اخبار/ بیانات آیت الله کمیلی/ بیانات اخلاقی/ بیانات عرفانی آيت الله كميلي/ شرح درس/ شرح کتاب آداب نماز

9 اکتبر, 2022

کد مطلب : 29826

شرح کتاب آداب نماز- جلسه بیست و پنجم

نماز صلاة و اتصال با حضرت الله است

بیانات حضرت آیت الله کمیلی خراسانی «حفظه الله»: نماز به معنای صلاة و اتصال با حضرت باری جلّ و اعلی است؛ لذا شخص نمازگزار برای انجام نماز عبادی باید خود را از لحاظ قلبی، روحی و معنوی مؤدب به آدابی کند تا شایستگی انجام این وظيفه عبادی را پیدا کند و نمازش شایسته عرضه به درگاه حضرت باری تعالی شود.

بسم الله الرحمن الرحیم

دانلود صوت بیانات حضرت آیت الله کمیلی خراسانی در شرح کتاب آداب نماز امام خمینی (جلسه بیست و پنجم)

مدّت زمان 31:32 دقیقه

تاریخ:1401/07/10

مکان: مسجد سلماسی قم

13MB- دانلود

گزارش جلسه بیست و پنجم درس اخلاق آیت الله کمیلی خراسانی

بیست و پنجمین جلسه درس اخلاقِ آیت الله کمیلی پیرامون شرح کتاب گرانقدر آداب نماز امام خمینی (ره) روز یک‌شنبه مورخ ۱۴۰۱/۰۷/۱۰ با حضور شاگردان و علاقمندان به معارف الهی در مسجد سلماسی قم برگزار شد.

آیت‌الله کمیلی در ادامه شرح و تفسیر مقاله دوم با عنوان «مقدمات نماز و بعضی از آداب قلبیه آن» به شرح مبحث مقصد سوم با موضوع «در آداب قلبیه مکان مصلّی» که در دو فصل «معرفت مکان» و «در بعضی آداب اباحه مکان» بیان می‌شود، پرداختند.

معنای نماز

آیت الله کمیلی در مقدمه منبر درباره عنوان کتاب گفتند: نماز به معنای صلاة و اتصال با حضرت باری جلّ و اعلی است؛ لذا شخص نمازگزار برای انجام نماز عبادی باید خود را از لحاظ قلبی، روحی و معنوی مؤدب به آدابی کند تا شایستگی انجام این وظيفه عبادی را پیدا کند و نمازش شایسته عرضه به درگاه حضرت باری تعالی شود.

وی گفت: در این کتاب، مسائل عرفانی، اخلاقی، آداب و تخلّق به اخلاق الهی بیان شده که در هر زمان، مکان و حالی به کار می‌آید و باید به آن‌ها توجه کرد.

سپس این استاد اخلاق و عرفان به شرح حدیث مفصلی پرداخت که امام راحل از باب دوازدهم از کتاب مصباح الشریعه با موضوع «آداب داخل شدن به مسجد» نقل کرده است. حضرت امام در چند جای دیگر کتاب خود نیز، متوسل به کتاب مصباح‌الشریعه شده‌ است.

نکاتی راجع به کتاب مصباح الشریعه

این استاد عرفان عملی گفت: «مِصْباحُ الشّریعَة و مِفْتاحُ الْحَقیقَة» اثری منسوب به حضرت امام جعفر صادق (علیه‌السلام) و مشتمل بر موازین عرفانی و اخلاقی در ۱۰۰ باب است. هرچند این کتاب از جنبه رجالی توسط عده‌ای تضعیف شده، اما وقتی مرجع تقلیدی مانند استاد ما حضرت امام راحل (ره) به ذکر احادیثی از این کتاب می‌پردازد آيا می‌شود گفت مطالب این کتاب کلماتی از عرفا بوده و توسط عارفی نوشته شده و احادیث آن منتسب به امام معصوم علیه‌السلام نیست؟! این کتاب از منظر امام راحل (ره) یک کتاب مورد اعتماد و قابل استناد بوده که به نقل احادیثی از آن پرداخته است.

