چگونگی تفکر در موضوع مرگ در کلام حضرت علی «علیه‌السلام»

متن بیانات معظم له

 

خطبۀ حضرت علی «علیه‌السلام» در خصوص چگونگی تفکر در موضوع مرگ

بسم الله الرحمن الرحیم. الحمدلله رب العالمین و صل الله علی محمد و آله الطاهرین

دوستان عزیز خطبه مولی علی علیه‌السلام در خصوص چگونگی تفکر در مرگ را می‌خوانیم تا هر وقت خواستید سکوت کنید و در موضوع مرگ تفکر کنید این کلمات مولا علی علیه‌السلام را در نظر بیاورید.

قال مولانا علی ابن ابیطالب صلوات الله و سلامه علیه: أُوصِيكُمْ عِبَادَ اللَّهِ بِتَقْوَى اللَّهِ الَّذِي لَا تَبْرَحُ مِنْهُ نِعْمَةٌ وَ لَا تَنْفَدُ مِنْهُ رَحْمَةٌ؛ حضرت می‌فرماید: ای مردم، شما را به تقوای الهی توصیه می‌کنم. همان خدایی که تمامی نعمت‌ها از سوی اوست. همان خدایی که مهربانی و رحمت او تمام نمی‌شود.

وَ لَا يَسْتَغْنِي الْعِبَادُ عَنْهُ؛ همان خدایی که بندگانش در هیچ حالی از او بی‌نیاز نخواهند بود.

وَ لَا يَجْزِي أَنْعُمَهُ الْأَعْمَالُ؛ همان خدایی که اعمال و عبادت‌های بندگانش نمی‌تواند وسیله‌ای برای آن همه نعمت و محبتی که خدا دارد قرار بگیرد.

الَّذِي رَغَّبَ فِي التَّقْوَى؛ همان خدایی که بندگانش را ترغیب کرد تا خود را به تقوا مزین کنند.

وَ زَهَّدَ فِي الدُّنْيَا؛ و بندگانش را از فریفته شدن به دنیا بر حذر داشت.

وَ حَذَّرَ الْمَعَاصِيَ؛ همان خدایی که مردم را از معصیت‌ها و گناهان بر حذر داشت.

وَ تَعَزَّزَ بِالْبَقَاءِ؛ یکی از صفات برجسته خداوند این است که بقا و ابدیت فقط مخصوص ذات اوست.

وَ ذَلَّلَ خَلْقَهُ بِالْمَوْتِ وَ الْفَنَاءِ؛ اما خلقش را به‌وسیله مردن، فرارسیدن مرگ، فانی شدن، از بین رفتن و معدوم شدن خوار کرد.

سپس فرمود:

وَ الْمَوْتُ غَايَةُ الْمَخْلُوقِينَ؛ مردم بدانید هر مخلوقی که می‌آید در نهایت باید بمیرد و از بین برود.

وَ سَبِيلُ الْعَالَمِينَ؛ مرگ راهی است برای آن‌هایی که در این عوالم زندگی می‌کنند.

وَ مَعْقُودٌ بِنَوَاصِي الْبَاقِينَ؛ مسئله مرگ در پیشانی هرکسی که در این دنیا است نوشته‌شده است.

لَا يُعْجِزُهُ إِبَاقُ الْهَارِبِينَ؛ هیچ‌کس نمی‌تواند از مرگ فرار کند. هیچ‌کس نمی‌تواند خدا را  از دنبال کردنش عاجز کند و بالاخره با مرگ ملاقات خواهد کرد.

وَ عِنْدَ حُلُولِهِ‏ يَأْسِرُ أَهْلَ الْهَوَى؛ آن‌هایی که اهل هوا و خواسته‌های نفسانی هستند بدانند وقتی مرگ فرا برسد به‌وسیله آن اسیر می‌شوند و هوای نفس را فراموش می‌کنند.

يَهْدِمُ كُلَّ لَذَّةٍ؛ برخی از آثار مرگ عبارتند از:  اولاً تمام لذت‌های دنیوی و مادی را از بین می‌برد.

وَ يُزِيلُ كُلَّ نِعْمَةٍ؛ و هر نعمتی که در دست انسان است از دست می‌رود.

وَ يَقْطَعُ كُلَّ بَهْجَةٍ؛ هر بهجت و خوشی به‌وسیله مرگ قطع می‌شود.

