شرح مطلب چهارم / اثر تنهایی، گرسنگی و سکوت

اثر تنهایی، گرسنگی و سکوت

متن درس:
عادت نفس به خلوت و تنهایی، انس به خداوند و عالم غیب را ثمر می‌نشاند، و تفکر لطیف و معنادار همراه با گرسنگی و سکوت، زمینه را برای تحصیل معرفتی نورانی آماده می‌کند.

شرح درس:

اهمیت و کیفیت خلوت و عزلت
یکی از مطالب خیلی مؤثر و مفید این است که بفهمیم اگر به ما می‌گویند شما خلوت داشته باش، این خلوت چگونه است؟ اگر می‌گویند گرسنه باش یا سکوت داشته باش، این به چه کیفیتی است؟
چون در این مسائل گاهی انسان مبتلا به افراط و تفریط می‌شود.

منظور از خلوت، خلوت قلب و دل است، اگر گاهی خلوت ظاهری داریم به خاطر خلوت دل است. یعنی اگر می‌گویند خودت را خیلی مشغول دنیا نکن، مشغول زن و بچه و رفیق و مسائل ظاهری نکن، به خاطر این است که خلوتی در دل پیدا شود، قوت اُنسی با خدا ایجاد شود، اگر این قوت پیدا شد آن وقت مجالست با اهل معصیت و اهل غفلت هم دیگر مؤثر نیست.

یعنی سالک می‌تواند روی اهل غفلت اثر بگذارد، ولی اهل غفلت نمی‌توانند روی دل او اثر بگذارند. چرا؟ چون دل مملو از خلوت الهی شده، مملو از محبت و مناجات با خداست.

آتش و حرارت درونی حضرت حداد
ما نسبت به حضرت استاد این را احساس می‌کردیم. گاهی که من خودم یک مقدار نزدیک ایشان می‌نشستم، عیناً ایشان را مثل یک شعله آتش می‌دیدم که حرارت ایشان به من منتقل می‌شود. به ظاهر هیچ حرارتی نبود، به ظاهر ایشان وقتی در کوچه و خیابان راه می‌رفت، به نظر یک نفر از همین افراد خیلی معمولی و ساده و عادی بود، یا از وضع لباسشان می‌گفتند یکی از خدام حرم‌های مطهر است.

اما ما شاگردان، ایشان را می‌شناختیم که قلبش پر از غوغاست. در ظاهر چیزی نشان نمی‌داد، ولی دلش سرشار از غوغا و اذکار و محبت الهی بود. شما هم که پهلوی ایشان می نشستید اگر اهل معنا و ذکر بودید، این حرارت را از خودش به شما می‌داد.

هدف از خلوت، انس به خدا و عالم غیب

سالک باید نفس خودش را به خلوت و تنهایی و وحدت عادت دهد، چرا؟ تا این که در دل انس به خدا پیدا کند، هم اُنس به خدا و هم اُنس به عالم غیب و موجودات غیر‌مرئی پیدا کند. چون ما در آیات قرآن داریم که ایمان به خدا، به فرستادگان خدا، به ملائکه‌الله، به معاد… همه این‌ها جزو ایمان یک شخص است و همه این‌ها هم از امور غیبی است.

مثلاً مسائل مربوط به معاد که پیش نیامده، یا خود آن ذات مقدس هر چند که ظهور دارد ولی این ذات وحدانیت مقدس برای چه کسی قابل درک و لمس است؟  البته ما کنه ذات را نمی‌توانیم تحلیل کنیم.

کسی می‌تواند این تجلیات و آثار این ذات را دریافت کند که روحش شفاف شده باشد و سنخیّت با عالم دیگر پیدا کرده است. تا وقتی این سنخیّت پیدا نشده، چگونه می‌خواهد ارتباط با عالم غیب داشته باشد و به آن‌چه در قرآن از مغیّبات ذکر شده ایمان باطنی و ایمان روحی پیدا کند. پس این‌جا سنخیت شرط است.

این سنخیت بر اثر همان خلوت و تنهایی و فکر در امور غیبی است، که هر قدر ما روحمان شفاف شود و تجرّد پیدا کند همان مقدار هم می‌توانیم به مجردات پی ببریم.

اثر فکر و گرسنگی در دریافت‌های باطنی سالک
این فکر لطیف که در انسان سالک پیش بیاید، اگر همراه گرسنگی و جوع باشد و هم‌چنین همراه با سکوت باشد، زمین قلب را برای دریافت آن معارف باطنی مهیا می‌کند. حال منظور از این جوع این‌جا آن جوع افراطی و ریاضت‌هایی که خدای نکرده غیرمشروع باشد، نیست؛ آن دسته ریاضت‌های مرتاضین هندی که آن کارها مشروع نیست، ما آن‌ها را نمی‌گوییم. آن‌ها را شخص مسلمان و مؤمن و مقلد انجام نمی‌دهد.

