مقالات

29 آگوست, 2018

کد مطلب : 20210

مقاله

غدیر در قران

«یا ایهاالرسول بلغ ما انزل الیک من ربک و ان لم تفعل فمابلغت رسالته والله یعصمک من الناس »(مائده 66)

غدیر در قران

آیه تبلیغ و حدیث غدیر:

«یا ایهاالرسول بلغ ما انزل الیک من ربک و ان لم تفعل فمابلغت رسالته والله یعصمک من الناس »(مائده ۶۶)

ای پیامبر، آنچه از طرف پروردگارت بر تو نازل شده بود برسان، و اگر این ابلاغ را انجام ندهی، رسالت خود را به طور کامل ابلاغ نکرده ای; و خداوند تو را از مردم بدخواه حفظ می کند.

همه مفسران شیعه معتقدند آیه فوق در غدیر خم درباره نصب علی(ع) نازل شده است و حدود ۳۶۰ تن از دانشمندان اهل سنت نیز این مطلب را پذیرفته اند. نامهای برخی از مفسران و مآخذ و مدارک اهل سنت چنین است:

۱- واحدی در کتاب اسباب النزول ص ۱۵۰ می گوید:

ان آیه (یا ایهاالرسول…) نزلت فی یوم غدیر فی علی بن ابیطالب.

۲- سیوطی در کتاب الدرال منثور ج ۲، ص ۲۹۸ می نویسد: ان آیه(یا ایهاالرسول… ) نزلت فی یوم غدیر فی علی بن ابیطالب.

۳- فخر رازی در تفسیر خود، ج ۳، ص ۶۳۶ … می فرماید:

مفسران ۱۰ وجه و سبب برای نزول این آیه بیان کرده اند. سپس درادامه می گوید: «العاشر نزلت هذه الایه فی فضل علی بن ابی طالب، و لما نزلت هذه الایه، اخذ بیده و قال “من کنت مولاه فعلی مولاه اللهم وال من والاه و عاد من عاداه. فلقیه عمر فقال هنیئا لک یابن ابی طالب،اصبحت مولای و مولا کل مومن و مومنه.”

آنگاه که این آیه نازل شد پیامبر اسلام(ص) دست حضرت علی(ع) را گرفت و فرمود: هرکه من مولا و سرپرست و حاکم او هستم، علی هم مولای اوست. خداوندا، دوست بدار هرکه علی را دوست دارد و دشمن بدار هرکه او را دشمن دارد. سپس عمر با حضرت علی(ع) ملاقات کرد و بعد از تبریک، گفت: تو مولای من و مولای مرد و زن مومن هستی.

۴- نیشابوری در تفسیرش ج ۶، ص ۱۹۴ می نویسد:

«ان هذه الایه نزلت فی فضل علی بن ابی طالب یوم غدیرخم.»

۵- قندوزی در ینابیع الموده ص ۱۲۰٫

۶- آلوسی فی تفسیره، ج ۶، ص ۱۷۶٫

۷- المنار، ج ۶، ص ۴۶۳٫

۸- تاریخ بغداد، ج ۸، ص ۲۹۰٫

۹- تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۳۲٫

۱۰- شبلنجی در نور الابصار، ص ۷۵٫

۱۱- مسند احمد بن حنبل، ج ۴، ص ۲۸۱٫

۱۲- نسائی در خصائص، ص ۲۲٫

۱۳- عقدالفرید، جزء۳، ص ۳۸٫

۱۴- سیوطی در تاریخ خلفاء، ص ۶۵٫

۱۵- اسعاف الراغبین، ص ۱۵۱٫

۱۶- مصابیح السنه، ج ۲، ص ۲۲۰٫

۱۷- حلیه الاولیاء، جزء ۴، ص ۲۳٫

۱۸- نثر اللیالی، ص ۱۶۶٫

۱۹- تاریخ بغدادی، خطیب نیشابوری، جزء۷، ص ۳۷۷٫

۲۰- واحدی در اسباب النزول، ص ۱۵۰٫

۲۱- فخرالدین رازی در تفسیر مفاتیح الغیب، ج ۱۲، ص ۵۰٫

۲۲- تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۹۳٫

۲۳- ترمذی، در صحیح خود، ج ۲، ص ۲۹۷٫

۲۴- سیوطی در الدرالمنثور، ج ۲، ص …

۲۵- ابن کثیر در بدایه و النهایه، ج ۵٫

آیه اکمال دین و حدیث غدیر

«الیوم یئس الذین کفروا من دینکم فلا تخشوهم واخشون الیوم اکملت لکم دینکم و اتممت علیکم نعمتی و رضیت لکم الاسلام دینا»(مائده،۳)