آیت الله کمیلی ضمن معتبر دانستن کتاب مصباح الشریعه گفت: این کتاب در گذشته در جلسات متعدد برای شاگردان شرح و توضیح داده شد و تمام این درس‌گفتارهای صوتی به صورت رایگان از طریق سایت منتسب به ما منتشر و در اختیار علاقه‌مندان به مباحث معرفتی قرار گرفته است.

جلد اول شرح عرفانی کتاب مصباح الشریعه با عنوان «عرفان اهل بیتی» نیز به فضل الهی چاپ و در بازار کتاب موجود است. ان‌شاءالله جلدهای دوم و سوم این کتاب نیز به زودی روانه بازار نشر خواهد شد.

استاد حوزه علمیه گفت: ادله‌‌ای در جلد اول کتاب عرفان اهل‌بیتی برای سندیت کتاب ذکر شده که البته بعضی از علما نیز با آن مخالفت کرده‌اند. این کتاب از جنبه اخلاقی و عرفانی کتاب مهمی است که در بین کتب حدیثی و روایتی دیگر همانند ندارد.

روایات اخلاقی، اعتقادی و توحیدی بسیاری در کتبی مانند اصول کافی و امثال ذلک گردآوری شده است، اما این کتاب، کتاب جامع و منحصر به فردی است که بیش‌تر بر موضوعات تهذیب نفس، تهذیب اخلاق و تحصیل آداب، تکیه دارد.

شرح باب دوازدهم از کتاب مصباح الشریعه با موضوع «آداب داخل شدن به مسجد»

آیت‌ الله کمیلی در شرح و توضیح این حدیث شریف گفت: مسجد، بیت الله است و داخل شدن به آن آدابی دارد. این بیوت الهی برای سجده و عبادت، ساخته شده است. در سوره نور آمده است: «في بُيُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَنْ تُرْفَعَ وَيُذْكَر فِيهَا». حتی انسان نمی‌تواند یک آجر آن را نجس کند و در صورت نجس شدن در و دیوار آن اگر وقت داشته باشد باید قبل از خواندن نماز، ابتدا آن را تطهیر نماید.

این فقیه عارف خاطرنشان ساخت: همان مسائل و شرایطی که برای حرم ائمه معصومین (علیهم السلام) بیان شده برای مساجد و بیت‌الله نیز مصداق دارد و باید آن‌ها را رعایت کرد. مثلاً باید با غسل و رعایت آدابی (مانند خواندن اذن دخول و …) وارد حرم حضرت امام رضا (علیه‌السلام) شد. برای مساجد نیز اذن دخول وارد شده است. ائمه اطهار (علیهم السلام) با چه حال و خشوعی در مسجد می‌ایستادند و با خدا نجوا می‌کردند سپس وارد خانه خدا می‌شدند.

آیت الله کمیلی گفت: حضرت امام صادق (علیه السلام) در فراز اول این حدیث می‌فرماید: «اِذا بَلَغْتَ باَب‏‎ ‎‏المَسْجِدِ، فَاعْلَمْ اَنَّکَ قَدْ قَصَدْتَ بابَ مَلِکٍ عَظیم» ‏؛ باید یک مقداری در مسجد درنگ نمود و توجه داشت که این بیت، خانه خداست. او می‌خواهد وارد خانه کسی شود که ملک سلطان السلاطین است و عظمت و بزرگی دارد. وقتی فردی می‌خواهد به ملاقات پادشاه، رئیس‌جمهور یا شخصیت بزرگی برود باید واسطه‌های بسیاری را ببیند. آیا سلطان و شخصیتی بالاتر از خدا هست؟ لذا این پادشاه عظیم را باید در دل خیلی تعظیم نمود و با ذلت، عبودیت، خشوع و خضوع کامل وارد مسجد شد.

