قصد خدا روزه بگیرد و به قصد خدا به بدن ریاضت بدهد، قهراً خدا هم کمک می‌کند و او را هم از شهوت‌های مکروه و حرام نجات می‌دهد و هم از وسوسه‌ها.

البتّه ممکن است کسی بگوید نفوذ وسوسه در بدن‌های لاغر بیشتر نمایان است. جواب آن است که ما نمی‌گوییم بدن را با روزه و گرسنگی لاغر کرده و از فعّالیّت بیندازید، بلکه رعایت بهداشت و سلامتی مَرکب بدن از اهمّ واجبات سالکان است.

۴٫ سحرخیزی

«وَ سَهَرٍ تُنَوِّرُ بِهِ قَلْبَکَ وَ تُصَفِّی بِهِ طَبْعَکَ وَ تُزَکِّی بِهِ رُوحَکَ»؛ از چیزهایی که آدم را به ملاقات خدا می‌رساند، سهر است. در مناجات امام زین‌العابدین علیه السلام هم می‌خوانیم «وَ لَکَ لَا لِسِوَاکَ سَهَرِی‏ وَ سُهَادِی‏»{۲} خدایا این بیداری شب را برای تو می‌کشم. «سَهَر»؛ یعنی بیداری در شب، آن‌هم مخصوصاً در جوف شب و نیمۀ شب به بعد. «وَ سَهَرٍ تُنَوِّرُ بِهِ قَلْبَکَ»؛ قلب انسان در اثر سحرخیزی، نورانی و زنده می‌شود. باور کنید، آن‌ها که سحرخیزند، آن‌هایی که در آن ساعت‌ها قرآن می‌خوانند، نماز و دعا می‌خوانند، آن‌وقت اگر این‌ها خودشان را در آن ساعت عادت بدهند، دلش در تمام‌ روز زنده است؛ بیداری شب و سحرخیزی خیلی تأثیر دارد. «تُنَوِّرُ بِهِ قَلْبَکَ»؛ قلب نورانی می‌شود، طبع انسان صفا پیدا می‌کند و روح آدم از رذایل پاک می‌شود‌.

پی نوشت:

۱-مصباح الشریعه

۲- مجلسی، زاد المعاد – مفتاح الجنان، ص ۴۱۲٫

منبع: کتاب عرفان اهل بیتی در شرح «مصباح الشریعه و مفتاح الحقیقه»، فصل بیست و هشتم: باب آسایش – از تألیفات آیت الله حاج شیخ محمدصالح کمیلی حفظه الله

علاقه مندان جهت خرید و مطالعه کتاب می توانند از طریق همین لینک اقدام فرمایند.

لینک کوتاه : https://www.komeily.com/?p=30882