معرفت نفس در کلام آیت‌الله کمیلی خراسانی

بسم الله الرحمن الرحیم

بیانات آیت‌الله کمیلی خراسانی در مورد معرفت نفس

«معرفت نفس» امری درونی در شخص سالک است که تجرد از علایق را می‌طلبد. چون خود نفس قدسیّه، نفس مجردی است که یک تجردی را می‌طلبد؛ هرچه سالک از حجاب‌ها و تعلقاتش کم کند و مراتب فنا را در خود قوی و قوی‌تر کند به آن جوهرِ مجرد بیشتر نزدیک می‌شود و آن برایش جا می‌افتد.

ببینید مسئلۀ «معرفت نفس» توصیفی نیست بلکه چشیدنی است؛ باید یک تمرکزی برای شخص در درونش پیدا شود. «تمرکز» برای «معرفت نفس» حتماً لازم است. تا تمرکز و انصراف از بیرون به سمت داخل نشود، شخص نمی‌تواند خودش را نزدیک کند و نمی‌تواند تجرد ِنفسِ مجرده را درک کند.

معرفت نفس علایم و نشانه‌هایی دارد. که عبارتند از:

۱- دائم الذکر بودن

۲- دائم الفکر بودن

۳- انصراف کلی از بیرون داشتن

۴- گذشتن از  مرحله اخلاقی و رذایل و فضایل؛ برای او [شخص سالک] تزکیه نفسی حاصل شده است که حالا می‌خواهد نفس را در خودش، درست درک کند.

۵- یک عاملی هم که به او کمک می‌کند مسئلۀ «تصحیح نیت» است. اینکه نیت را در عبادات چگونه قرار بدهد.

یکی از شاگردان: نیت وحدت؟

پاسخ استاد: بله نیت وحدت. ابن طاووس اصلاً مشرک می‌داند اگر شخصی بخواهد برای خوف از جهنم یا برای بهشت [عبادت کند.] ایشان هر نیتی بجز نیت توحید را شرک خفی می‌داند. همه این‌ها را باید زائل کرد. اما نظر ما به این شدت نیست.

ما می‌گوییم که برای همه مقدور نیست که «نیت توحید»کنند. بلکه باید نیت‌های مقدماتی در ابتدای طریق باشد. نهایت اینکه باید شخصی باشد و این‌ها را توجیه کند که باید به آن مراتب برسند. اما توجیه که نمی‌کنند، هیچ! تخریب هم می‌کنند و می‌گویند این در راه ضلالت و ضاله است.

اما خواجه در کتاب نور الوحده می‌نویسند: باید در هر کاری نیت حقیقت درونی خود را بکنید؛ برای کشف آن حقیقت یعنی «کشف الحقیقه.»! یعنی خودت را در وضعیتی ببینی که گمشده‌ای در وجودت داری و می‌خواهی این گمشده را پیدا کنی؛ باید همه کارهایت را به این نیت انجام دهی.

[ایشان می‌فرمایند] تکرار این توجه، یک تمرکزی را در اصل وحدت ایجاد می‌کند؛ وقتی به اصل وحدت تمرکز پیدا کرد تمامی اوهام باطل از بین می‌رود.

ایشان معتقدند که اصل وحدت تا مدت‌ها تخیلی است؛ یا به تعبیر دیگر تعبّدی است؛ سپس عینیت پیدا می‌کند؛ و بعد ظهور پیدا می‌کند و انسان متوجه می‌شود که چه بوده است.

یکی از شاگردان: بنا به گفته اهل دلی، اگر کسی بخواهد به خدا توجه کند این توهم است؛ چون خدا جسمیتی ندارد که بخواهی به او توجه کنی؛ باید به خودت توجه کنی؛ در واقع همین معرفت نفس. اینکه از طریق خود بتوانی او را بشناسی. آیا این گفته صحیح است؟

پاسخ استاد: هم درست است و هم نادرست. اینکه انسان اصلاً نتواند به مبدأ توجه کند، نادرست است.  نمی‌شود که! تا عینیت حاصل شود، اولش توجه است؛ بعد خود حقیقت ظهور پیدا می‌کند. چاره‌ای نیست. یک مسئله دیگر اینکه تا تجرد حاصل نشود آن حقیقت به دست نمی‌آید. چون انسان معذور است.

ولی بله توجه در حد آن حقیقیت نیست؛ بلکه توجه به حقیقت است؛ اینکه حقیقت را درست کند یک چیز دیگر است.

 

تاریخ سخنرانی: تیرماه ۱۳۹۸

اطلاع‌رسانی در خصوص برگزاری مراسم شب شهادت حضرت رقیه«سلام الله علیها»
به حول و قوه الهی مراسم شب شهادت حضرت امام رقیه «سلام الله علیها» با سخنرانی حضرت آیت الله کمیلی خراسانی «حفظه الله» در مسجد...
اطلاع رسانی در خصوص مجالس عزاداری دهه اول محرم 1442 ه.ق
این مراسم هر شب به صورت لایو (زنده) بعد از نماز مغرب و عشا از طریق صفحه رسمی مرکز تحقیقاتی توحید در اینستاگرام به آدرس...
اطلاع‌رسانی در خصوص برگزاری مراسم روز شهادت حضرت امام رضا «علیه‌السلام»
به اطلاع می‌رساند به حول و قوه الهی مراسم روز شهادت حضرت امام رضا «علیه‌السلام» با سخنرانی فقیه عارف حضرت آیت الله کمیلی خراسانی «...
نشست منطق الگوی فقهی اخلاقی کارگزاران سالک در دولت اسلامی
به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی حضرت آیت‌الله کمیلی نشست علمی «منطق الگوی فقهی اخلاقی کارگزاران سالک در دولت اسلامی» با حضور حضرت آیت‌الله کمیلی خراسانی، رئیس...
سخنرانی آیت الله کمیلی خراسانی به مناسبت ارتحال شیخ محمد صادق کمیلی
بسم الله الرحمن الرحیم روح ملکوتی حجت الاسلام و المسلمین حاج شیخ محمد صادق کمیلی «رضوان الله تعالی علیه» اخوی بزرگوار حضرت آیت الله کمیلی...
دفع ویروس کرونا
بسم الله الرحمن الرحیم حضرت آیت الله کمیلی خراسانی روز پنج‌شنبه مورخ ۲۹ اسفندماه ۱۳۹۸ ( مصادف با ۲۴ رجب ۱۴۴۱ ه.ق.) جهت دفع بیماری...
اطلاعیه مراسم برگزاری جشن ولادت بانوی دو عالم
بسم الله الرحمن الرحیم اطلاعیه مراسم برگزاری جشن ولادت بانوی دو عالم به اطلاع می‌رساند مراسم جشن میلاد بانوی دو عالم حضرت فاطمه زهرا «سلام...
پیام حضرت آیت اللّه کمیلی خراسانی در سی و هشتمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی
  پیام حضرت آیت اللّه کمیلی خراسانی در سی و هشتمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی بسم اللّه الرحمن الرحیم   تحقق حکومت الهی و اهتزاز...
آغاز سفر تبلیغی حضرت آیت الله کمیلی خراسانی به کشور سوئیس
بسم الله الرحمن الرحیم آغاز سفر تبلیغی آیت الله کمیلی خراسانی به کشور سوئیس آیت‌الله کمیلی خراسانی روز یک‌شنبه مورخ ۲۰ بهمن‌ماه ۱۳۹۸، برای انجام...