وی در شرح فراز «لا یَطَأُ بِسٰاطَهُ اِلاّ المُطَهَّروُنَ» گفت: هرکسی جرأت نمی‌کند بر روی گلیم این پادشاه عظیم پای بگذارد مگر آن‌هایی که اهل طهارت معنوی هستند. البته طهارت لباس، مکان، وضو، غسل یک امور ظاهری است. اگر خمیر مایه باطنی نباشد این ظواهر به هیچ دردی نمی‌خورد. اگر دل متوجه مسائل سرّی و پنهانی نشود مسائل طهارت‌های باطنی به چه دردی خواهد خورد؟ اصل، طهارت قلبی و معنوی یک نمازگزار و مکلف شرعی است.

آیت الله کمیلی در توضیح بند «وَ لا یَؤْذَنُ لِمُجالَسَتِهِ اِلاّ الصِّدِیقُونَ» گفت: طبق فرمایش حضرت امام صادق (علیه‌السلام) از جانب خدا برای کسی اذن حضور در این مجالس و مساجد صادر نمی‌شود مگر صدّیقان. آن‌هایی که اهل صدق، راستی، راست گفتار و راست رفتار بوده و با خدای خود به صدق سخن می‌گویند و هیچ نفاقی ندارند. صدّیق مبالغه در صدق است و با صادق فرق می‌کند. صدّیق یعنی کثیر الصدق؛ کسی که همیشه در هر لحظه، صدق را رعایت می‌کند. وقتی می‌خواهد قدمی بردارد و چیزی را گوش کند، همه را با صدق و راستی گوش می‌کند و با صداقت معنوی قدم جلو می‌گذارد.

این استاد سیر و سلوک در توضیح فراز «فَهَبِ الْقُدومَ اِلی بِساطِ خِدْمَةِ المَلِکِ هَیْبَةً فَاِنَّکَ عَلیٰ خَطَرِ عَظیمٍ اِنْ غَفَلْتَ» گفت: انسان می‌خواهد روی فرش‌ها و زمینی که مقدس است پای بگذارد. این زمین سجده‌گاه اهل صدق و عبادت است. وقتی وارد مسجد می‌شود نباید یک لحظه از صاحب مسجد غفلت کند. چون برای دیدار خدا وارد مسجد شده و آن‌جا خانه خداست. همانند وقتی که به‌ خانه رفیق خود می‌روید باید خدا را در مسجد حاضر و ناظر ببینید و نسبت به او انس و عشق پیدا کنید.

عدل و فضل الهی

وی در توضیح عبارت «فاعْلَمْ، اَنَّهُ قادِرٌ عَلیٰ ما یَشاءُ مِنَ الْعَدْلِ وَ الفَضْلِ‏‎ ‎‏مَعَکَ و َبِکَ» گفت: خداوند عادل و فاضل است و اگر انسان بخواهد به اندازه یک پلک زدن خطا کند او می‌بیند لذا باید مراقب بود. خداوند فاضل است و فضل و کرم دارد. پس باید حواس خود را جمع کرد و به عدالت و فضل الهی نظر نمود. لذا در دعا آمده است: «اَللّهم عامِلْنا بِفَضْلِكَ وَ لا تُعامِلْنا بِعَدْلِكَ»؛ خدایا با فضل و کرمت با ما رفتار کن چون ما طاقت عدل خداوند را نداریم. «فَاِنْ عَطَفَ عَلَیْکَ بِرَحَْمتِهِ َو فَضْلِهِ، قَبِلَ مِنْکَ یَسیرَ الطّاعَةِ»؛ اگر خدا بخواهد با فضل و کرمش نگاه کند، طاعت و عبادت کم را از شما قبول می‌کند؛ ولی اگر خدا نکرده بخواهد با میزان عدل خود رفتار کند واویلاست. واقعاً ما نمی‌توانیم زیر بار عدل خدا برویم.