در مآخذ اهل سنت آیه فوق با غدیر ارتباط داده شده است. که به بعضی از آنها اشاره می شود:

۱- خطیب النیشابوری در تاریخ بغدادی، ج ۸، ص ۲۹۰ می نویسد:

«… فقال عمر بن الخطاب بخ بخ لک یابن ابی طالب اصبحت مولای ومولا کل مسلم فانزل الله “الیوم اکملت لکم دینکم”»

۲- درالمنثور در ذیل آیه

«لما نصب رسول الله(ص) علیا (ع)یوم غدیرخم فنادی له بالولایه هبط جبرئیل بهذه الایه”الیوم اکملت …”»

۳- در فرائد السمطین، باب ۱۲ چنین می خوانیم:

«…ثم لم یتفرقوا حتی نزلت هذه الایه “الیوم اکملت” فقال رسول الله(ص) الله اکبر علی اکمال الدین و اتمام النعمه ورضاء الرب برسالتی والولایه “لعلی(ع” من بعدی ثم قال “من کنت مولاه فعلی مولاه، اللهم وال من والاه و عاد من عاداه وانصر من نصره واخذل من خذله »

روز غدیر پیامبر(ص) مردم را به سوی حضرت علی(ع) فراخواند و دست حضرت را بلندکرد، به طوری که زیر بغل حضرت پیدا شد.هنوز مردم متفرق نشده بودند که آیه «الیوم اکملت …» نازل شد. سپس حضرت فرمود: پروردگارا، دوست بدار کسی را که علی رادوست دارد و دشمن بدار کسی را که علی را دشمن دارد و یاری کن هر که علی را یاری کند و…

۴- شان نزول آیه فوق وداستانهای مربوط به غدیر در مناقب خوارزمی، ص ۸۰; تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۳۲; شبلنجی در نورالابصار، ص ۷۵، فصول المهمه ابن صباغ نیز ذکر شده است.

آیه تبلیغ و آیه اکمال دین و حدیث غدیر

پیامبر اسلام، در سال آخر عمر با بیش از صد هزار تن حجه الوداع را به جای آورد و در برگشت در سرزمین «خم » که جایگاه گودالهای آب بود، فرمان ایست داد. پیش افتاده ها توقف کردند وعقب ماندگان رسیدند. از سنگ و جهاز شترها منبری ساختند وپیامبر بر روی منبر در برابر جمعیت صد هزار نفری و در گرمای سوزان غدیر، خطبه ای ایراد کرد. سپس کمربند حضرت علی را گرفت وفرمود: «من کنت مولاه فعلی (فهذا علی) مولاه اللهم وال من والاه…» سپس مردم، از جمله عمر، با حضرت بیعت کردند و صدای بخ بخ بلند شد.

تذکر

۱- اگر چنانکه اهل سنت می گویند مولا به معنی دوستی بود; چرادر این جریان و با این مقدمات و در برابر صدها هزار نفر بیان شد. در مدینه نیز می توانست بفرماید: هر که من دوست او هستم،علی هم دوست اوست.

۲- زمان و مکان ابلاغ این امر بسیار پر معناست. این خبر مهم در آخر عمر پیامبر(ص) آنهم در سفر حج، و منطقه گرم و سوزان وچهار راهی که مسافران تقسیم می شدند و به مدینه، حلب، شام ویمن می رفتند بیان شد، جایی که هر حاجی خود یک خبرنگار وگزارشگر بود. انتصاب ولایت حضرت علی(ع) را به عنوان یک خبر نوبه منطقه خود می رساند.

۳- قضیه غدیر چنان مهم است که اگر پیامبر(ص) کوتاهی می کرد وخبر را به مردم نمی رساند، «فمابلغت رسالته » رسالت و۲۳ سال تبلیغ حضرت نا تمام و ناقص می ماند.

۴- قضیه غدیر آنقدر مهم است که باید از نظر زمانی در آخر عمر، آنهم در سفر حج و آخرین سفر حج در برابر بیش از ۱۰۰۰۰۰نفر بیان شود.