ریاضت باید مطابق شرع و دین باشد
اگر انسان بخواهد زیاد روزه بگیرد یا گرسنگی‌ بکشد که با وضع جسمانی‌اش مناسب نیست، یا مثلاً در موردی که پدر و مادر او را نهی می‌کنند یا مواردی از این قبیل، این امور هم مشروعیت ندارد.

این جوع باید تنظیم شود. سالک باید جوعی را در نظر بگیرد که برایش مشروعیت داشته باشد، جوع افراد فرق می‌کند چون ما با همین مَرکَب بدن می‌خواهیم پیشرفت کنیم، اگر این مرکب، مَرکَبی باشد قابل برای روزه گرفتن، تمام سال را آدم روزه بگیرد به جز روزه‌های حرام و مکروه خوب است، این مربوط به افرادی است که توانایی جسمی دارند، و حتی اگر روزه نگیرد مریض می‌شود چون معده‌اش به روزه گرفتن عادت دارد.

امّا اگر این شخص کسی باشد که دارای مسئولیت‌های خانوادگی است، مثلاً عیال و فرزندانی دارد، آنها هم حقی دارند که مثلاً صبحانه، ناهار یا یک اوقاتی را هم با او باشند، اینجا بهتر است روزه نگیرد یا لااقل با خانواده تفاهم کرده باشد و آنان را راضی کرده باشد.

عمل به شرع سخت و دقیق است
اگر انسان بخواهد مستحبی را انجام دهد که این مستحب موجب اذیّت و آزار دیگری شود آیا باز هم این عمل، مستحب است؟ لذا باید با استادش مشورت کند. استاد به او می‌گوید کجای این عمل مشروع و کجا غیرمشروع است و راهنمایی‌اش می‌کند.

و هم‌چنین در رابطه با سکوت، اگر در موردی باشد که امر به معروف و نهی از منکر واجب است یا در موردی که باید صحبت کند، باید منبری برود، باید تبلیغی کند، باید از این زبان استفاده کند، با آن شرایطی که دارد، که (واعظ باید اوّل خودش متعظ باشد بعد دیگری را وعظ بکند.) حال ما فرض می‌کنیم تمام این شرایط هست و این‌جا جای سخن است و باید صحبت کند، نگوید: نه من حرف نمی‌زنم. این‌جا سخن نگفتن برای سالک گناه و خطاست. و باید خیلی دقت کند که بفهمد کجا صحبت کند و کجا سخن نگوید.

صمت، جوع و خلوت از اصول سلوک است
باید توجه کرد که صمت و سکوت یک اصل است و بزرگان اهل معرفت به موضوع صمت، جوع و خلوت خیلی تأکید کرده‌اند. لذا ما هم در آداب سالک آورده‌ایم که کم‌خوری، کم‌گویی و کم‌خوابی از اصول مهم عمل سالک است.

 

محبت

بسم الله الرحمن الرحیم بیانات آیت‌الله کمیلی خراسانی در شرح منازل السائرین؛ منزل محبت آنچه پایه و اصل است، محبت صادقانه و حقیقی است، محبت...

تاریخ انتشار: جمعه، ۱۳۹۵/۰۶/۰۵

فکر لطیف

فکر لطیف معد حصول معرفت است و فکر لطیف عبارت است از ترصد وارد در موارد آن، و انتظار الهام در مظان ان بی زیادتی...

تاریخ انتشار: چهارشنبه، ۱۳۹۵/۰۵/۲۷

شرح مطلب دهم با عنوان کمال

متن بیانات آیت‌الله کمیلی خراسانی در شرح مطلب دهم کتاب المطالب السلوکیه با عنوان کمال متن درس: اگر سالک در دنیا به کمال رسید، که...

تاریخ انتشار: چهارشنبه، ۱۳۹۵/۰۲/۲۹

شرح مطلب نهم با عنوان قبض و بسط

بیانات آیت‌الله کمیلی خراسانی در شرح مطلب نهم کتاب المطالب السلوکیه با عنوان قبض و بسط متن درس: هر سالکی در مدت سلوک خود دائماً...

تاریخ انتشار: شنبه، ۱۳۹۴/۰۶/۱۴

شرح مطلب هشتم با عنوان حالات سالکین

بیانات آیت‌الله کمیلی خراسانی در شرح مطلب هشتم کتاب المطالب السلوکیه با عنوان حالات سالکین متن درس: سالکین از نظر ضعف و قوّت سه دسته‌اند:...

تاریخ انتشار: جمعه، ۱۳۹۴/۰۶/۱۳

شرح مطلب هفتم با عنوان مراعات حقوق دیگران

مراعات حقوق دیگران متن درس: سالک در شئونات، امور و روابط دو طرفه‌ی روزانه‌اش با مردم که در زندگی فردی و اجتماعی او وجود دارد،...