بعد حضرت امام صادق علیه‌السلام می‌فرماید: «و اَجْزَلَ لَکَ‏‎ ‎‏عَلَیْها ثَواباً کَثیراً»؛ وقتی خدا بخواهد از در فضل و کرمش وارد شود نه از راه تأدیب، عقوبت، مجازات و عدل به شما پاداش زیادی می‌دهد.

تعریف مُخلَص

این استاد حوزه در توضیح فراز «وَ اِنْ طالَبَکَ بِاسْتِحْقاقِ الصّدْقِ وَ الاِْخْلاصِ عَدْلاً بِکَ، حَجَلَکَ‏‎ ‎‏وَرَدَّ طاعَتَکَ وَ انْ َکُثَرْت» گفت: وای بر این‌که خدا بخواهد با عدلش رفتار کند! یعنی بگوید من از شما صدق و اخلاص می‌خواهم. باید مُخلَص باشید. مُخلِص کسی است که در راه تحصیل خلوص است. مُخلَص طلایی است که تمام ناخالصی‌های آن گرفته شده و پاکِ پاک شده است. لذا در قرآن آمده: «إِلَّا عِبَادَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِينَ». شیطان قسم یاد کرده که همه را فریب می‌‌دهد مگر آن‌هایی که زحمت کشیده و با نفس خود مخالفت کرده‌اند و خالصِ خالص شده‌اند. شیطان نمی‌تواند به این‌ بندگان خدا نفوذ کند.

آیت الله کمیلی افزود: باید خدا را با صدق و اخلاص عبادت نمود. اگر انسان هزار رکعت هم نماز بخواند خدا می‌تواند او را مؤاخذه کند و بگوید این چه نماز و عبادتی است که دلت پیش من نبود و با صدق و راستی انجام نشده است.

بعد حضرت می‌فرماید: «وَ هُوَ فَعّالٌ لِما یُریدُ»؛ خدا هرکاری را بخواهد انجام می‌دهد. لذا باید از خدا خواست با عدلش با ما رفتار نکند و با فضلش با ما رفتار کند.

اثر نشستن در مسجد

استاد اخلاق و عرفان گفت: نشستن در مسجد و خانه خدا نیز عبادت است حتی اگر انسان هیچ کاری هم انجام ندهد.

سپس آیت الله کمیلی به ذکر خاطره‌ای از علامه طهرانی(رض) پرداخت و گفت: گاهی اواخر هفته علامه طهرانی از مشهد مقدس به قم می‌آمد. یک‌بار در تشرفی که با همدیگر به حرم حضرت معصومه (سلام الله علیها) داشتیم از بنده خواست تا به مسجد اعظم قم برویم. به محض ورود در گوشه‌ای رو به قبله و با حال توجه، تفکر و سر به سمت پایین نشست. بنده لذت بردم از این‌که ایشان نشستن در مسجد را برای خود یک موضوع معرفتی و قربی می‌دانست.

وی افزود در روایتی آمده است: مؤمن در مسجد مانند ماهی در آب است و هیچ‌گاه خسته نمی‌شود اما انسان منافق زمانی که وارد مسجد می‌شود، خیلی زود خسته می‌شود مانند اینکه وارد قفسی شده است. منافق، نفاق دارد و چون قلبش مشغول تعلقات دنیوی است می‌خواهد نمازش را سریع تمام کند و از مسجد خارج شود. اما کسی که اهل ایمان و معنا است قدر مسجد را می‌داند و می‌گوید اینجا خانه خداست و با خانه‌های دیگر فرق می‌کند و ما برای ملاقات خدا وارد مسجد شده‌ایم و باید از آن فیض برد.