وَ الدُّنْيَا دَارٌ كَتَبَ اللَّهُ لَهَا الْفَنَاءَ؛ بدانید این دنیا خانه‌ای است که خداوند برای این خانه، بقا را نخواسته بلکه فنا را خواسته است.

وَ لِأَهْلِهَا مِنْهَا الْجَلَاءَ؛ خداوند سرنوشت اهل دنیا را این طور قرار داده است که -الجلاء یعنی- باید از این دنیا کوچ کنند، بروند و نمانند.

فَأَكْثَرُهُمْ يَنْوِي بَقَاءَهَا؛ ولی ببینید مردمِ اهل دنیا چگونه هستند؟ عبرت بگیرید! اکثر اهل دنیا فکر می‌کنند که می‌توانند در این دنیا باقی بمانند.

وَ يُعَظِّمُ بِنَاءَهَا اکثر؛ اهل دنیا خانه‌ها و ساختمان‌ها را بسیار باشکوه می‌سازند؛ یعنی بیشتر از آن مقداری که در این دنیا می‌مانند ساختمان‌های خود را خیلی محکم و طولانی برای سال‌های طولانی و قرن‌ها می‌سازند.

وَ هِيَ حُلْوَةٌ خَضِرَةٌ؛ بدانید که دنیا هم شیرین و هم سرسبز است و به‌ظاهر چشم و دل انسان را  پر می‌کند.

وَ قَدْ عُجِلَتْ لِلطَّالِبِ؛ برای کسی که به دنبال دنیا و اهل طلب دنیاست این دنیا او را خیلی با شتاب و عجله می‌گیرد.

 وَ الْتَبَسَتْ بِقَلْبِ النَّاظِرِ؛ اگر کسی به دنیا نگاه کند، دلش به این دنیا وابسته خواهد شد.

وَ يَضَنُّ ذُو الثَّرْوَةِ الضَّعِيفَ؛ وضعیت این دنیا و این روزگار این‌طور است: آن‌کس که سرمایه دارد با ثروتش آدمی را که فقیر و ضعیف است پایمال می‌کند.

وَ يَجْتَوِيهَا الْخَائِفُ الْوَجِلُ‏؛ ولی کسی که خائف است و در دلش خوف خدا است، -الوجل یعنی- در این دنیا ترسان و هراسان است و از این دنیا دوری می‌کند.  

فَارْتَحِلُوا مِنْهَا؛ ببینید که آقا امیرالمؤمنین علیه‌السلام چگونه مردم را موعظه می‌کنند. می‌فرمایند: ای مردم از این دنیا به‌خوبی کوچ کنید.

يَرْحَمُكُمُ اللَّهُ؛ خدا شما را رحمت کند.

وَ لَا تَطْلُبُوا مِنْهَا أَكْثَرَ مِنَ الْقَلِيلِ؛ از این دنیا بیشتر از مقدار کم طلب نکنید. چون زیادی این دنیا انسان را مشغول می‌کند.

وَ لَا تَسْأَلُوا مِنْهَا فَوْقَ الْكَفَافِ؛ مبادا بیشتر از مقداری که نیاز دارید از این دنیا جویا شوید.

وَ ارْضَوْا مِنْهَا بِالْيَسِيرِ؛ بیش از آن مقداری که -یسیر یعنی- فراهم می‌شود و به دست می‌آید، طمع نورزید و راضی باشید.

وَ لَا تَمُدُّنَّ أَعْيُنَكُمْ مِنْهَا إِلَى مَا مُتِّعَ الْمُتْرَفُونَ بِهِ؛ یک‌وقت با چشم‌هایتان به آن‌هایی که مترف هستند، نگاه نکنید. افرادی که به زر و زیور و مظاهر این دنیا مشغول شدند و دنیای آن‌ها روز به روز افزوده می‌شود.

 وَ اسْتَهِينُوا بِهَا؛ ای مردم به این دنیا توهین کنید؛ یعنی این دنیا در نظرتان چیزی نیاید.

وَ لَا تُوَطِّنُوهَا؛ این دنیا را وطنی برای خود قرار ندهید.

وَ أَضِرُّوا بِأَنْفُسِكُمْ فِيهَا؛ به خودتان ضرر وارد کنید. مقصود آقا امیرالمؤمنین علیه‌السلام از این کلام تحمل مشقت‌ها و عبادت‌های مشروعی است که در آن مشقت است و تن‌پروری نیست. مواردی مانند رفتن به حج خانه خدا، روزه گرفتن در ماه رمضان، روزه‌های مستحبی، بیداری شب و امثال آن که در جهت مخالف با تن‌پروری است.

