برشی از کتاب اخلاق اهل بیتی

تعادل در مخارج و هزینه های زندگی

یکی از ‌راه‌های تدبیر در معیشت همین است که هر فردی به درآمدش نگاه کند و طبق همان درآمد، مصرفش را تنظیم نماید.

تعادل در مخارج و هزینه های زندگی

امام سجاد علیه السلام در دعای مکارم الاخلاق می فرماید: «اَللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ مَتِّعْنِی بِالاِقْتِصَادِ؛ پروردگارا! درودت را بر محمد و آل محمد(ص) بفرست و ما را از زندگی اقتصادی بهره‌مند ساز!» بعضی از افراد، ولخرجی دارند. مشکل بزرگ‌تر این است که ولخرجی آن‌ها در راه‌های صحیح نیست؛ مثلاً رفیق‌باز است و گاهی با رفقایش کنار دریا، رستوران و مکان‌های مرفّه می‌رود.

در چنین مواردی بی‌حساب و کتاب پول خرج می‌کند. این خرج‌ها که از اساس خرج‌های بی‌جا و نامناسب است. اگر خرج و مصرف در مورد خوب و مناسب هم باشد؛ باید افراد اول به دخل و خرج‌شان نگاه کنند و بعد خرج نمایند. کسی که خرج زن و بچه‌اش را به‌زور در می‌آورد، چرا درآمدش را خرج این ‌و آن کند؟

در بعضی روایات نیز، افرادی که تدبیر در معیشت دارند، مورد ستایش قرار گرفته‌اند. به عنوان نمونه، از پیامبر اسلام صل الله علیه و آله و سلم روایت شده است: «مَنِ‏ اقْتَصَدَ فِی‏ مَعِیشَتِهِ‏ رَزَقَهُ‏ اللَّهُ‏ وَ مَنْ بَذَّرَ حَرَمَهُ اللَّه؛ هر که در معیشت خود میانه روى کند خدا روزیش دهد، و هر که ریخت و پاش کند خدا محرومش گرداند.{۲}

در روایت دیگر، نقل شده است که فردی خدمت امام صادق علیه السلام رسید و عرض کرد: «بَلَغَنِی أَنَّ الِاقْتِصَادَ وَ التَّدْبِیرَ فِی الْمَعِیشَهِ نِصْفُ الْکَسْبِ. فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام لَا، بَلْ هُوَ الْکَسْبُ کُلُّهُ، وَ مِنَ الدِّینِ التَّدْبِیرُ فِی الْمَعِیشَهِ؛ به من خبر دادند هر کس در زندگى میانه رو و با تدبیر باشد نصف کسب را به‌دست آورده، امام علیه السلام فرمود: خیر هر کس چنین باشد همه کسب را به‌دست آورده است، تدبیر در زندگى یکى از احکام دین مى باشد.{۳}

یکی از ‌راه‌های تدبیر در معیشت همین است که هر فردی به درآمدش نگاه کند و طبق همان درآمد، مصرفش را تنظیم نماید. اگر افراد بدون توجه به درآمدشان به ولخرجی‌شان ادامه دهند، مجبور می‌شوند که مدام از مؤسسات و بانک‌ها وام بگیرند و یا از این و آن پول قرض نمایند. طبیعی است که چنین افرادی در پرداخت وام‌ها و قرض‌هایشان دچار مشکل شوند.

امام زین‌العابدین علیه السلام در این فقره، از خداوند تقاضا دارد که نه خسیسِ خسیس باشم و نه ولخرج، بلکه حال میانه‌رویی داشته باشم تا بتوانم زندگی‌ام را بچرخانم.

پی نوشت:

۱- صحیفه سجادیه، دعای مکارم الاخلاق

۲- کلینى، کافی، ج۴ ، ص ۵۴٫

۳- شیخ طوسى، الأمالی، ص ۶۷۰٫

منبع: کتاب اخلاق اهل‌بیتی در شرح «دعای مکارم الاخلاق»، فراز هجدهم: از میانه‌روی در اقتصاد تا رستگاری در معاد– از تألیفات آیت الله حاج شیخ محمدصالح کمیلی خراسانی حفظه الله

علاقه‌مندان جهت خرید و مطالعه کتاب می توانند از طریق همین لینک اقدام فرمایند.

لینک کوتاه : https://www.komeily.com/?p=31921