۵- پیامبر(ص)۲۳ سال قبل به تنهایی علیه شرک و کفر و نفاق وآداب و رسوم باطل جزیره العرب قیام کرد و نترسید. در مقابل دشمنانی که حدود ۷۰ جنگ بر اسلام و مسلمین تحمیل کردند، نترسید. در احد که مسلمانان شکست خوردند، نترسید. در بت شکنی ها و فتح مکه و… نترسید. توحید و معاد و آیات دفاع وعبادت و… را آورد، نترسید. خلاصه در تمامی صحنه ها از هیچ حادثه ای نترسید; ولی از ابلاغ روز غدیر وحشت داشت و می ترسید،بدین سبب، خداوند متعال دلداری اش می دهد که «والله یعصمک من الناس »

۶- داستان غدیر آن قدر مهم است که تکمیل ۲۳ سال زحمت پیامبربه این حادثه وابسته است و منهای غدیر دین ناقص و نا تمام خواهد بود.

۷- اگر هدایت انسانها در سایه دین است و این خود از بزرگترین نعمتهاست، تمامیت این نعمت به جریان روز غدیر وابسته است. که منهای روز غدیر و نصب ولایت حضرت علی(ع) نعمت هدایت نا تمام خواهد ماند و کار نا تمام هم نتیجه کاملی نخواهد داشت. زیرانتیجه کامل یک عمل، به تمامیت و تکمیل آن عمل وابسته است وگرنه کار ناقص و بی نتیجه خواهد بود; یا نتیجه ناقص می دهد.

۸- دینی می تواند اسلام تلقی شود که مورد رضایت خدا قرار گیرد.

در روز غدیر، با نصب امامت و سیاست اسلام، خداوند راضی می شود که اسلام دین جهانی باشد و منهای غدیر رضایت پروردگار حاصل نشده است.

۹- کفار و منافقان منتظر مرگ رسول خدا(ص) بودند که آب رفته را به جوی خود برگردانند و کفر و الحاد و شرک و بت پرستی جاهلیت را اعاده کنند. آنها چنان می پنداشتند. چون پیامبر رحلت کند، کشتی بدون ناخدا و باغ بدون باغبان خواهد بود و شرک وکفر و نفاق، سکان این کشتی را در دست خواهند گرفت که ناگهان با نصب امامت و ولایت حضرت در غدیر، امیدها به یاس تبدیل شد.بدخواهان رسالت نا امید گردیدند; زیرا کشتی رسالت ناخدایی حکیم و معصوم و علیم یافت. و باغ و بوستان نبوت باغبانی عاقل و بیدار.

۱۰- حادثه غدیر عظیم و خوفناک است و به دلداری نیاز دارد; زیرا خداوند متعال می فرماید: از منافقان و کفار و مشرکان نترسید، خودم حافظ دین هستم و بدخواهان را به سیه روزی گرفتارخواهم کرد. باید از قدرت و عظمت من وحشت و ترس داشته باشید نه دیگری.

۱۱- آیه های “ولایت”، “مودت”، “تطهیر”، “مباهله”، “اکمال دین”،”تبلیغ” و دهها آیه دیگر که در منابع شیعه و سنی آمده، بهترین دلیل بر حقانیت شیعه است.

۱۲- اسلام با سیاست الهی و امامت علوی کفار را نا امید می کندو نعمت تمام و کامل می گردد. اسلام و قرآن با معلم و مفسر دینی کامل خواهد شد که پشت کفر جهانی را می لرزاند و خواب را ازدشمن می رباید و گرنه رهبران غیر معصوم، ناخدایانی هستند که سرنشینانشان کشتی بشریت را به وادی سرگردانی و ساحلهای گمراهی می کشانند و نیل به ساحل نجات و قله رفیع تکامل به رهبران وارسته، معصوم، حکیم و علیم نیاز دارد رهبرانی که قدم جای قدم رسول خدا(ص) بگذارند.

۱۳- در طول ۲۳ سال رسالت و تبلیغ پیامبر، چه روزی می تواند روز یاس کفار باشد؟ آیا روزی که پیامبر(ص) به رسالت مبعوث شد؟ بی تردید روز بعثت نمی تواند روز یاس کفار باشد; زیرا دین در آن روز کامل نشد و کفار هنوز نفهمیده بودند که قضیه چیست؟تا امیدوار یا نا امید گردند. افزون بر این، کفار و مشرکان مکه در روزهای اول بعثت و حتی تا۱۳ سال پس از آن قدرت بسیارداشتند و امیدوار بودند اسلام و پیامبر را از میان بردارند.

و آیا روز پیروزی مسلمین در بدر روز یاس کفار بود؟ بی تردید پاسخی منفی است. زیرا آیه به اعتراف شیعه و سنی در روز غدیر و آخر عمر پیامبر نازل شده است. افزون بر این، کفار در بدر ناامید نشدند; زیرا در سال بعد به مسلمانان یورش بردند و سپاه اسلام را در احد شکست دادند.