وَإِيَّاكُمْ وَ التَّنَعُّمَ؛ وقتی می‌خواهند کسی را بترسانند از لفظ ایاکم استفاده می‌کنند و می‌گویند از تنعم بر حذر باشید. تنعم یعنی چه؟ یعنی از اینکه مدام بخواهید در ناز و نعمت باشید.

وَ التَّلَهِّيَ؛ یعنی بخواهی به لهو و لعب این دنیا مشغول شوی.

وَ الْفَاكِهَاتِ؛ فاکهات جمع کلمۀ فاکهه هست. یکی از معانی آن میوه خوردن است ولی در اینجا آجیل خوردن را نیز شامل می‌شود؛ به عبارت دیگر شامل تمامی آن چیزهایی است که انسان را به غیر یاد خدا مشغول می‌کند.

فَإِنَّ فِي ذَلِكَ غَفْلَةً وَ اغْتِرَاراً؛ حضرت می‌فرمایند: اگر به دنبال ناز پروری، لهو و لعب، میوه خوردن، آجیل خوردن و نظایر آن بروید، تمامی این‌ها سبب غفلت شما می‌شوند. لذا غفلت و مغرور شدن به این امور دنیا شما را از یاد خدا دور می‌کند.

أَلَا إِنَّ الدُّنْيَا قَدْ تَنَكَّرَتْ و أَدْبَرَتْ وَاحْلَوْلَتْ وَآذَنَتْ بِوَدَاعٍ؛ ای مردم ببینید که دنیا دارد دست‌وپایش را جمع می‌کند و آخرت دارد فرا می‌رسد.

 أَلَا وَإِنَّ الْآخِرَةَ قَدْ رَحَلَتْ فَأَقْبَلَتْ؛ دنیا در حال جمع شدن است و به‌تدریج در حال از بین رفتن است. از آن طرف آخرت دارد به سمت جلو می‌آید.

فَأَقْبَلَتْ؛ به شما اقبال کرده است.

وَ أَشْرَفَتْ؛ در آستانه و در شرف رسیدن است.

وَآذَنَتْ بِاطِّلَاعٍ؛ و آخرت دارد خبر می‌دهد که من در حال آمدن هستم.

 أَلَا وَ إِنَ‏ الْمِضْمَارَ الْيَوْمَ‏ وَ السِّبَاقَ‏ غَداً؛ مضمار یعنی همانند ورزشکاری که قبل از رفتن به میدان ورزش ابتدا باید چقدر خودش را آماده کند. بعد که به میدان رفت می‌تواند از حریفش سبقت بجوید و با او مسابقه بدهد. 

آقا علی علیه‌السلام می‌فرمایند: این دنیا نیز مثل آن ورزشکار است. باید در این دنیا خود را برای آخرتمان آماده کنیم تا در صحرای قیامت بتوانیم سبقت بگیریم؛ اما اگر در این دنیا خود را آماده و مجهز نکنیم، چطور می‌توانیم در آنجا از آن‌هایی که می‌خواهند به‌طرف بهشت و رضوان خدا بروند سبقت بگیریم و مسابقه بدهیم‌.

أَلَا وَ إِنَّ السُّبْقَةَ الْجَنَّةُ؛ مردم بدانید مسابقه شما جایزه دارد؛ جایزه‌اش جنت الهی است؛ و اگر رفوزه شوید

وَ الْغَايَةَ النَّارُ؛ شما را جهنم و آتش غضب خدا در بر می‌گیرد. 

أَلَا فَلَا تَائِبٌ‏مِنْ خَطِيئَتِهِ قَبْلَ يَوْمِ مَنِيَّتِهِ؛‏ ای کسانی که می‌خواهید در موضوع مرگ تفکر کنید ببینید امامتان چه می‌فرماید؟ آیا می‌توانید تصمیم بگیرید که از گناه دست بکشید و توبه نصوح و حقیقی کنید؟ آن‌هم چه وقت؟

 قَبْلَ يَوْمِ مَنِيَّتِهِ؛ قبل از آنکه عزرائیل بیاید و شما را قبض روح کند.