محل‌های استفاضه

وی گفت: باید محل‌های استفاضه را غنیمت شمرد. از جمله‌ آن می‌توان به دیدار عالم ربانی رفتن، مشرف شدن به حرم در هنگام سحر و نیز مساجد اشاره نمود. باید دید کجا محل نظر خدا و فیوضات الهی است و آن‌ها را مغتنم دانست.

آیت الله کمیلی در خاتمه منبر با توجه به‌ ایام مناسبتی شهادت امامزاده فاطمی و علوی حضرت محسن بن علی بن ابیطالب علیه السلام به روضه‌خوانی پرداخت.

لینک کوتاه : https://www.komeily.com/?p=29826

مطالب مشابه

مجموعه سخنرانی‌های آیت الله کمیلی خراسانی «حفظه الله» در ماه ذی القعده

تبریک مدیر عامل موسسه انوار توحید در پی انتخاب حضرت آیت‌الله امام سید مجتبی خامنه‌ای

بیانیه‌ آیت الله کمیلی به مناسبت شهادت حضرت آیت الله العظمی امام خامنه ای

بسته صوتی شرح کوتاه ادعیه روزانه ماه مبارک رمضان

آشنایی با آرا و اندیشه‌های آیت‌الله محمدصالح کمیلی خراسانی؛ پیوند فقه، عرفان و حماسه(PDF)

بسته صوتی نیمه شعبان المعظم

دیدار حضرت آیت الله کمیلی خراسانی با خانواده شهید امنیت عباس اسدی

تسلیت در وی ارتحال آیت‌الله حاج سید هادی مجتهد سیستانی

توصیه حضرت آیت الله کمیلی برای حل مشکل جامعه اسلامی و مردم

بسته صوتی شهادت حضرت امام کاظم «علیه‌السلام»

نظرات

کلام استاد

کلیپ صوتی

زیارت و دیدار حضرت صاحب الزمان (عج)

ویژه نامه

امام رضا علیه السلام، نماد فضیلت‌ها

تقویم سلوکی

اعمال ماه ذی القعده

مناسبات ماه ذی القعده

ماه ذى القعده ، نخستین ماه ازماههاى حرام است که در آنها جنگ، حتّى با دشمنان اسلام حرام است; مگر این که جنگ برمسلمین تحمیل شود (سه ماه دیگر از ماههاى حرام، ذى الحجّه، محرّم و رجب است) آتش بس در این چهار ماه وسیله اى براى آرامش جامعه و توفیق براى حجّ وعبادت، حلّ مشکلات اقتصادى و بازنگرى در امر جنگ و یافتن نقطه پایان براى آن و سپس مرهم نهادن بر زخم هاى جانکاه ناشى از آن است. ماهى است که زوّار خانه خدا از اطراف و اکنافِ جهان به سوى خانه خدا حرکت مى کنند، گروهى به مدینه مى روند و قبر پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله) و قبور ائمّه هدى(علیهم السلام) را زیارت مى کنند و آثار تاریخى که در جاى جاى این خاستگاه اسلامى وجود دارد را مى بینند و غرق لذّات روحانى مى شوند (هرچند نابخردان و جاهلان، بسیارى از این آثار عظیم و گرانقدر را از میان برده اند) گروه دیگرى راهى مکّه مى شوند و با انجام مناسک «عمره تمتّع» در انتظار مراسم بزرگ عبادى سیاسى حج مى نشینند و با طواف کعبه و شرکت درصفوف پرشکوه جماعت، روح و جانشان را تازه مى کنند . سیّد بن طاووس در فضیلت این ماه مى گوید: «ماه ذى القعده ماهى است که به هنگام شدّت و گرفتارى، زمان خوبى براى دعاست، و براى رفع ظلم و ستم و دعا بر ضد ظالم مؤثّر است. همچنین مى گوید: «این ماه «ماه اجابت دعاها» نامیده شده است; لذا باید اوقاتش را غنیمت شمرد و در آن روزه حاجت گرفت.