تاریخ انتشار: پنج شنبه، ۱۳۹۴/۰۶/۱۲

شرح مطلب پنجم / پیدا شدن الهامات ربّانی

پیداشدن الهامات ربّانی متن درس: پس از عبور از مرحله ذکر لفظی به ذکر قلبی، سالک باید مترصد واردات قلبی و منتظر الهامات ربانی از...

تاریخ انتشار: سه شنبه، ۱۳۹۴/۰۶/۱۰

شرح مطلب سوم با عنوان اندیشیدن در امور کلی عالم

مطلب سوم: اندیشیدن در امور کلی عالم متن عربی: المطلب الثالث: التفکر فی الکلیات: التفکر فی کلیات عالم الطبیعه یشغل السالک عن الانشغال بالجزئیات، فلو...

تاریخ انتشار: یکشنبه، ۱۳۹۴/۰۶/۰۸

شرح مطلب اول / راه‌های شرعی در امور عرفانی

مطلب یکم: راه‌های شرعی در امور عرفانی متن عربی : المطلب الاول: الطرق الشرعیه فی الامور العرفانیه: السلطه علی النفس الاماره لا تحصل الا مع...

تاریخ انتشار: جمعه، ۱۳۹۴/۰۶/۰۶

بند ۴۳ـ حب و بغض

اعوذُ بالله مِنَ الشّیطانِ الرّجیم بسم الله الرّحمن الرّحیم الحمدلله ربّ العالمین و صلی الله علی محمّد و آله ‌الطاهرین بند چهل و سوم- فصل...

تاریخ انتشار: یکشنبه، ۱۳۹۳/۰۲/۲۸

اطلاع‌رسانی در خصوص برگزاری مراسم شب شهادت حضرت رقیه«سلام الله علیها»
به حول و قوه الهی مراسم شب شهادت حضرت امام رقیه «سلام الله علیها» با سخنرانی حضرت آیت الله کمیلی خراسانی «حفظه الله» در مسجد...
اطلاع رسانی در خصوص مجالس عزاداری دهه اول محرم 1442 ه.ق
این مراسم هر شب به صورت لایو (زنده) بعد از نماز مغرب و عشا از طریق صفحه رسمی مرکز تحقیقاتی توحید در اینستاگرام به آدرس...
اطلاع‌رسانی در خصوص برگزاری مراسم روز شهادت حضرت امام رضا «علیه‌السلام»
به اطلاع می‌رساند به حول و قوه الهی مراسم روز شهادت حضرت امام رضا «علیه‌السلام» با سخنرانی فقیه عارف حضرت آیت الله کمیلی خراسانی «...
نشست منطق الگوی فقهی اخلاقی کارگزاران سالک در دولت اسلامی
به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی حضرت آیت‌الله کمیلی نشست علمی «منطق الگوی فقهی اخلاقی کارگزاران سالک در دولت اسلامی» با حضور حضرت آیت‌الله کمیلی خراسانی، رئیس...
سخنرانی آیت الله کمیلی خراسانی به مناسبت ارتحال شیخ محمد صادق کمیلی
بسم الله الرحمن الرحیم روح ملکوتی حجت الاسلام و المسلمین حاج شیخ محمد صادق کمیلی «رضوان الله تعالی علیه» اخوی بزرگوار حضرت آیت الله کمیلی...
دفع ویروس کرونا
بسم الله الرحمن الرحیم حضرت آیت الله کمیلی خراسانی روز پنج‌شنبه مورخ ۲۹ اسفندماه ۱۳۹۸ ( مصادف با ۲۴ رجب ۱۴۴۱ ه.ق.) جهت دفع بیماری...
اطلاعیه مراسم برگزاری جشن ولادت بانوی دو عالم
بسم الله الرحمن الرحیم اطلاعیه مراسم برگزاری جشن ولادت بانوی دو عالم به اطلاع می‌رساند مراسم جشن میلاد بانوی دو عالم حضرت فاطمه زهرا «سلام...
پیام حضرت آیت اللّه کمیلی خراسانی در سی و هشتمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی
  پیام حضرت آیت اللّه کمیلی خراسانی در سی و هشتمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی بسم اللّه الرحمن الرحیم   تحقق حکومت الهی و اهتزاز...
آغاز سفر تبلیغی حضرت آیت الله کمیلی خراسانی به کشور سوئیس
بسم الله الرحمن الرحیم آغاز سفر تبلیغی آیت الله کمیلی خراسانی به کشور سوئیس آیت‌الله کمیلی خراسانی روز یک‌شنبه مورخ ۲۰ بهمن‌ماه ۱۳۹۸، برای انجام...