روز میلاد حضرت زهرا(س) هم روز یاس کفار نیست. خلاصه هیچ روزی جز غدیر، روز نا امیدی کفار و اتمام دین نیست.

اعتراف غزالی

غزالی در مقاله چهارم کتاب «سرالعالمین » می گوید: جمهوراتفاق کرده اند بر حدیث غدیر که پیامبر(ص) فرمود: «من کنت مولاه فعلی مولاه » و عمر گفت: «بخ بخ یا اباالحسن لقد اصبحت مولای کل مومن و مومنه و…» و این تسلیم و رضایت ایشان است.ولی بعد از جریان غدیر، هوای نفس غلبه کرد و حب ریاست و مقام سبب شد حق را پشت سر انداختند; به خلافت و اختلاف اولیه برگشتند و با بهایی اندک که به دست آوردند، حق را از دست دادند.

مولا به معنی سرپرست است نه دوست و ناصر

همان گونه که در قرآن می خوانیم: «ماواکم النار هی مولاکم »;یعنی آتش بر شما سزاوارتراست. (حدید، ۱۵)

اخطل، شاعر عرب،می گوید: «اصبحت مولاها من الناس کلهم و…» و مولی العبد;یعنی مولا سزاوارتر است به عبد در جهت تدبیر و تصرف امور عبد.

پیامبر(ص) هم قبل از نصب و معرفی حضرت علی(ع) فرمود: «الست اولی بکم من انفسکم »; یعنی سزاوارتر و صاحب اختیار تام و بلافاصله در پی آن فرمود: «من کنت مولاه فعلی مولاه » یعنی کسی که من از خود او به نفس او سزاوارتر هستم علی هم مثل من ازخودش به نفس او سزاوارتر است.

همان گونه که من در تصرف و مدیریت و حل و فصل امور مردم ازخود سزاوارترم، حضرت علی(ع) هم چنین خواهد بود.

فصیحان عرب که در غدیر بودند، مثل عمر و حسان بن ثابت و حارث بن نعمان، از کلمه مولا همان فهمیدند که مقصود پیامبر(ص) بود وعرف از آن می فهمید; یعنی همان معنای صاحب و سرپرست و اولی و سزاوارتر. اگر مولا به معنی دوستی و ناصر بوده، مقصودپیامبر(ص) هم همین باشد و فصیحان عرب هم از کلمه مولا و«…الست اولی بکم من انفسکم » همین را فهمیدند، دیگر بیعت برای چه؟

بخ بخ عمر چه معنی داشت؟ تشویق و ترغیب پیامبر بر تهنیت گفتن به حضرت علی(ع) برای چه مقصود بود؟ چرا این مطلب جزئی را در غدیر و صحرای سوزان و در برابر ۱۰۰۰۰۰ نفر جمعیت در آخر عمر و در برگشت از سفر حج با ایراد خطبه طولانی و این همه مقدمات و آداب اعلام کند؟

افزون بر این، اگر مولا به معنی دوستی بود، یاس کفار چه معنی داشت؟ اکمال دین و رضایت خدا بر اسلام برای چه بود؟

مضافا اگر ولی به معنی محب و ناصر باشد مطلبی جدید و مهم نیست; زیرا در طول ۲۳ سال بعثت در آیاتی مثل «انماالمومنون اخوه » و «المومنون و المومنات بعضهم اولیاء بعض » و «اشداءعلی الکفار و رحماء بینهم » و… مسلمانان را بر محبت و یاری و تعاون و مساعدت به همدیگر سفارش فرموده و حضرت علی(ع) هم یکی از مومنان و از مصادیق این آیات است . پس دوستی مطلب جدیدی نیست تا به چنین زمینه سازی گسترده ای در صحرای غدیر نیاز باشد و پس از آن تبریک و بخ بخ عمر و… را به دنبال داشته باشد.

سرانجام باید گفت: بر فرض محال که مولا به معنی محب و ناصر باشد، چرا مسلمانان و کسانی چون عمر و… در طول ۲۵ سال حضرت را یاری نکردند و دوستدارش نبودند; بلکه حتی وسیله آزار و خشم او و فاطمه(س) را فراهم کردند. چرا اصحاب پیامبر(ص) و کسانی که در غدیر بودند، حضرت را تنها گذاشتند و به یاری او نیامدند؟ چرا اسباب آزار و اندوه او را فراهم آوردند؟

منبع : مجله فرهنگ کوثر فروردین ۱۳۷۸، شماره ۲۵ (به نقل از پایگاه اطلاع رسانی حوزه)

لینک کوتاه : https://www.komeily.com/?p=20210