أَلَا عَامِلٌ لِنَفْسِهِ قَبْلَ يَوْمِ بُؤْسِهِ وَ فَقْرِهِ؛ آیا کسی هست که بیاید و خودش را قبل فرا رسیدن روز فقر و مردن آماده کند.

جَعَلَنَا اللَّهُ وَ إِيَّاكُمْ مِمَّنْ يَخَافُهُ وَ يَرْجُو ثَوَابَهُ؛در پایان این خطبه حضرت دعا می‌فرمایند: خداوند ما و شما را از کسانی قرار بدهد که همیشه خوف خدا در دلشان است. ما را از خائفین قرار دهد.

وَ يَرْجُو ثَوَابَهُ؛ و از کسانی که به پاداش‌های الهی امیدوار هستند؛ یعنی اهل یقین و باور هستند؛ می‌دانند که گفته‌های خدا شوخی نیست؛ اگر تهدید می‌کند، تهدیدش را اجرا می‌کند. اگر وعده‌ای می‌دهد وعده‌هایش را اجرا می‌کند. باید ایمان آورد و باور و تصدیق داشت. خدایا تمامی ما را اهل ایمان و باور قرار بده. خدایا مرگ را برای ما مایه عبرت قرار بده. خداوندا ما را در این دو روزه دنیا آماده مرگ و آخرت قرار بده. 

و صل الله علی محمد وآل محمد.

اطلاع‌رسانی در خصوص برگزاری مراسم شب شهادت حضرت رقیه«سلام الله علیها»
به حول و قوه الهی مراسم شب شهادت حضرت امام رقیه «سلام الله علیها» با سخنرانی حضرت آیت الله کمیلی خراسانی «حفظه الله» در مسجد...
اطلاع رسانی در خصوص مجالس عزاداری دهه اول محرم 1442 ه.ق
این مراسم هر شب به صورت لایو (زنده) بعد از نماز مغرب و عشا از طریق صفحه رسمی مرکز تحقیقاتی توحید در اینستاگرام به آدرس...
اطلاع‌رسانی در خصوص برگزاری مراسم روز شهادت حضرت امام رضا «علیه‌السلام»
به اطلاع می‌رساند به حول و قوه الهی مراسم روز شهادت حضرت امام رضا «علیه‌السلام» با سخنرانی فقیه عارف حضرت آیت الله کمیلی خراسانی «...
نشست منطق الگوی فقهی اخلاقی کارگزاران سالک در دولت اسلامی
به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی حضرت آیت‌الله کمیلی نشست علمی «منطق الگوی فقهی اخلاقی کارگزاران سالک در دولت اسلامی» با حضور حضرت آیت‌الله کمیلی خراسانی، رئیس...
سخنرانی آیت الله کمیلی خراسانی به مناسبت ارتحال شیخ محمد صادق کمیلی
بسم الله الرحمن الرحیم روح ملکوتی حجت الاسلام و المسلمین حاج شیخ محمد صادق کمیلی «رضوان الله تعالی علیه» اخوی بزرگوار حضرت آیت الله کمیلی...
دفع ویروس کرونا
بسم الله الرحمن الرحیم حضرت آیت الله کمیلی خراسانی روز پنج‌شنبه مورخ ۲۹ اسفندماه ۱۳۹۸ ( مصادف با ۲۴ رجب ۱۴۴۱ ه.ق.) جهت دفع بیماری...
اطلاعیه مراسم برگزاری جشن ولادت بانوی دو عالم
بسم الله الرحمن الرحیم اطلاعیه مراسم برگزاری جشن ولادت بانوی دو عالم به اطلاع می‌رساند مراسم جشن میلاد بانوی دو عالم حضرت فاطمه زهرا «سلام...
پیام حضرت آیت اللّه کمیلی خراسانی در سی و هشتمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی
  پیام حضرت آیت اللّه کمیلی خراسانی در سی و هشتمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی بسم اللّه الرحمن الرحیم   تحقق حکومت الهی و اهتزاز...
آغاز سفر تبلیغی حضرت آیت الله کمیلی خراسانی به کشور سوئیس
بسم الله الرحمن الرحیم آغاز سفر تبلیغی آیت الله کمیلی خراسانی به کشور سوئیس آیت‌الله کمیلی خراسانی روز یک‌شنبه مورخ ۲۰ بهمن‌ماه ۱۳۹۸، برای انجام...